«Οσοι αποφασίζουν για τον πολιτισμό, δεν έχουν ιδέα από πολιτισμό»

Ενα έργο που όχι μόνο παραμένει «ζωντανό», αλλά προκαλεί το γέλιο εδώ και 350 χρόνια. Ενας θεατρικός οργανισμός που ήταν ανενεργός επί 15 χρόνια. Ενας νέος καλλιτεχνικός διευθυντής, ένας ταλαντούχος σκηνοθέτης, ένας θίασος που δεν λέει να σταματήσει να αυτοσχεδιάζει και ένας ασθενής κατά φαντασίαν, που «επιζεί» περισσότερους από τρεις αιώνες.

Ολα τα παραπάνω ισχύουν για το ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης, το οποίο έκανε δυναμική επανεκκίνηση μετά από χρόνια, με τον Νίκο Ορφανό στο τιμόνι της καλλιτεχνικής διεύθυνσης του θεάτρου και με την κλασική και διαχρονικά αγαπημένη κωμωδία του Μολιέρου «Κατά φαντασίαν ασθενής». Η παράσταση, σε σκηνοθεσία Κώστα Γάκη, ανέβηκε τη χειμερινή σεζόν στη Λαμία, με τεράστια επιτυχία, και μετά ήρθε στην Αθήνα, στο θέατρο Βασιλάκου. Τώρα, μετά από 15 χρόνια, το ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης «ξαναπαίρνει» τους δρόμους, καθώς η παράσταση έχει ήδη ξεκινήσει περιοδεία ανά την Ελλάδα και θα παιχτεί σε 35 ανοιχτά θέατρα της χώρας.

«Πρόκειται για ένα διαχρονικό, πραγματικά, έργο από τον μετρ της κωμωδίας, τον Μολιέρο – στη Γαλλία τον θεωρούν τον “Σέξπιρ” τους», μας λέει ο Θανάσης Τσαλταμπάσης, που δεν ενσαρκώνει τον «ασθενή» Αργκάν που νομίζει ότι είναι ασθενής, με αποτέλεσμα να τον εκμεταλλεύονται διάφοροι επιτήδειοι, αλλά τον ηθοποιό που παίζει τον «κατά φαντασίαν ασθενή». «Η διασκευή του Κώστα Γάκη, που είναι και ο σκηνοθέτης της παράστασης, είναι διαφορετική: ακριβώς επειδή είμαστε μια ομάδα ηθοποιών που αυτοσχεδιάζουμε συνεχώς –αυτό εξάλλου απαιτεί και η κωμωδία– ο ίδιος αποφάσισε αυτό να το εντάξει στην παράσταση, ως δομικό της στοιχείο. Ετσι οι θεατές παρακολουθούν έναν περιοδεύοντα στη γαλλική επαρχία θίασο, που γνωρίζει τον Μολιέρο και αποφασίζει να ανεβάσει το έργο του αυτό: τον “Κατά φαντασίαν ασθενή”. Βλέπουμε δηλαδή και το έργο και τα παρασκήνια», μας εξηγεί. «Πρόκειται για ένα απίστευτο κείμενο, που δεν είναι τυχαία “ζωντανό” 350 χρόνια τώρα. Ακριβώς γιατί οι ανάγκες και τα “θέλω” των ανθρώπων, όσα χρόνια ή, εν προκειμένω, όσοι αιώνες κι αν περάσουν, δεν αλλάζουν. Τα “κοστούμια” αλλάζουν. Το έξω μας. Το μέσα μας μένει το ίδιο: και οι φόβοι και οι ανησυχίες μας. Και το συγκεκριμένο έργο καταπιάνεται με αυτά τα ζητήματα, και όχι με κάτι της τρέχουσας επικαιρότητας. Είναι και γραμμένο από τον Μολιέρο, αυτόν τον σπουδαίο συγγραφέα, που ήταν και ηθοποιός. Ουσιαστικά, πέθανε πάνω στο σανίδι σχεδόν, από υπερκόπωση – όχι ότι είχε περάσει και εύκολα έως τότε, κι ας τον έχουν πλέον ως τον σπουδαιότερο θεατρικό τους συγγραφέα οι Γάλλοι…

»Δεν έπιανε και εύκολα θέματα, ούτε για την εποχή ούτε για τώρα. Στον “Κατά φαντασίαν ασθενή” του στηλιτεύει την αυθεντία. Αυτό θέλαμε κι εμείς: να την αποδομήσουμε και ταυτόχρονα να “σχολιάσουμε” όσους θεωρούν ότι τα ξέρουν όλα και ταυτόχρονα εκμεταλλεύονται καταστάσεις, ειδικά όταν ο άλλος είναι ευάλωτος. Δεν είναι σύγχρονο αυτό; Μα το ζούσαμε για χρόνια και η πανδημία το ανέδειξε. Δεν μιλάω, φυσικά, για όσους γιατρούς πραγματικά μόχθησαν για να σώσουν ανθρώπους. Δεν θέλω να τσουβαλιάσω τους πάντες. Ωστόσο, διαχρονικά και τώρα φυσικά, όταν κάποιοι μυρίζονται χρήμα, εξουσία και αδυναμία του άλλου, γίνονται και κάνουν τα χειρότερα».

