Η νεαρή Αννα συλλαμβάνεται για μια μικροκλοπή. Εχει μόνο τον παππού της στον κόσμο, που κινεί γη και ουρανό για να τη βοηθήσει. Η κατηγορία είναι αδυσώπητη: αντίσταση κατά της αρχής. Και τότε είναι λες και ολόκληρος ο κρατικός μηχανισμός είναι σε ετοιμότητα για την αντιμετώπιση του «κακουργήματος».
Το αστυνομικό όργανο, ο νομοθέτης, ο δικαστής. Ακόμη και όταν ένας δημοσιογράφος αναζητά το «δίκαιο», η τηλεοπτική δημοσιοποίηση αποδεικνύεται όχι έσχατο καταφύγιο, αλλά ολέθρια επιλογή.
Μας θυμίζει κάτι; Μήπως μας φέρνει στον νου την κ. Μαρία που πλαστογράφησε το απολυτήριο Δημοτικού για να πιάσει μια δουλειά και τιμωρήθηκε σε 10 χρόνια φυλάκισης, όταν οι ευθύνες για το σκάνδαλο της Ζίμενς παραγράφηκαν;
Μήπως εκείνα τα ροζιασμένα χέρια που πουλούσαν χόρτα και τερλίκια στη λαϊκή χωρίς να κόβουν απόδειξη και συνελήφθησαν ενώ, σε αντιδιαστολή, η Νοβάρτις πλήρωσε μόνο στο εξωτερικό για το σκάνδαλο στην Ελλάδα;
Η Αννα είναι η πρωταγωνίστρια στο βραβευμένο έργο «Τα μάτια τέσσερα» του Γιάννη Τσίρου, που γράφτηκε πριν από τα «Δεκεμβριανά» του 2008 περιγράφοντας μια απάνθρωπη μηχανή που συντηρεί ένα παράλογο σωφρονιστικό σύστημα. Αυτό το έργο-σπουδή για τον κοινωνικά αδύναμο που είναι καταδικασμένος στη μοίρα του παρουσιάζεται ήδη από την περασμένη Παρασκευή στο θέατρο «Ιλίσια-Βολανάκης» σε σκηνοθεσία Γιώργου Πυρπασόπουλου.
«Ο νόμος είναι ίσος για όλους. Οι άνθρωποι όμως δεν είναι ίσοι. Οι κοινωνικά αδύναμοι παραβάτες είναι πιο ένοχοι. Τους έχω δει στο δικαστήριο να ικετεύουν για λίγη επιείκεια, προβάλλοντας ως ελαφρυντικό την ίδια την αδυναμία τους. Ειδικά αν κάποιος βαρύνεται και με την επιπλέον κατηγορία για αντίσταση κατά της Αρχής, ο νόμος εξαντλεί επάνω του και το τελευταίο του γράμμα. Το μυρμήγκι δικάζεται σαν ελέφαντας. Και τιμωρείται παραδειγματικά. Οι αδύναμοι παραβάτες εξαλείφονται, οι δυνατοί επιβιώνουν. Και ιδανικός τόπος αναπαραγωγής τους είναι η αδιάφορη κοινωνία.
Οι “δυνατοί” δεν αντιστέκονται ποτέ στις Αρχές, τα ανομήματά τους είναι σχετικά γνωστά, ακόμα κι όταν οι ίδιοι δεν το ξέρουν και, τέλος, ο κυνισμός τους τούς κάνει μονοδιάστατους. Επιβιώνουν απ’ τον νόμο, αλλά τους λείπει ο χαρακτήρας.
Αντιθέτως, τα αδικήματα των “αδύναμων”, αυτών των φτωχοδιάβολων που σέρνονται καθημερινά με χειροπέδες στα δικαστήρια, ξεχειλίζουν από δραματικές λεπτομέρειες» αναφέρει προλογίζοντας το βιβλίο με το έργο του ο συγγραφέας, θέλοντας να καταδείξει αυτήν ακριβώς την ανημπόρια των λιγότερο προνομιούχων να ξεφύγουν από ένα σύστημα που έχει καταδικάσει τη φτώχεια πριν περάσει το κατώφλι του δικαστηρίου.
● Γιατί σκηνοθετείτε αυτό το έργο σήμερα; ρωτήσαμε τον Γιώργο Πυρπασόπουλο.
