Τον τελευταίο καιρό τα σημάδια είναι ευκρινή. Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε μία νέα εποχή, που το μόνο κοινό που έχει με το παρελθόν είναι η επίκληση των… Αξιών. Στα λόγια παραμένουν αναλλοίωτες, αλλά στην πράξη υφίστανται μία πρωτοφανούς σφοδρότητας επίθεση, κυρίως από αυτούς που είναι ταγμένοι να τις διαφυλάσσουν. Με τις πράξεις, δηλαδή με τις πολιτικές, τις κατακρεουργούν και τις κάνουν αγνώριστες για να μπορούν να τις επικαλούνται. Με απλά λόγια οι τωρινοί «αφέντες» δίνουν στις παλιές Αξίες τα δικά τους νοήματα. Καλώς ήλθαμε στην εποχή της πιο ακραίας εκδοχής της διπροσωπίας, στη οποία οι κυρίαρχοι καταπατούν τις Αξίες που δηλώνουν ότι υπερασπίζονται.
Αοριστίες, θα πουν κάποιοι. Ας ρίξουν μία προσεκτική ματιά σε ό,τι συμβαίνει γύρω τους και θα διαπιστώσουν ότι όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε -από τα μεγαλύτερα μέχρι τα μικρότερα- ξεκινούν από την επιλεκτική διατύπωση του ορισμού των Αξιών. Η Δημοκρατία χειραγωγείται στο όνομα της Δημοκρατίας. Η Ελευθεροτυπία εκφυλίζεται στο όνομα της ελευθερίας του Τύπου. Η Οικονομία μετατρέπεται σε ξέφραγο χωράφι των μονοπωλίων και της κερδοσκοπίας στο όνομα της ελευθερίας. Η Παιδεία εκφυλίζεται με τεχνητούς αποκλεισμούς στο όνομα των ίσων ευκαιριών. Το Περιβάλλον καταστρέφεται στο όνομα της προστασίας του.
Η Υγεία στραγγαλίζεται στο όνομα της κοινωνίας. Οι ανισότητες διευρύνονται στο όνομα της ισότητας. Τα ανθρώπινα δικαιώματα καταπατώνται στο όνομα της προστασίας τους… Κάθε σώφρων άνθρωπος, που θέλει να αντιληφθεί και να ερμηνεύσει τον δημόσιο βίο, βρίσκεται καθημερινά αντιμέτωπος με αυτήν τη θεμελιώδη αντίφαση, που σαν το δηλητήριο διαβρώνει τα θεμέλια πάνω στα οποία έχει κτιστεί η Δημοκρατία. Και μπορεί σήμερα η επιλογή αυτή να προκαλεί -σε όσους την αντιλαμβάνονται- οργή και χλευασμό, αλλά αύριο, όταν οι Αξίες και οι Αρχές θα έχουν οριστικά χάσει το νόημά τους, κανείς δεν θα γνωρίζει τον λόγο που αγωνίζεται.
Η αλήθεια είναι ότι ανέκαθεν οι εξουσίες φρόντιζαν να προσδίδουν στην αυθαιρεσία ηθικά, ανιδιοτελή και ανυστερόβουλα χαρακτηριστικά. Από την κλασική αρχαιότητα μέχρι σήμερα, ακόμα και οι πιο φρικαλέες πράξεις έγιναν στο όνομα κάποιας ηθικής αξίας υπέρτερης όλων των υπολοίπων. Η διαφορά τού τότε από το σήμερα βρίσκεται στον τρόπο, στη μέθοδο και στη μεθόδευση. Δείτε τι γίνεται με τις πυρκαγιές: η Ελλάδα πνίγεται από τα αποκαΐδια. Η κυβέρνηση επικαλείται την κλιματική κρίση, την οποία όμως φροντίζει με κάθε τρόπο να την κάνει πιο καταστροφική. Θέατρο του παραλόγου.
Ιδια στρατηγική και με τα ανθρώπινα δικαιώματα και την προστασία του ανθρώπου. Παρακολουθείς τις ομιλίες και τις δηλώσεις και αισθάνεσαι ότι ζεις σε μία κοινωνία, όπου η Δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι η κορυφαία προτεραιότητα. Αλλά όταν βουτήξεις στα θολά νερά της καθημερινότητας, αντιλαμβάνεσαι ότι οι αρχές ισχύουν μόνο στα λόγια. Χειραγωγούν την ενημέρωση στο όνομα της ελευθερίας του Τύπου. Περιορίζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα στο όνομα της ευταξίας. Διαχωρίζουν. Επιλέγουν.
Στην οικονομία η χειραγώγηση των Αξιών έχει ξεπεράσει κάθε όριο. Επικαλούνται την ευημερία και εφαρμόζουν πολιτικές που παράγουν δυσπραγία. Επικαλούνται τον ανταγωνισμό και επιβάλλουν –ακόμα και με τη βία- πολιτικές που ενισχύουν ολιγοπώλια. Επικαλούνται την ανάγκη για ισχυρή οικονομία και την απογυμνώνουν, στερώντας από αυτήν τα τελευταία υπολείμματα που εξασφαλίζουν έστω και μία κατ’ επίφαση αυτάρκεια. Επικαλούνται την ελευθερία της αγοράς και εξαφανίζουν τη μικρομεσαία επιχειρηματικότητα. Επικαλούνται…
Σήμερα στην ελληνική κοινωνία επικρατεί σύγχυση. Η αλήθεια γίνεται όλο και πιο δυσδιάκριτη. Πλέον η διακυβέρνηση του τόπου έχει μετατραπεί σε εργαστήρι στο οποίο οι κυβερνώντες, σε αντίθεση με τους αλχημιστές του Μεσαίωνα που προσπαθούσαν να μετατρέψουν ευτελή μέταλλα σε χρυσό, υποβιβάζουν τις πολύτιμες Αξίες σε ευτελείς προφάσεις κατάλληλες να εξυπηρετήσουν τους σκοπούς και τις σκοπιμότητές τους. Η χειραγώγηση που ευτελίζει τις Αξίες είναι μια επικίνδυνη στρατηγική, που σχεδόν πάντα οδηγεί σε απαξίωση της πολιτικής αφού πλήττει το πιο ζωτικό όργανο της Δημοκρατίας: την εμπιστοσύνη.
Οι επικοινωνιακοί ακροβατισμοί της κυβέρνησης μπορεί να της εξασφαλίζουν τη φαινομενική ανοχή, αλλά η συστηματική απαξίωση των Αξιών αργά ή γρήγορα θα αποδειχθεί μπούμερανγκ για την ίδια, για εκείνες που θα βαδίσουν στα χνάρια της αλλά κυρίως για την ίδια τη Δημοκρατία, η οποία κινδυνεύει να μετατραπεί σε… ζόμπι. Ο μοναδικός τρόπος για να αποτραπεί ο τυφώνας που προβάλλει απειλητικός είναι οι νέοι άνθρωποι, που μεγαλώνουν βλέποντας τις εξουσίες να μεταχειρίζονται τις Αξίες ως εύπλαστο υλικό, να συνειδητοποιήσουν ότι η Δημοκρατία δεν είναι… πλαστελίνη να της δίνει ο καθένας το σχήμα που τον βολεύει.
* δημοσιογράφος, συγγραφέας
