Πριν από λίγες μέρες άνοιξε στο Παρίσι, στο Μουσείο Κε Μπρανλί, μια έκθεση διαφορετική από τις άλλες: λέγεται Black Indians. Υπήρχαν μαύροι Ινδιάνοι; Υπήρχαν. Στη Νέα Ορλεάνη σε παρελάσεις, ακόμα και σήμερα, εμφανίζονται μαύροι πολίτες των ΗΠΑ ντυμένοι με υπέροχα κοστούμια των προγόνων τους, ινδιάνικα, που τώρα εκτίθενται στο Παρίσι.
Με δυο λόγια: πολλοί σκλάβοι Αφροαμερικανοί, όταν κατάφερναν να το σκάσουν, κατέφευγαν στους Ινδιάνους οι οποίοι τους παρείχαν καταφύγιο και προστασία. Υιοθετούσαν τον ινδιάνικο πολιτισμό, συχνά πραγματοποιούνταν και μικτοί γάμοι, ενώ έφτασαν στο σημείο, κάποιοι μαύροι φυγάδες, πρόσφυγες δηλαδή, να φτιάξουν και δική τους «ινδιάνικη» φυλή.
Σήμερα οι μαύροι τιμούν αυτή τη σχέση, όχι μόνο γιατί οι Ινδιάνοι τούς περιέθαλψαν (όχι σε όλες τις περιπτώσεις, κάποιες -λίγες- «εκπολιτισμένες» φυλές Ινδιάνων είχαν… μαύρους σκλάβους), αλλά και γιατί στα δικά τους μάτια, οι Ινδιάνοι αποτελούν το αρχέτυπο της αντίστασης κατά των λευκών.
Ο άλλος μεγάλος μύθος των ΗΠΑ είναι η κατάκτηση της Δύσης. Στο κάδρο υπάρχουν λευκοί καουμπόηδες, τα χλομά πρόσωπα, και κακοί Ινδιάνοι, οι ερυθρόδερμοι. Τα μαύρα πρόσωπα, οι μαυρόδερμοι, δεν έχουν θέση. Την πλαστή αυτή εικόνα την κατασκεύασε το Χόλιγουντ. Ενα ντοκιμαντέρ του Arte και μία ταινία του Netflix (όπως και το κλασικό βιβλίο του Χάουαρντ Ζιν «Ιστορία του λαού των Ηνωμένων Πολιτειών», στα ελληνικά από τις εκδ. Αιώρα) σπάνε και αυτό το στερεότυπο. Το 1875 ένας στους τέσσερις καουμπόηδες ήταν μαύρος. Εξερευνούσαν, μαζί με τη Δύση, και τη νεοαποκτηθείσα ελευθερία τους.
Το γουέστερν του Τζον Φορντ «Η αιχμάλωτη της ερήμου» θεωρείται ταινία-ορόσημο του 20ού αιώνα. Ομως πρόσφατα ομολογήθηκε ότι ο Τζον Γουέιν στην πραγματικότητα έπρεπε να είναι… μαύρος. Γιατί ο Αλαν Λε Μέι, στο βιβλίο του οποίου «The searchers» βασίστηκε η ταινία, μόνο έναν searcher είχε στις σημειώσεις του, τον οποίο θαύμαζε υπερβολικά. Τον μαύρο Μπριτ Τζόνσον που, πράγματι, οι Ινδιάνοι το 1864 τού σκότωσαν ένα παιδί, απήγαγαν σύζυγο και κόρη και αυτός τις έψαξε και εν τέλει μπόρεσε να τις πάρει πίσω. Με τη βοήθεια του Esahabitu, ενός διορατικού ηγέτη των Κομάντσι, για τον οποίο επίσης δεν γίνεται πουθενά λόγος.
Δεν είναι ότι έπρεπε να αναδειχθεί η ανδρεία των λευκών. Είναι ότι οι μαύροι και οι Ινδιάνοι δεν έπρεπε να έχουν ήρωες. Οταν από μια κοινότητα στερείς τους ήρωές της, απαξιώνεις και την ίδια συνολικά. Την καθιστάς υποδεέστερη, εν τέλει αόρατη. Μηδενικό. Ακόμη κι εδώ, στα μέρη μας, στους Ελληνες Εβραίους ελάχιστους λαϊκούς διακεκριμένους εκπροσώπους επετράπη να έχουν, αυτούς που δεν γινόταν να αποσιωπηθούν εντελώς. Τον στρατιωτικό Μαρδοχαίο Φριζή, τον συνδικαλιστή Αβραάμ Μπεναρόγια. Οι δε Τσιγγάνοι είναι σε χειρότερη μοίρα και από τους μαύρους των ΗΠΑ. Και άλλους, άλλων πολλαπλών ταυτοτήτων, απλώς τους βαφτίσαμε Ελληνες και ησυχάσαμε. Οταν όμως, όχι μόνο δεν φροντίζεις, αλλά ρίχνεις και σκοτάδι στην ποικιλία των ταυτοτήτων σου, αναπόφευκτα πετάς στα ερέβη και κάθε βαθύτερη ευαισθησία.
