Η λαϊκή γνώση δεν σηματοδοτεί αυτόματη επίλυση των προβλημάτων

Πολλές φορές λαμβάνουν χώρα γεγονότα που είναι εντελώς άσχετα μεταξύ τους, αλλά -ως προς το γονότυπό τους- τα συνδέει μία πολύ λεπτή γραμμή. Όταν παρακολουθείς την ειδησεογραφία, ειδικά την εγχώρια…, συχνά προβληματίζεσαι. Τι συχνά; Σχεδόν πάντα. Οι αναλογίες μεταξύ καλών και κακών νέων είναι συγκεκριμένες…

Ξυπνάς το πρωί της Δευτέρας φερ΄ ειπείν και βλέπεις να έχουν δεσπόζουσα θέση οι πρόσφατες φωτιές στην Αττική, αλλά και η υπόθεση της περιουσίας του Γιώργου Τράγκα που δημιούργησε σοβαρά ερωτηματικά στις αρμόδιες αρχές για τα μέσα και τους τρόπους της δημιουργίας της. Και ενώ έχεις ήδη πάρει μία γερή τζούρα από προβληματισμό, διαβάζεις και κάτι ακόμα, που έρχεται να σε ταράξει κάπως: πως στο επόμενο Μουντιάλ η πλειοψηφία των αγώνων θα καλυφθούν τηλεοπτικά εδώ στην Ελλάδα μέσα από διαδικασίες συνδρομητικής πλατφόρμας… Η (πολυ)αγαπημένη συνήθεια δεκαετιών αλλάζει πλέον και αυτή μορφή και οι πρώτες αντιδράσεις -αν κρίνω από σχόλια αναγνωστών στα sites- δεν είναι θετικές.

Βλέπεις, λοιπόν, μέσα σε πολύ λίγα λεπτά τα εξής φαινόμενα: (ως προς τις φωτιές) την αδυναμία πρόληψης, την έλλειψη αποτελεσματικής μεθοδολογίας κατάσβεσης, τη μετάθεση ευθυνών (μέσω «σκυλοκαβγάδων» ανάμεσα σε δήμους και άλλους θεσμικούς φορείς), την κυβερνητική καραμέλα «για δύσκολα που έρχονται εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής», τις συνέπειες της συνειδητής εμπορευματοποίησης ακόμα και της προστασίας από τις πυρκαγιές. Και βάζεις το μυαλό σου και καταλήγεις σε ένα συμπέρασμα, δίχως να σε απασχολεί και τόσο το να βρεις απτές αποδείξεις. Σε πολλές περιοχές φιλέτα αυτή η άτιμη η κλιματική αλλαγή κάνει βόλτες και προβαίνει σε καταστρεπτικές αβλεψίες, και μάλιστα συνήθως (όχι πάντα, αν θυμηθούμε τη Βαρυμπόμπη πέρυσι…) σε μέρες που φυσάει αρκετά…

Από την άλλη, σκέφτεσαι για την υπόθεση Τράγκα διάφορα πράγματα: εστιάζεις στην απουσία αποδοτικών ελεγκτικών μηχανισμών στα κρίσιμα χρονικά διαστήματα, που ενδεχομένως να προδίδουν σχέσεις διαπλοκής και ευνοϊκών μεταχειρίσεων με άγνωστα στους πολλούς ανταλλάγματα. Φυσικά, σε τέτοιες περιπτώσεις πάντα μετράει το τελικό αποτέλεσμα της όποιας δικαστικού (άρα και τελεσίδικου) περιεχομένου διερεύνησης και όχι οι υποψίες ή ακόμα και οι βεβαιότητες που «αναπτύσσει στους κόλπους του το πόπολο». Αλλά, όπως και να το κάνουμε, το γενικότερο κλίμα λαμβάνει μία ακόμα «ενισχυτική ένεση»…

Ακόμα και στο ζήτημα της τηλεοπτικής μετάδοσης των αγώνων του επερχόμενου Μουντιάλ αναδεικνύεται η επέλαση μίας νοοτροπίας που επιδιώκει -αργά ή γρήγορα- να βγαίνει κέρδος για τους λίγους από κάθε ανθρώπινη δραστηριότητα, από την πιο σοβαρή μέχρι την πιο ψυχαγωγική.

