Αποχαιρετισμός…

Ο χώρος των εικαστικών νομίζω πως τουλάχιστον στην Ελλάδα είναι αυτός που περιέχει τους περισσότερους άσχετους, τους περισσότερους δήθεν, τις περισσότερες νεφελώδεις προσωπικότητες, τους περισσότερους της κατηγορίας «είμαι πολύ σοβαροφανής για να κρύψω ότι δεν έχω σοβαρότητα», όπως και τους περισσότερους της κατηγορίας «πουλάω τρέλα για να δείξω πόσο κοντά είμαι σε έναν πραγματικό καλλιτέχνη» -στην πραγματικότητα ένας καλλιτέχνης ποτέ ούτε πουλάει τρέλα ούτε είναι τρελός…

Φυσικά, δεν μιλάω για τους καλλιτέχνες στον χώρο αλλά για τους γύρω γύρω από τους καλλιτέχνες. Ετσι κι αλλιώς, τα εικαστικά δεν είναι ούτε σινεμά ούτε θέατρο ούτε λογοτεχνία, δεν τα έχει μελετήσει ο καθένας και πάρα πολλοί σ’ αυτό το θέμα βρίσκονται στην εποχή που η ζωγραφική αντικαθιστούσε τη φωτογραφία, γιατί δεν είχε ακόμα εφευρεθεί…

Μ’ αυτά και μ’ αυτά, πριν γνωρίσω την Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα, είχα ακούσει πολλά δυσάρεστα και αρνητικά, ακόμα και κοροϊδευτικά λόγια, τα οποία, βέβαια, χάθηκαν από το μυαλό μου στα πρώτα δέκα λεπτά της γνωριμίας μας…

Το καλύτερο απ’ όλα είναι να κοιτάς τον άλλο στα μάτια και εκεί καταλαβαίνεις τα πάντα. Η Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα σε έπειθε με τη ματιά της και σου καθόριζε, χωρίς να πει τίποτα, και τα όρια της σχέσης σας -φιλική, επαγγελματική στη δική μου περίπτωση.

Αν για κάτι ξεχώριζε η Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα, την οποία όλη η Ελλάδα έμαθε τα τελευταία πάρα πολλά χρόνια που βρισκόταν στην καλλιτεχνική διεύθυνση της Εθνικής Πινακοθήκης και αυτό μπορούμε να το πούμε τώρα που δεν είναι πια μαζί μας, ήταν πως ήταν ένας πραγματικά μεθοδικός άνθρωπος που είχε τον τρόπο να κάνει τα οράματά της πράξη. Κάπως έτσι, άλλωστε, ολοκληρώθηκε και το έργο της επέκτασης της Εθνικής Πινακοθήκης, τα τελευταία δύο χρόνια… Ηταν, όμως, και πολλά άλλα… Ηξερε το θέμα της, είχε μια πλατιά καλλιέργεια, είχε αγωγή στις σχέσεις της με τους ανθρώπους, ήξερε να χρησιμοποιεί τη δημοσιότητα για χάρη της δουλειάς της, όμως και όχι για χάρη της ιδίας…

Κακά τα ψέματα, η Μαρίνα Λαμπράκη – Πλάκα έδωσε στην Εθνική Πινακοθήκη μια πρωτοείδωτη γι’ αυτήν δημοσιότητα, με τα φώτα να τη λούζουν. Ηξερε να χρησιμοποιεί τη δημοσιότητα, καταφέρνοντας να μη χρησιμοποιείται η ίδια από αυτήν. Αλλωστε, το πόσο σημαντικό ρόλο παίζει ένας καλλιτεχνικός διευθυντής σε έναν τέτοιου τύπου οργανισμό μπορεί να το καταλάβει κανείς βλέποντας πολλούς ανάλογους σ’ αυτή τη χώρα, στο Εθνικό Θέατρο, το ΚΘΒΕ ή τις περιπέτειες που έχει περάσει το ΕΜΣΤ.

Είχα ακούσει πολλούς να κατηγορούν και να κοροϊδεύουν τη Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα και πάντα σ’ αυτές τις περιπτώσεις θυμόμουν τη θρυλική ατάκα της Ελένης Βλάχου «Δεν είμαι τόσο χαζή για να παρασυρθώ τόσο εύκολα από τον Κοσκωτά, απλώς ήξερα το ποιόν αυτών που τον έβριζαν»…

Το μόνο που πραγματικά με φοβίζει, το μόνο που πραγματικά τρέμω, παρ’ όλο που έχω εμπιστοσύνη στην υπουργό Πολιτισμού, την κ. Μενδώνη, είναι το ποιος θα πάρει τη θέση της στην Εθνική Πινακοθήκη. Δεν θέλω ούτε καν να το σκέφτομαι. Ελπίζω πως δεν θα είναι ούτε ακραιφνώς σοβαροφανής, για να μπορεί να κρύβει ότι δεν διαθέτει σοβαρότητα, αλλά ούτε και επιτηδευμένα τρελός, για να δείχνει ότι τάχα ανήκει στον καλλιτεχνικό χώρο. Η αλήθεια είναι πως τόσο ολοκληρωμένοι σε εφόδια, τόσο εφοδιασμένοι με προτερήματα άνθρωποι για τη διεύθυνση τέτοιων οργανισμών σαν τη Μαρίνα Λαμπράκη-Πλάκα δεν πολυκυκλοφορούν στην Ελλάδα και ελπίζω να μη γίνει καμιά στραβή και η Εθνική Πινακοθήκη, αμέσως μόλις απέκτησε τα υπέροχα καινούργια κτίριά της, γίνει Κούγκι…

Καλό της ταξίδι…