Με αυτά τα λόγια, η συζήτηση έρχεται στη δίκη Λιγνάδη, αλλά και στη διαχείριση του πολιτισμού από την κυβέρνηση επί πανδημίας: «Συνέβησαν τραγικά πράγματα, που όμως δημοσιοποιήθηκαν και έτσι (επιτέλους!) ταράχτηκαν τα νερά. Το θέμα είναι να μη “λιμνάσουμε” πάλι. Η πατριαρχία και η εξουσιολαγνεία, σε συνδυασμό με μια αίσθηση ατιμωρησίας (που ήταν και είναι ίσως ακόμα βεβαιότητα σε πολλούς), έχουν φέρει πολλά δεινά. Και πολύ πόνο. Πολλές ψυχές έχουν πονέσει εξαιτίας αυτών. Ευτυχώς, βλέπω ότι αυτό αλλάζει και μάλιστα ριζικά: βλέπω τις νέες γενιές όχι μόνο να είναι καλλιεργημένες, αλλά να έχουν και ενσυναίσθηση. Οση μόρφωση και να ’χεις, όσα πτυχία, αν δεν δώσεις χρόνο και χώρο να μπεις στη θέση του άλλου, τότε δεν μπορεί να έρθει καμία αλλαγή. Και ναι, είναι αλήθεια πως πέρα από τις κακοποιητικές συμπεριφορές, άνθρωποι δεν μπόρεσαν να βρουν δουλειά επειδή δεν υπέκυπταν σε αυτή την “εξουσία” ή επειδή ήταν γυναίκες ή ομοφυλόφιλοι ή… ή… Προσωπικά έχω υπάρξει τυχερός, καθώς είχα μια ανεξάρτητη πορεία, μακριά από “κλίκες” και τοξικές παρέες και με όσους και όσες έχω συνεργαστεί, δεν υπήρχαν ποτέ προβλήματα τέτοια.

»Γι’ αυτό και δεν ήθελα και ποτέ καμία ανάμειξη και με οργανισμούς και με θεσμούς. Προτιμούσα να έχω εγώ τη γενική εποπτεία, άρα και την ευθύνη. Αυτό που έχω δει είναι πως όσοι αποφασίζουν για τον πολιτισμό, ξέρουν ελάχιστα και βασικά δεν έχουν ιδέα για τον πολιτισμό. Ούτε τι χρειάζεται μια παράσταση ξέρουν ούτε μια συναυλία, ούτε τίποτα. Οπότε ναι, είμαι εξαιρετικά απογοητευμένος σε αυτό το κομμάτι».

Τον ρωτάμε αν είμαστε τελικά κατά φαντασίαν ζωντανοί. Αν δηλαδή ζούμε μια επίφαση ζωής, αν είμαστε στ’ αλήθεια ζωντανοί…: «Ετσι είναι, ναι. Εχουμε το προσωπείο της ελευθερίας και της δημοκρατίας, αλλά αν σκεφτείς τι πρέπει να κάνουμε για να τα βγάλουμε πέρα στην καθημερινότητά μας, μόνο ελεύθεροι δεν είμαστε. Ισως αν ποντάρουμε στις ανθρώπινες σχέσεις και στα μικρά, ωραία πράγματα που θα μας κάνουν να νιώσουμε ζωντανοί, ίσως αυτό βοηθήσει. Καθώς όλα τ’ αλλα, τα… μεγάλα, είναι συνήθως πλαστά», απαντά ο Θ. Τσαλταμπάσης.

Και η Τέχνη πού μπαίνει σε όλο αυτό; «Η Τέχνη υπάρχει παντού, κυρίως εκεί που υπάρχει λύπη. Ερχεται να επουλώσει πληγές, να λειάνει λίγο τις γωνίες, να δώσει κουράγιο, αλλά και έμπνευση! Μιλάμε για την κωμωδία… τι κάνει η κωμωδία, αν όχι το να πλησιάζει τη λύπη και να τη δίνει στην υπερβολή της, ώστε να βγάλει γέλιο; Και είναι εποχές που τα χρειαζόμαστε αυτά. Είμαστε “κατά φαντασίαν ζωντανοί” και η Τέχνη έρχεται να μας κάνει πραγματικά ζωντανούς. Να μας βγάλει λίγο από αυτή τη φυλακή, που δεν ξέρουμε ότι είμαστε “κλεισμένοι”, αλλά τελικά είμαστε».

(Ολοι είμαστε –έχει δίκιο ο Θανάσης Τσαλταμπάσης. Ολοι, εκτός από τον Δημήτρη Λιγνάδη.)

INFO: Ο θίασος (Θανάσης Τσαλταμπάσης, Νικολέτα Βλαβιανού, Νίκος Ορφανός, Ορφέας Παπαδόπουλος, Δημήτρης Καλαντζής, Αγοραστή Αρβανίτη, Νάστια Βραχάτη, Στεφανία Καλομοίρη, Αλέξανδρος Ζουριδάκης) έχει ήδη ξεκινήσει περιοδεία ανά την επικράτεια. Τη Δευτέρα 18.7 στο Πολιτιστικό και Αθλητικό Κέντρο Νέας Μάκρης, 19.7 στο Δημοτικό Θέατρο Αλσους «Δημήτρης Κιντής»/Ηλιούπολη, 20/7 στο Δημοτικό Κηποθέατρο Νίκαιας, 27/7 Αρχαίο θέατρο Ηλιδας, 28/7 Θέατρο Βράχων «Μελίνα Μερκούρη» και 29/7 Βεάκειο Δημοτικό Θέατρο. Οι παραστάσεις θα συνεχιστούν όλο τον Αύγουστο και το πρώτο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου. Ωρα έναρξης: 21.00. Προπώληση: www.ticketservices.gr.