Βομβαρδισμοί στη Ζαπορίζια και νέες αλληλοκατηγορίες Μόσχας-Κιέβου

Τουλάχιστον τρεις φορές βομβαρδίστηκε το συγκρότημα του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια το τελευταίο 24ωρο, αυξάνοντας την ανησυχία για τον κίνδυνο ενός ατυχήματος. Ωστόσο, Κίεβο και Μόσχα ανταλλάσσουν κατηγορίες για τις επιθέσεις, ενώ θεωρητικά έχουν δεχθεί και οι δύο πλευρές την επίσκεψη αξιωματούχων της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ) για να ελέγξουν την κατάσταση του πυρηνικού σταθμού.

Η κρατική εταιρία πυρηνικής ενέργειας της Ουκρανίας Energoatom ανακοίνωσε: «Τις τελευταίες 24 ώρες, ρωσικά στρατεύματα βομβάρδισαν και πάλι την περιοχή γύρω από τον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια. Η διαδικασία εξακρίβωσης των ζημιών είναι σε εξέλιξη».

Ωστόσο, σε δική του ανακοίνωση, το ρωσικό υπουργείο Άμυνας κατηγόρησε με τη σειρά του τις ουκρανικές δυνάμεις ότι βομβάρδισαν τον σταθμό της Ζαπορίζια τρεις φορές τις τελευταίες 24 ώρες.

Οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορούνται εδώ και εβδομάδες για βομβαρδισμούς κοντά στον σταθμό. Αποτέλεσμα βομβαρδισμών ήταν και οι πυρκαγιές που προκλήθηκαν σε κοιλώματα τέφρας ενός κοντινού ηλεκτροπαραγωγικού σταθμού που λειτουργεί με άνθρακα με αποτέλεσμα ο σταθμός της Ζαπορίζια να αποσυνδεθεί από το ενεργειακό δίκτυο. 

Η Ουκρανία κατηγορεί τη Μόσχα ότι σκοπεύει να εκτρέψει την ενέργεια από τον πυρηνικό σταθμό στη χερσόνησο της Κριμαίας, η οποία προσαρτήθηκε από τα ρωσικά στρατεύματα το 2014. Οι ΗΠΑ έχουν προειδοποιήσει ενάντια σε μια τέτοια κίνηση, με τον εκπρόσωπο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Βεντάντ Πατέλ να λέει ότι οι προσπάθειες ανακατεύθυνσης της εξουσίας στις κατεχόμενες περιοχές ήταν «απαράδεκτες».

Πάντως, το Γαλλικό Πρακτορείο ανέφερε ότι το βρετανικό υπουργείο Άμυνας είπε ότι οι δορυφορικές εικόνες έδειξαν αυξημένη παρουσία ρωσικών στρατευμάτων στον κατεχόμενο σταθμό ηλεκτροπαραγωγής στη νοτιοανατολική Ουκρανία, με τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού να αναπτύσσονται σε απόσταση 60 μέτρων (200 πόδια) από έναν αντιδραστήρα.

Η Μόσχα απέτρεψε την υιοθέτηση κειμένου για τον πυρηνικό αφοπλισμό

Tο ζήτημα της Ζαπορίζια ήταν η αφορμή για να εμποδίσει η Ρωσία την υιοθέτηση κοινής διακήρυξης έπειτα από τέσσερις εβδομάδες επανεξέτασης στον ΟΗΕ της συνθήκης για τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων (Nuclear Non-Proliferation Treaty, NPT).

Οι 191 χώρες που έχουν υπογράψει την NPT, συνθήκη του 1970 με σκοπό την αποτροπή της εξάπλωσης των πυρηνικών όπλων, την προώθηση του πλήρους αφοπλισμού και της συνεργασίας για την ειρηνική αξιοποίηση της πυρηνικής ενέργειας, συνεδρίαζαν στην έδρα των Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη από την 1η Αυγούστου. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι διεξάγονταν διαπραγματεύσεις επί σχεδόν έναν μήνα και παρότι η τελική συνεδρίαση παρατάθηκε για αρκετές ώρες την Παρασκευή, ο πρόεδρος της συνεδρίασης, Γουστάβο Σλαουβίβεν, δήλωσε ότι «προς βαθιά του λύπη, αυτή η διάσκεψη δεν είναι σε θέση να καταλήξει σε συναίνεση» και να «επιτύχει συμφωνία».

Ο Ιγκόρ Βισνεβέτσκι, ο Ρώσος αντιπρόσωπος, στη ουσία κατήγγειλε την απουσία «ισορροπίας» στο τελικό σχέδιο κειμένου, με έκταση 30 και πλέον σελίδων. «Η αντιπροσωπεία μας προβάλει ένσταση (…) σε ορισμένες παραγράφους που είναι ξεδιάντροπα πολιτικές», τόνισε, επαναλαμβάνοντας αρκετές φορές ότι η Μόσχα δεν ήταν η μόνη χώρα που γενικά είχε ενστάσεις στο κείμενο.

Σύμφωνα με πηγές, η Ρωσία εναντιώθηκε ειδικά στις παραγράφους του κειμένου οι οποίες αφορούσαν τον πυρηνικό ηλεκτροπαραγωγικό σταθμό στη Ζαπορίζια της Ουκρανίας, ο οποίος τελεί από τον Μάρτιο υπό την κατοχή ρωσικών στρατευμάτων. Το τελευταίο κείμενο που είχε τεθεί προς έγκριση, και το οποίο περιήλθε σε γνώση του Γαλλικού Πρακτορείου, εξέφραζε «μεγάλη ανησυχία» για τις στρατιωτικές δραστηριότητες γύρω από ουκρανικά πυρηνικά εργοστάσια, ιδίως στη Ζαπορίζια, και την «απώλεια του ελέγχου» από τις ουκρανικές αρχές, γεγονός που έχει «σημαντικό αντίκτυπο στην ασφάλεια».

Σύμφωνα με ρωσικές πηγές, η ρωσική αντιπροσωπεία κατηγόρησε ορισμένες χώρες ότι ήθελαν να προχωρήσουν σε ξεκαθάρισμα πολιτικών λογαριασμών με τη Ρωσία μετά το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία.

Υπήρχαν πάντως και άλλα λεπτά ζητήματα για ορισμένα κράτη στη συζήτηση των τελευταίων τεσσάρων εβδομάδων, που αφορούσαν το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας του Ιράν, ή τις δοκιμές πυρηνικών όπλων και βαλλιστικών πυραύλων της Βόρειας Κορέας. Ούτε στην προηγούμενη διάσκεψη για την επανεξέταση της συμφωνίας, το 2015, τα μέρη κατάφεραν να συμφωνήσουν σε θεμελιώδη θέματα.

Σε κάθε περίπτωση, «αυτό που είναι αληθινά προβληματικό, με αυτό το κείμενο ή χωρίς κανένα κείμενο, είναι πως δεν γίνεται τίποτα για να μειωθεί το επίπεδο της πυρηνικής απειλής αυτή τη στιγμή», τόνισε χθες στο Γαλλικό Πρακτορείο η Μπεατρίς Φιν, η επικεφαλής της Διεθνούς Εκστρατείας για την Κατάργηση των Πυρηνικών Όπλων (ICAN).