Αυτά που γράφονται παραπάνω τα ξέρουν σχεδόν όλοι. Είναι δύσκολο στη σημερινή Ελλάδα να είσαι ανενημέρωτος ή μη υποψιασμένος. Σε σπίτια, χώρους εργασίας, ΜΜΜ, καφενεία και άλλα μέρη δημόσιων συναθροίσεων, παντού, ακούς παρεμφερείς αιτιάσεις. Άλλες δίκαιες και σωστές, άλλες υπερβολικές και συνωμοσιολογικές. Όμως, η λαϊκή γνώση δεν σηματοδοτεί αυτόματη επίλυση των προβλημάτων.

Η διαιώνιση των εγχώριων παθογενειών δίνει σε αυτή τη γνώση καταχρηστική αξία, κυρίως ως εκτονωτικής υφής αποσυμπίεση. Που προμοτάρει μία άτυπη, αλλά έντονη μορφή παθητικής παρακολούθησης των δρώμενων. Ή κάποια στιγμή θα σοβαρευτεί(ούμε) ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού και δια της ενεργητικής απαίτησης θα ζητήσει από σοβαρούς πολιτικούς φορείς την αλλαγή της κυρίαρχης νοοτροπίας ή «κλάφτα Χαράλαμπε». Τα πράγματα θα διολισθαίνουν μέχρι τελικής εξοντώσεως και ο μόνος εφικτός στόχος προς υλοποίηση θα είναι ο περιορισμός των συνεπειών. Είμαστε σε κομβικό σημείο και όποιος δεν το αντιλαμβάνεται θα το βρει σύντομα μπροστά του…

Αποσπώντας τη σκέψη από το σήμερα και πηγαίνοντάς τη λίγους μήνες πιο μετά, εκεί στα τέλη φθινοπώρου με αρχές χειμώνα του 2022, βρισκόμαστε μπροστά στο εξής θεωρητικό σενάριο: όσοι και όσο μπορούμε να είμαστε καλά στην υγεία μας, δεν ξέρουμε τι είδους κρίσεις θα έχουμε να αντιμετωπίσουμε. Ως προς τις τιμές στα απαραίτητα προϊόντα, ως προς τη δυνατότητά μας να θερμαινόμαστε, ως προς τις ποσότητες τροφίμων που θα υπάρχουν διαθέσιμες προς κατανάλωση, για το είδος των σχέσεων με την Τουρκία, ως προς διάφορα μέτωπα που αν αρχίσουμε να τα αραδιάζουμε εδώ δεν θα γράψουμε σημείωμα, αλλά σκαρίφημα για βιβλίο. Το οποίο θα ανήκει επί της ουσίας στο αντικείμενο της κοινωνιολογικής αναζήτησης, με μπόλικη οικονομία, αλλά και στοιχεία που αναμειγνύουν την ψυχολογία, την ανθρωπολογία με την εγκληματολογία…

Και πολλοί που θα χρειαζόμασταν το Μουντιάλ ως ένα απαραίτητο φευγιό από όλα αυτά, ενδέχεται να υποχρεωθούμε να πληρώσουμε για να δούμε το κορυφαίο ποδοσφαιρικό event του πλανήτη. Γιατί έχει σημασία και το timing στο οποίο επιζητάς περαιτέρω επιβάρυνση της λαϊκής τσέπης…

Θα ήθελα να εκφράσω, κλείνοντας, μία εσώψυχη ανησυχία. Ή θα τεθούν όρια και θα τηρούνται οι νόμοι (που δεν αποκλείουν την ατομική ωφελιμότητα, αλλά εμποδίζουν την παρασιτική λεηλασία εις βάρος των πολλών), ή θα βρισκόμαστε εξαναγκαστικά μπροστά σε χαοτικές καταστάσεις. Ή θα επικρατήσει ως βασική στόχευση το δημόσιο συμφέρον ή οι άμετρες ορέξεις των άπληστων κάθε διαλογής.

Όσοι στο σήμερα αισθάνονται, είναι ή το παίζουν άνετοι, ας μην κρύβονται πίσω από τις πρόσκαιρες «οάσεις» του βολικού για αυτούς συσχετισμού. Ας αναλογιστούν και αυτοί το πόσο δυσκολότερο θα είναι και το δικό τους έργο, η δική τους καθημερινότητα σε όλους τους τομείς, όταν θα κινούνται μέσα σε «χαλασμένους» κοινωνικούς περίγυρους που «βράζουν» και εμφανίζουν ροπές που θυμίζουν Λατινική Αμερική (σε εποχές όξυνσης των πνευμάτων και των ψυχών)…