Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις στη Ρωσία

Είναι γεγονός, όπως επισημαίνουν πολλοί Δυτικοί αναλυτές, ότι η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία είχε ως αποτέλεσμα, αντί να αποδυναμώσει, να δώσει νέα ζωή στο ΝΑΤΟ εκεί που ο στρατιωτικός οργανισμός φαινόταν να πνέει τα λοίσθια. Οι διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των κρατών-μελών προς το παρόν «κουκουλώθηκαν» ενώ παραδοσιακά ουδέτερα κράτη όπως η Σουηδία και η Φινλανδία έσπευσαν να ζητήσουν να ενταχθούν στους κόλπους της στρατιωτικής συμμαχίας.

Ομως και από την πλευρά της η δυτική αντίδραση, δηλαδή οι εμπορικές κυρώσεις και οι αποστολές όπλων στο Κίεβο, είχε ανάλογα αποτελέσματα στη Ρωσία. Οδήγησε σε αυξημένη ταύτιση του λαού με την πολιτική ηγεσία και σε ευρεία λαϊκή αποδοχή της επιθετικής πολιτικής έναντι της Ουκρανίας.

Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις της εταιρείας Levada -που θεωρείται μία από τις λίγες ανεξάρτητες (και έγκυρες) εταιρείες- η γενική εικόνα είναι η εξής:

● Οι οπαδοί της εισβολής στην Ουκρανία υπερτερούν των αντιπάλων τους με αναλογία 2 προς 1.

● Πολλοί περισσότεροι Ρώσοι θεωρούν ότι υπεύθυνοι για την πολεμική καταστροφή είναι οι ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και η Ουκρανία παρά το Κρεμλίνο.

● Η υποστήριξη στον πόλεμο έχει σχέση με την ηλικία. Οι νέοι υποστηρίζουν τον πόλεμο λιγότερο από ό,τι οι μεγάλοι.

● Οι περισσότεροι Ρώσοι πιστεύουν ότι η χώρα τους θα νικήσει την Ουκρανία.

Η εικόνα αυτή δεν περιέχει εκπλήξεις. Σε περιόδους «εθνικών κρίσεων» οι μάζες τείνουν να συστρατεύονται με τις ηγεσίες τους. Ας μην ξεχνάμε ότι τον Μάρτιο του 2003 το 70% των Αμερικανών υποστήριζε την παράνομη εισβολή στο Ιράκ.

Πάντως, όπως τονίζει ο μελετητής των ρωσικών ΜΜΕ, Ντάνιελ Φρίμαν, η λαϊκή υποστήριξη που υπάρχει για τον πόλεμο είναι παράγωγο του πολέμου και όχι η αιτία του: «Η απόφαση να αρχίσει πόλεμος με την Ουκρανία ήταν το αποτέλεσμα ορισμένων έμμονων ιδεών του εσωτερικού κύκλου του Πούτιν και όχι κάποιας έκρηξης εθνικιστικού ρεβανσισμού του λαού».

Οι εκτιμήσεις ότι οι επιπτώσεις της κρίσης θα οδηγούσαν σε πολιτική κρίση και «αλλαγή καθεστώτος» δεν φαίνεται να επαληθεύονται, προς το παρόν τουλάχιστον. Το αντίθετο μάλλον συμβαίνει. Τον Φεβρουάριο η αποδοχή του Πούτιν κυμαινόταν στο 69%. Τον Μάιο είχε αυξηθεί στο 83%. Στο ίδιο πλαίσιο το ποσοστό αυτών που πιστεύουν ότι η χώρα οδεύει προς τη σωστή κατεύθυνση αυξήθηκε από 52% σε 69%.

Ούτε φαίνεται να επαληθεύονται οι προσδοκίες ότι οι εμπορικές κυρώσεις θα οδηγούσαν σε εκτεταμένη δυσφορία τον λαό της Ρωσίας. Σύμφωνα με τη Levada, μεταξύ του Μαρτίου και του Μαΐου το ποσοστό των Ρώσων που δήλωναν ότι τους απασχολούσαν σοβαρά οι επιπτώσεις των κυρώσεων μειώθηκε από 46% σε 38%. Παράλληλα το ποσοστό των ατόμων που απαντούσαν ότι οι κυρώσεις είχαν προκαλέσει σε αυτούς ή τις οικογένειές τους προβλήματα έπεσε από 26% σε 19%. Μόνο το 19% των ερωτηθέντων είπε ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να κάνει παραχωρήσεις για να αρθούν οι κυρώσεις. Φυσικά, όλα αυτά τα δεδομένα μπορεί να αλλάξουν με την πάροδο του χρόνου όταν οι κυρώσεις θα αρχίσουν να «δαγκώνουν» πιο έντονα.

Οι δημοσκοπήσεις περιέχουν μία ενδιαφέρουσα έκπληξη. Σύμφωνα με έρευνα του μεγάλου ομίλου media RBC, υπάρχει μια επαγγελματική ομάδα όπου υπερτερούν αυτοί που είναι ενάντιοι στον πόλεμο στην Ουκρανία. Πρόκειται για τους δημοσιογράφους και αυτούς που εργάζονται σε διαφημιστικές εταιρείες. Εκεί το ποσοστό αυτών που αντιτίθενται στον πόλεμο ανέρχεται σε 54%. Αυτό ίσως να οφείλεται στο ότι πρόκειται για μια κοσμοπολίτικη ομάδα με επαφές στις χώρες της Δύσης.

Ή ίσως πάλι να οφείλεται στο ότι οι άνθρωποι των media συνειδητοποιούν πληρέστερα τις αντιφάσεις της κρατικής προπαγάνδας. Ας μην ξεχνάμε ότι για μήνες τα ρωσικά κρατικά ΜΜΕ διέψευδαν συστηματικά ότι επρόκειτο να γίνει εισβολή στην Ουκρανία. Και από τη μια στιγμή στην άλλη το αφήγημα άλλαξε και στις ειδήσεις κυριαρχούσε ότι επίκειτο ουκρανική επίθεση στο Ντονέτσκ και το Λουγκάνσκ και γενοκτονία των ρωσόφωνων πληθυσμών – κάτι που για να αποτραπεί απαιτούσε την άμεση επέμβαση του ρωσικού στρατού.

Πάντως η σχετικά πιο κριτική αντιμετώπιση του πολέμου από τους Ρώσους δημοσιογράφους δεν συνεπάγεται πιο πλουραλιστικά media. Στη Ρωσία, όπως και σε πολλές δυτικές χώρες, όταν πρόκειται για τα «ύψιστα εθνικά θέματα» οι δημοσιογράφοι ξέρουν να κρατάνε τις κριτικές απόψεις για… τον εαυτό τους!