Κινούμενη άμμος για τις αναδυόμενες αγορές η άνοδος του δολαρίου

Το δολάριο συνεχίζει να ίπταται και αυτό κάνει ακόμα πιο ευτυχισμένους τους Αμερικανούς που πραγματοποιούν τις καλοκαιρινές τους διακοπές στην Ευρώπη φέτος, όχι όμως και τους υπόλοιπους λαούς του κόσμου.

Το πράσινο νόμισμα ενισχύεται πάνω από 10% από την αρχή του χρόνου έναντι των άλλων μεγάλων νομισμάτων της υφηλίου και βρίσκεται κοντά στο υψηλό των τελευταίων 20 ετών. Η απαισιοδοξία που υπάρχει στις τάξεις των οικονομολόγων για τη φετινή πορεία της παγκόσμιας -αλλά και της αμερικανικής- οικονομίας όχι μόνο δεν το επηρεάζει αρνητικά αλλά αντίθετα αναδεικνύει τον ρόλο του ως ασφαλούς επενδυτικού καταφυγίου σε ταραγμένες περιόδους. Καθοριστικό ρόλο στην άνοδό του και τη στροφή των επενδυτικών κεφαλαίων προς αυτό είχαν οι έως τώρα επιθετικές αυξήσεις των επιτοκίων από την αμερικανική κεντρική τράπεζα για την αντιμετώπιση του υψηλού πληθωρισμού, που καθιστούν τις επενδύσεις σε δολάριο αποδοτικότερες και ελκυστικότερες.

Ομως, δεν είναι όλοι ευτυχισμένοι. Η άνοδος του δολαρίου πλήττει ήδη εταιρείες, κυβερνήσεις, λαούς στον αναπτυσσόμενο κόσμο και τις αναδυόμενες αγορές. Η Σρι Λάνκα βιώνει τη χειρότερη οικονομική κρίση στην ιστορία της και καθοριστικό ρόλο σε αυτήν είχε και η άνοδος του δολαρίου που κατέστησε εισαγόμενα τρόφιμα, καύσιμα και άλλα αγαθά ακόμα πιο ακριβά.

Η ρουπία του Πακιστάν βυθίστηκε πριν από λίγες ημέρες σε ιστορικό χαμηλό ρεκόρ έναντι του δολαρίου ωθώντας τη χώρα στα πρόθυρα της χρεοκοπίας. Η Αίγυπτος –που παλεύει άνισα απέναντι στις αυξανόμενες διεθνείς τιμές των τροφίμων– βρίσκεται σε ανάλογη δεινή θέση, καθώς εκτός από τα αποθεματικά της σε δολάριο που εξαντλούνται είναι αντιμέτωπη και με την έξοδο των ξένων επενδυτών. Και οι τρεις χώρες αναγκάστηκαν ήδη να απευθυνθούν στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο για βοήθεια.

Το ισχυρότερο δολάριο μπορεί να προσθέσει περαιτέρω δημοσιονομική πίεση σε όσες χώρες είναι αναγκασμένες να δανείζονται σε αυτό. Η αποπληρωμή των δανείων τους καθίσταται ακριβότερη στεγνώνοντας τα κρατικά τους ταμεία. Καθιστά ακόμα πιο δαπανηρή και για τις κυβερνήσεις και για τις επιχειρήσεις την εισαγωγή τροφίμων, φαρμάκων και καυσίμων. Η Σρι Λάνκα κατέρρευσε υπό το βάρος της υποτίμησης του νομίσματός της έναντι του δολαρίου. Η κυβέρνηση εξάντλησε τα χαμηλά συναλλαγματικά της αποθέματα αδυνατώντας να καλύψει τις ελλείψεις σε είδη πρώτης ανάγκης που σημειώθηκαν οδηγώντας χιλιάδες ανθρώπους στους δρόμους και τον πρόεδρό της Γκοταμπάγια Ρατζαπάκσα σε παραίτηση και απόδραση από τη χώρα.

Το ισχυρότερο δολάριο ευνοεί τη φυγή κεφαλαίων από τις αναπτυσσόμενες χώρες. Πλούσιοι ιδιώτες, εταιρείες, ξένοι επενδυτές αρχίζουν να αποσύρουν τα χρήματά τους από τις χώρες που το νόμισμά τους υποτιμάται έναντι του δολαρίου αναζητώντας ασφαλέστερες επενδύσεις. Η εκροή των κεφαλαίων ωθεί το νόμισμα των χωρών αυτών ακόμα χαμηλότερα, επιδεινώνοντας περαιτέρω τα δημοσιονομικά τους προβλήματα. Το ισχυρότερο δολάριο επιβραδύνει, τέλος, την ανάπτυξη καθώς οι εταιρείες των μικρότερων χωρών δεν μπορούν να αντέξουν οικονομικά τις εισαγωγές που απαιτούνται για να λειτουργήσουν παράγοντας και εξάγοντας όλο και λιγότερα.

Καθώς αυτό το περιβάλλον δείχνει να εδραιώνεται σε αρκετές περιοχές του κόσμου, αρκετοί αναλυτές αναρωτιούνται πλέον εάν η Σρι Λάνκα ήταν απλά το πρώτο πιόνι του ντόμινο που πέφτει. Οι οικονομολόγοι που παρακολουθούν τις αναδυόμενες αγορές κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για την Τυνησία, η οποία αγωνίζεται να καλύψει τις δημοσιονομικές της ανάγκες. Φόβοι για κανόνι υπάρχουν και για την Γκάνα, που έχει υψηλά επίπεδα χρέους, ενώ ιδιαίτερα δύσκολη θέση θεωρείται και αυτή του Ελ Σαλβαδόρ που καλείται να εξυπηρετήσει σημαντικό μέρος του χρέους του στις αρχές του 2023.

Το ΔΝΤ εκτιμά ότι το 60% των χωρών χαμηλού εισοδήματος διατρέχουν υψηλό κίνδυνο να αντιμετωπίσουν πρόβλημα στην εξυπηρέτηση του δημόσιου χρέους τους έναντι μόλις 20% πριν από μία δεκαετία. Ανησυχίες επίσης εκφράζονται για το ενδεχόμενο η αναταραχή στις αναδυόμενες αγορές να εξαπλωθεί σε ολόκληρο το χρηματοπιστωτικό οικοσύστημα, πυροδοτώντας ένα ευρύ φάσμα δευτερογενών επιπτώσεων σε αγορές και οικονομίες.