Τη συμμετοχή του κορυφαίου Ρωσοϊσραηλινού τσελίστα Μίσα Μάισκι είχε ως επίκεντρο ενδιαφέροντος η συναυλία που έδωσε η ΚΟΑ υπό τον ανερχόμενο Γάλλο αρχιμουσικό Λιονέλ Μπρινγκέ στο Ηρώδειο, το Σάββατο 2/7/2022, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών. Οπως πριν από 18 χρόνια, ο γεννημένος στη Ρίγα της τότε σοβιετικής Λετονίας μουσικός ερμήνευσε το μοναδικά μελωδικό «Κοντσέρτο για τσέλο» του Τσέχου Αντονίν Ντβόρζακ.
Δυστυχώς η προσέλευση κοινού υπήρξε εντυπωσιακά περιορισμένη: σχεδόν γεμάτο το άνω διάζωμα και απογοητευτικά… σκορποχώρι το κάτω. Γιατί άραγε; Τι ήταν αυτό που έκανε τη διαφορά ανάμεσα στο κατάμεστο Ηρώδειο στη συναυλία του Μιουγνκ-Βουν Τσουνγκ και σε αυτήν της ΚΟΑ; Ελλιπής δημοσιότητα ή κάτι άλλο; Είναι σημαντικό να δοθεί μια απάντηση σε αυτό. Οι εντυπώσεις από τη συναυλία ήσαν άνισες.
Η βραδιά ξεκίνησε με την «Εισαγωγή σε ένα δράμα» (1937) του Αντίοχου Ευαγγελάτου (1902-1981). Πρόκειται για ένα μέσης διάρκειας έργο από τα εμβληματικά της μεσοπολεμικής εργογραφίας της Εθνικής Σχολής, στο οποίο δεσπόζουν επικής πνοής μεγαλοστομία, βαθύς λυρισμός και καλομοιρικός βαλκάνιος ήχος, που στα σημερινά αυτιά φέρνει κάπως προς «Μπεν Χουρ» του Μίκλος Ρόζα, δίχως το σχόλιο να είναι υποτιμητικό.
Υπήρξε ιδιαίτερα ενδιαφέρον ότι το έργο διηύθυνε ο ταλαντούχος 35χρονος Γάλλος αρχιμουσικός, αντιμετωπίζοντας και αναδεικνύοντάς το όπως θα αντιμετώπιζε οποιοδήποτε έργο ανατολικοευρωπαϊκής εθνικής σχολής: με συγκινησιακή αμεσότητα, δίχως αντιστάσεις στην ανάδειξη του βαλκάνιου ήχου και, βεβαίως, με φροντίδα για διάφανο, ακριβές παίξιμο των εγχόρδων. Ακολούθησε το δημοφιλές «Κοντσέρτο για τσέλο» του Ντβόρζακ. Ο 74χρονος Μάισκι το ερμήνευσε με ένα παίξιμο αδιαλείπτως έως κάποτε αγχωμένα τεταμένο, με ήχο οξύ και δυναμικό, με διαρκή έμφαση στη δεξιοτεχνική προβολή της γραφής, κρατώντας αδιαπραγμάτευτα τον πρώτο λόγο στον αψεγάδιαστο διάλογο με την ορχήστρα.
Το αποτέλεσμα ήχησε περίεργα αμήχανο, κυρίως διότι, παρά την αδιαφιλονίκητης σαγήνης γοητεία της, αυτή η… βεριστικών εκφραστικών μεγεθών προσέγγιση ακύρωσε την εναλλαγή ανάμεσα στις δυναμικές φάσεις εξωστρεφούς δράσης και στις εξίσου σημαντικές -αν όχι σημαντικότερες!- φάσεις λυρικής εσωστρέφειας. Με άλλα λόγια, έλειψαν οι στιγμές γλυκιάς ανάπαυλας και, κυρίως, η ευφρόσυνη διάθεση που διέπει το δημοφιλές κοντσέρτο απ’ αρχής μέχρι τέλους, προσδίδοντάς του εκείνον ακριβώς τον χαρακτήρα που τόσο θαύμασε και ζήλεψε ο Μπραμς! Ανταποκρινόμενος στο ενθουσιώδες χειροκρότημα του ακροατηρίου, ο Μάισκι έπαιξε δύο εκτενή, εκτός προγράμματος κομμάτια, εκ των οποίων το δεύτερο ήταν το πασίγνωστο εναρκτήριο πρελούδιο από τη «Σουίτα για σόλο τσέλο αρ. 1», που δόθηκε σε ξαφνιαστικά υψηλή ταχύτητα.
Τη μεγάλη έκπληξη της βραδιάς απόλαυσαν, ωστόσο, όσοι παρακολούθησαν και το δεύτερο μέρος˙ δεν ήσαν πολλοί, βέβαια, διότι ουκ ολίγοι αναχώρησαν στο διάλειμμα. Ο 35χρονος Γάλλος αρχιμουσικός πρόσφερε μια πραγματικά αριστουργηματική ερμηνεία της «Συμφωνίας αρ. 2» του Ραχμάνινοφ. Πρόκειται για ένα έργο όμοια πασίγνωστο και χιλιοπαιγμένο, με πυκνή, «λασπώδη» συμφωνική γραφή, που πατά στα συχνά αναγνωρίσιμα ίχνη του Τσαϊκόφσκι, περισσότερο εκτενές απ’ όσο η ηδυπάθειά του αντέχει να διατηρεί το ενδιαφέρον, συχνά πλατειάζον αλλά και μέχρι κορεσμού διαποτισμένο από χαρακτηριστικά «σλάβικη» μελαγχολία.
Ο υπερταλαντούχος Γάλλος αρχιμουσικός επεξεργάστηκε σε βάθος και εκ των έσω τον ορχηστρικό ήχο, προσδίδοντας στις επιμέρους φωνές εκφραστική αυτοτέλεια, γεγονός που κατέστησε τη δραματουργία του ακροάματος εξόχως ζωντανή και πλούσια, μετατρέποντάς το σε μια μεθυστική περιπέτεια εναλλαγών.
Στο εναρκτήριο Allegro moderato και στο καταληκτικό Allegro vivace, το τυπικά νεφελώδες για τον Ραχμάνινοφ ηχητικό τοπίο αρθρώθηκε με επιτυχία μέσα από νευρώδεις εξάρσεις/ξεσπάσματα και εντυπωσιακές μεταπτώσεις αποκλιμάκωσης με αναβλύζουσες ροές μελωδίας πυρετώδους νοσταλγίας. Το ορμητικό Allegro molto δόθηκε με υπερχειλίζουσα ενέργεια και καταδιωκτική πίεση, συμπυκνώνοντας συναρπαστικά τη δράση, ενώ στο λυρικό αργό μέρος απολαύσαμε το θαυμάσιο σόλο του εξαίρετου κλαρινετίστα της ΚΟΑ Σπύρου Μουρίκη. Εν ολίγοις, ο Λιονέλ Μπρινγκέ πέτυχε να μετατρέψει ένα μέχρι καταχρήσεως πολυπαιγμένο, μέτριου ενδιαφέροντος έργο σε μοναδικό συναρπαστικό ακρόαμα!
