Επιστροφή στην ανάσχεση;

Σύμφωνα με την Washington Post, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους σχεδιάζουν μια μακροπρόθεσμη απομόνωση της Ρωσίας που θα συνιστά επιστροφή στο δόγμα της ανάσχεσης. Οταν ο διπλωμάτης Τζορτζ Κέναν διατύπωσε για πρώτη φορά το δόγμα της ανάσχεσης (Containment) σε άρθρο του στο Foreign Affairs με την υπογραφή «Χ», η συστράτευση με τις ΗΠΑ ήταν για τη Δυτική Ευρώπη η εγγύηση της στήριξης της Ουάσινγκτον στη μεταπολεμική ανασυγκρότηση με βασικό εργαλείο το Σχέδιο Μάρσαλ.

Στο όνομα της αντιμετώπισης της σοβιετικής απειλής οι ΗΠΑ προώθησαν με διαδικασίες fast-track την ανοικοδόμηση της Δυτικής Γερμανίας η οποία στη συνέχεια ήταν η ατμομηχανή της ταχύτατης ανοικοδόμησης και ανάπτυξης της Δυτικής Ευρώπης. Σήμερα μια μακράς διαρκείας απομόνωση της Ρωσίας μόνο κόστος θα έχει για τους Ευρωπαίους συμμάχους των ΗΠΑ και χωρίς καμιά προσδοκία υπερατλαντικής στήριξης.

Τότε η απομόνωση της ΕΣΣΔ ήταν για τους συμμάχους των ΗΠΑ μια επιλογή με κάθε λογής κίνητρα, από την εγγύηση της ασφάλειάς τους μέχρι τη συμμετοχή τους σε ένα New Deal που κάλυπτε το σύνολο της Δύσης. Σήμερα δεν υπάρχουν κίνητρα και μπόνους για τη στοίχιση των Ευρωπαίων με την Ουάσινγκτον, υπάρχει όμως κάτι εξίσου σημαντικό.

Η Ε.Ε. δεν έχει άλλη επιλογή καθώς δεν θέλει -και δεν μπορεί- να αναλάβει το κόστος που απαιτεί η στρατηγική της χειραφέτησης από τη διατλαντική σχέση. Κόστος όχι σε ό,τι αφορά την αύξηση των αμυντικών δαπανών, αλλά κόστος πολιτικό καθώς αμυντική χειραφέτηση της Ε.Ε. είναι νοητή με μια εμβάθυνση της ολοκλήρωσης, που θα έχει δεσμευτικό χρονικό ορίζοντα, ομοσπονδιακής μετεξέλιξης.

Το Σχέδιο Μάρσαλ που ήρθε για να στηρίξει την ανοικοδόμηση της Δυτικής Ευρώπης συνέβαλε αποφασιστικά στην κοινωνική και πολιτική σταθεροποίηση των χωρών που μαζί με τις ΗΠΑ ίδρυσαν το ΝΑΤΟ το 1949. Οι παραπάνω προϋποθέσεις που εγγυήθηκαν την επιτυχία της ανάσχεσης μετά το 1947 δεν υπάρχουν σήμερα και δεν διακρίνονται σε κανέναν μελλοντικό ορίζοντα.

Στοίχιση σήμερα με τις ΗΠΑ απέναντι στη Ρωσία -και απ’ ό,τι φαίνεται αύριο απέναντι στην Κίνα- θα έχει δυσθεώρητο κόστος για την Ευρώπη, οι χώρες της οποίας ή κάποιες από αυτές θα αναγκαστούν να τολμήσουν τη μόνη υπάρχουσα εναλλακτική επιλογή, που δεν είναι άλλη από την επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.