Τους τελευταίους μήνες έχουν προκύψει πολύ σημαντικά φαινόμενα στον ταχύτατα μεταβαλλόμενο διεθνή οικονομικό ορίζοντα. Με αρχή ένα άρθρο του Zoltan Pozsar, συμβούλου της τράπεζας Credit Suisse σε θέματα στρατηγικής, με διεθνή αναγνώριση από τους κορυφαίους του κλάδου του (1), που πέρασε σχεδόν απαρατήρητο στις ειδήσεις σχετικές με τα θέματα της διεθνούς οικονομίας.
Ο Pozsar διατείνεται πως ο κόσμος κατευθύνεται προς ένα οικονομικό σύστημα όπου τα νομίσματα υποστηρίζονται από εμπορεύματα που δρουν ως πρόσθετη εξασφάλιση οφειλής ή εκπλήρωσης μιας υποχρέωσης, εξαιρούμενης της προσωπικής δέσμευσης, και τα οποία δρουν ως ενέχυρο, δηλαδή σαν collateral.
Η αλυσίδα των ισχυρισμών του Pozsar ξεκινά από το γεγονός ότι τονίζει πως μπροστά στα μάτια μας ξεδιπλώνεται μια κρίση εμπορευμάτων. Τα εμπορεύματα μπορούν να χρησιμοποιηθούν σαν collateral και σαν collateral αποτελούν χρήμα. Αυτή η κρίση έχει να κάνει με τη διαρκώς αυξανόμενη γοητεία των νομισμάτων που συνδέονται ευθέως με εμπορεύματα, σε αντιπαράθεση με νομίσματα αναγκαστικής κυκλοφορίας/αποδοχής (γνωστά ως χρήματα αναγκαστικής κυκλοφορίας, δηλαδή σαν fiat money), ακριβώς επειδή σε περιόδους τραπεζικών κρίσεων οι (κεντρικές) τράπεζες δεν εμπιστεύονται τα χρήματα αναγκαστικής κυκλοφορίας σαν πραγματικό collateral.
Οι (κεντρικές) τράπεζες αποφεύγουν τον δανεισμό και όταν δανείζουν τυπώνουν περισσότερο χρήμα για να «λιπάνουν» το σύστημα, ώστε να μπορέσει αυτό να λειτουργήσει και αυτό με τη σειρά του να υποτιμήσει ακόμη περισσότερο τα χρήματα αναγκαστικής κυκλοφορίας.
Ουσιαστικά πρόκειται για τη διαμάχη δύο νομισμάτων, του fiat money που είναι χρήματα αναγκαστικής κυκλοφορίας, δηλαδή αεριτζίδικο χρήμα, και του χρήματος που υποστηρίζεται από απτές, υλικές, εμπράγματες αξίες, όπως είναι τα εμπορεύματα που δρουν σαν collateral. Θυμίζω ότι το fiat money αποτελεί μια «υπόσχεση» πληρωμής ενός χρέους και τίποτε περισσότερο και μπορεί να ανακληθεί ανά πάσα στιγμή από τον εκδότη αυτής της «υπόσχεσης», που μπορεί να είναι το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ ή η ΕΚΤ της Ε.Ε. ή η Τράπεζα της Αγγλίας.
Συνοπτικά η μάχη είναι ανάμεσα στο fiat money σε αντιπαράθεση με νόμισμα που διαθέτει collateral. Το νόμισμα που υποστηρίζεται/υποβαστάζεται από υλικά, απτά περιουσιακά στοιχεία, όπως το φυσικό αέριο, το πετρέλαιο, γενικά τα εμπορεύματα, το νερό κ.ά., αποτελεί μια εξασφάλιση ότι θα αποπληρωθεί το όποιο χρέος έχει αναληφθεί.
(1) Βλέπε www.credit-suisse.com
* ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών
