Η Ιστορία πληγώνει. Και όμως…

Οι πολεμικές ιαχές του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε κάθε επέτειο της Αλωσης της Κωνσταντινούπολης, μονότονες, αλλά ικανές να φανατίζουν τα πλήθη των νέων που συρρέουν να τις ακούσουν, ενσωματωμένες σε ένα προπαγανδιστικό κιτς λόγου και εικόνας, μοιάζει να φτάνουν από έναν κόσμο που δεν είναι ο δικός μας. Που δεν θυμίζει τους Τούρκους φίλους και φίλες, με τους οποίους μοιραστήκαμε σκέψεις, πράξεις, συναισθήματα. Με έκπληξη άνθρωποι που συναντώ διερωτώνται πώς είναι δυνατόν ο Tούρκος πρόεδρος με αυτήν την επίπεδη ψευτοανάγνωση της Ιστορίας να ταυτίζεται με τον Μωάμεθ τον Β’, που λεηλάτησε τη ζωή και τη μνήμη της «αγαπημένης» του Πόλης, να θέλει να ξαναφτιάξει την παλιά αυτοκρατορία που υποδούλωσε τόσους λαούς, να μοιράζει μίσος και σωβινισμό –προβάλλοντάς τον στους άλλους– χωρίς να είναι βέβαιο ότι βρίσκει ουσιαστική αντίδραση, να γοητεύει με την έπαρσή του, να «υποτάσσει» με την «ανυπότακτη» συμπεριφορά του;

Ξέρουμε ότι η –ατεκμηρίωτη– αναδρομή σε ένα παρελθόν δόξας και εξουσίας, συνήθως κατακτημένης με το αίμα των άλλων, δεν είναι μονοπώλιο του σημερινού Τούρκου προέδρου. Ο Χίτλερ και ο Μουσολίνι, ο πρώτος με τον μύθο της άριας φυλής και ο δεύτερος με χονδροειδείς αναφορές στη Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, προσπάθησαν –και σε σημαντικό βαθμό πέτυχαν– να δημιουργήσουν τον φονικό φανατισμό των μαζών για να τις οδηγήσουν στο έγκλημα και στην αυτοκαταστροφή. Γιατί το μεγαλύτερο μάλλον πρόβλημα είναι αυτό: μπορεί να υποστηρίζουμε ότι όλοι οι λαοί είναι καλοί, ο φανατισμός όμως εύκολα μετατρέπει την καλοσύνη αυτή σε θηριωδία.

Μακάρι να μπορούσαμε να μιλούσαμε στην καρδιά του τουρκικού λαού. Να πείθαμε ότι μια σύγκρουσή μας θα έσπερνε φρίκη και θάνατο στις δυο μεριές του Αιγαίου. Αλλά πριν από αυτό, χρειάζεται κάτι άλλο. Να μιλήσουμε στον δικό μας λαό. Στον εαυτό μας. Η Ιστορία πληγώνει, αλλά είναι απαραίτητη, γιατί μέσα από τη γνώση –και όχι την αποσιώπηση του τραύματος– πλησιάζει κανείς την αυτογνωσία αλλά και τη γνώση του άλλου.

Θυμόμαστε την ιστορία του Λουκά Νοταρά, του μεγάλου Δούκα που, αν και μεταξύ Φράγκων και Οθωμανών προτιμούσε τους δεύτερους, πολέμησε ηρωικά στο πλευρό του τελευταίου αυτοκράτορα. Ο Μωάμεθ, μετά τη νίκη του τον συναντά και του υπόσχεται αξιώματα, αλλά την επόμενη μέρα τού ζητά για το χαρέμι του τον μικρό του γιο. Ο Νοταράς αρνείται. Τον συλλαμβάνουν μαζί με τους άλλους δύο γιους του και στέλνουν τον μικρό στον Μωάμεθ. Σκοτώνουν μπροστά του τούς δύο γιους, πριν αποκεφαλίσουν τον ίδιο. Θυμόμαστε όμως επίσης ότι, τηρουμένων των αναλογιών, ο Μωάμεθ δεν κατάφερε να εξαφανίσει το σύνολο των «ιθαγενών», όπως έπραξαν σε μεγάλο βαθμό οι κονκισταδόρες. Συνεχίζουμε να υπάρχουμε, θυμίζοντας στον επίδοξο «Πορθητή» ότι η χώρα μας δεν του ανήκει.