Το θέμα του δικαίου και της Δικαιοσύνης είναι πάντα επίκαιρο όχι μόνο στη χώρα μας, αλλά παντού. Ειδικά εδώ είναι στην καθημερινή ατζέντα των πολιτών αυτή της χώρας, επειδή είναι πολύ δύσκολο να βρεις το δίκιο σου, η Δικαιοσύνη είναι απαξιωμένη.
● Σχεδόν μια δεκαπενταετία αφότου γράφτηκε το έργο βρίσκετε να έχει αλλάξει κάτι;
Οχι, νομίζω ότι δεν έχει αλλάξει κάτι στον αγώνα που έχει να δώσει κάποιος για να βρει το δίκιο του, γι’ αυτό και ο μηχανισμός είναι τόσο απαξιωμένος εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Και βέβαια μιλάμε για τους ασθενέστερους, αυτοί ταλαιπωρούνται, στερούνται τη δικαιοσύνη και συντρίβονται από τους νόμους. Οι δυνατοί δεν έχουν ανάγκη εδώ. Πολλές φορές μάλιστα οι νόμοι που τους αφορούν είναι φωτογραφικοί για να ξεφεύγουν. Το σύστημα, αντιθέτως, εξαντλεί όλα του τα μέσα για παραδειγματισμό στους αδύναμους.
? Πληροφορίες: «Τα μάτια τέσσερα» του Γιάννη Τσίρου. Σκηνοθεσία: Γιώργος Πυρπασόπουλος. Σκηνικά-κοστούμια: Αννα Ζούλια. Φωτισμοί: Σεμίνα Παπαλεξανδροπούλου. Παίζουν οι ηθοποιοί: Μαρία Κατσανδρή, Χρήστος Σαπουντζής, Πανάγος Ιωακείμ, Ναταλία Σουίφτ (σε διπλή διανομή). Θέατρο «Ιλίσια-Βολανάκης» (Παπαδιαμαντοπούλου 4, Ιλίσια). Εισιτήρια 15-17€. Προπώληση viva.gr και στο ταμείο του θεάτρου, τηλ.: 210-7223010.
Ακόμα δύο έργα του Γιάννη Τσίρου
Ο αδύναμος που συνθλίβεται, η ανθρώπινη εκμετάλλευση, οι σχέσεις εξουσίας και η οικονομική ανισότητα διαπερνούν το έργο του Γιάννη Τσίρου, που τη φετινή χρονιά φαίνεται να έχει την τιμητική του μαζί με ολόκληρο το νεοελληνικό έργο. Στις αθηναϊκές σκηνές πάντως εκτός από το «Τα μάτια τέσσερα» παίζονται ακόμα δύο έργα του:
*Για δεύτερη σεζόν συνεχίζεται το νέο έργο του «Ημέρα Κυρίου» σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη στο θέατρο «Σταθμός» (Βίκτωρος Ουγκώ 55, Μεταξουργείο), το οποίο μιλάει για έναν κόσμο οικείο και πληγωμένο που βαδίζει στον οδυνηρό δρόμο της επίγνωσης όπου τίποτα και κανείς δεν είναι αυτό που φαίνεται. Το έργο τιμήθηκε με τον Επαινο Κάρολος Κουν 2022. Κάθε Παρασκευή και Σάββατο στις 9 μ.μ. και Κυριακή στις 6 μ.μ. Εισιτήρια 10-15€.
**Ακόμα ένα βραβευμένο έργο του, με το οποίο είχε κερδίσει το πρώτο βραβείο νέου συγγραφέα το 2004, ανεβαίνει για δεύτερη χρονιά με νέα διανομή. Ο λόγος για τα «Αξύριστα πηγούνια» που με όχημα την εκμετάλλευση των μεταναστών εκθέτει τόσο τις σεξιστικές συμπεριφορές όσο και την ανισότητα, με τις ανθρώπινες αξίες να αντιπαλεύουν τη βαρβαρότητα που φωλιάζει μέσα μας. Στο «Μικρό Χορν» (Αμερικής 10), 5-27/11 κάθε Τετάρτη και Σάββατο στις 18.00 και Κυριακή στις 21.00. Εισιτήρια 12-17€.
