Τη μείωση της κατανάλωσης φυσικού αερίου στα κράτη-μέλη κατά 15% έως την επόμενη άνοιξη ζήτησε η Κομισιόν. Με το σχέδιο έκτακτης ανάγκης, η Επιτροπή θέλησε να προετοιμάσει την Ε.Ε. για τα χειρότερα: την ολοκληρωτική διακοπή της ροής του ρωσικού αερίου.
Πολλές ήταν οι επικρίσεις, ότι το πλάνο είναι πολύ θεωρητικό και αφήνει μεγάλο περιθώριο αντιδράσεων από τα κράτη-μέλη. Ωστόσο, το σχέδιο μπορεί να… σοβαρέψει σήμερα, αφού αναμένεται να διαπιστωθεί αν η Gazprom θα συνεχίσει τη ροή φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, όπως υπόσχεται και επίσημα πια η ρωσική ηγεσία. Απέναντι σε αυτό το ενδεχόμενο, οι –επιφυλακτικές απέναντι στη Μόσχα– Βρυξέλλες… πήραν το όπλο τους.
«H Ρωσία μάς εκβιάζει και χρησιμοποιεί το φυσικό αέριο ως όπλο», τόνισε η πρόεδρος της Κομισιόν κατά την παρουσίαση των πολυαναμενόμενων προτάσεων της Επιτροπής για την ενέργεια με στόχο «έναν ασφαλή χειμώνα». Η ίδια χαρακτήρισε αναξιόπιστο συνομιλητή την Gazoprom και υπό αυτήν την έννοια δήλωσε ότι δεν ξέρουμε τις προθέσεις της. «Η πλήρης διακοπή του ρωσικού αερίου στην Ευρώπη είναι ένα πιθανό σενάριο», παραδέχτηκε τελικά.
Αυτό που προτείνει η Κομισιόν σε πρώτη φάση θα είναι σε εθελοντική βάση. Τα κράτη-μέλη θα πρέπει να μειώσουν την κατανάλωση φυσικού αερίου κατά 15% από την 1η Αυγούστου και για 8 μήνες, ώς τον Μάρτιο του 2023 δηλαδή.
Ομως, σε περίπτωση που η Ρωσία αποφασίσει να κλείσει εντελώς τη στρόφιγγα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορεί να κηρύξει «συναγερμό στην Ε.Ε.», πράγμα που σημαίνει ότι οι στόχοι εξοικονόμησης θα γίνουν υποχρεωτικοί. Ο συναγερμός θα κινητοποιείται είτε με απόφαση της Κομισιόν είτε με αίτημα τουλάχιστον τριών κρατών.
Είναι η πρώτη φορά που θεσμοθετείται κάτι τέτοιο σε ευρωπαϊκό επίπεδο και αναμένεται να «επισφραγιστεί» την επόμενη εβδομάδα από τους υπουργούς Ενέργειας. Και μπορεί το σχέδιο της Κομισιόν να βασίζεται σε πολύ μεγάλο βαθμό στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, τόσο σε επίπεδο συνεργασίας όσο και ενεργειακής συνεισφοράς, ωστόσο, πολλές χώρες δεν αισθάνονται άνετα με την ιδέα ότι η Επιτροπή θα αναγκάσει τις χώρες να προβούν σε περικοπές.
Παρά την κοινή συνειδητοποίηση ότι η Ε.Ε. αντιμετωπίζει μια μεγάλη πρόκληση στον ενεργειακό εφοδιασμό, οι χώρες που εξαρτώνται ελάχιστα ή καθόλου από το ρωσικό φυσικό αέριο δεν είναι καθόλου ενθουσιασμένες με το σχέδιο, ενώ όσες έχουν ήδη μειώσει τη χρήση θεωρούν ότι οι προσπάθειές τους θα πρέπει να ληφθούν υπόψη. Αντιθέτως, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι απαιτείται μια συντονισμένη προσέγγιση σε επίπεδο Ε.Ε. για μια πιθανή διακοπή της χρήσης φυσικού αερίου.
Δεν αφορά νοικοκυριά
Οι μειώσεις αφορούν τα δημόσια κτίρια, που καλούνται να περιορίσουν τη χρήση θέρμανσης και κλιματισμού. Υπάρχουν κάποιες εξαιρέσεις που αφορούν –μεταξύ άλλων– τα νοσοκομεία, τις επιχειρήσεις παραγωγής, επεξεργασίας και συντήρησης τροφίμων ή και την άμυνα.
Ωστόσο, προς το παρόν, τα νοικοκυριά δεν συμπεριλαμβάνονται στα σχέδια αυτά. Θεωρούνται «προστατευόμενοι πελάτες», σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, και «θα είναι τα τελευταία που θα επηρεαστούν από τις ελλείψεις», όπως επεσήμανε η Κομισιόν. Ωστόσο, καλεί τους πολίτες να περιορίσουν όσο μπορούν την κατανάλωση φυσικού αερίου.
«Χρειάζεται να αφήνουμε αναμμένα φώτα σε ένα κλειστό γραφείο ή στις βιτρίνες το βράδυ; Την ψύξη στο 20; Δεν νομίζω… Θα ξεβολευτούμε, αλλά θα κάνουμε οικονομία», είπε ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Φρανς Τίμερμανς. Οπως άλλωστε σημειώνει η Επιτροπή, «όλοι οι καταναλωτές, η δημόσια διοίκηση, τα νοικοκυριά, οι ιδιοκτήτες δημόσιων κτιρίων, οι προμηθευτές ενέργειας και η βιομηχανία μπορούν και πρέπει να λάβουν μέτρα για την εξοικονόμηση φυσικού αερίου».
Η αρμόδια επίτροπος Ενέργειας, Κάντρι Σίμσον, υποσχέθηκε ότι οι εργασίες για τη διαφοροποίηση του εφοδιασμού από άλλους παρόχους θα επιταχυνθούν, «συμπεριλαμβανομένης της κοινής αγοράς φυσικού αερίου, για να ενισχυθεί η δυνατότητα της Ε.Ε. να προμηθεύεται εναλλακτικών παραδόσεων φυσικό αέριο».
Ακριβή η διάσωση της Uniper
Μέχρι αύριο αναμένεται να οριστικοποιηθεί η συμφωνία κρατικής διάσωσης της γερμανικής ενεργειακής εταιρείας Uniper, που είναι βασική προμηθεύτρια φυσικού αερίου (ρωσικού φυσικά) και κινδυνεύει με κατάρρευση. Η γερμανική κυβέρνηση προτίθεται να αποκτήσει το 30% της εταιρείας, ενώ θα της επιτρέψει να μετακυλίσει μέρος του ενεργειακού κόστους στους πελάτες της. Θα τετραπλασιάσει επίσης την πιστωτική γραμμή προς την εταιρεία μέσω της κρατικής τράπεζας KfW, ανεβάζοντάς την στα 8 δισ. ευρώ από 2 δισ. ευρώ που της έχουν διατεθεί σήμερα.
