Παρέλαση αληθινά κορυφαίων, διεθνών πιανιστριών που άκμασαν τις δεκαετίες εκατέρωθεν του 2000 φιλοξένησε το περασμένο διάστημα το κρατικό Μέγαρο Μουσικής. Στις 31/3/2022, το πιανιστικό ντούο των αδελφών Λαμπέκ, γνώριμο στους Αθηναίους φιλόμουσους από επανειλημμένες, παλαιότερες εμφανίσεις στον ίδιο χώρο, έδωσε ένα εξαιρετικό ρεσιτάλ που πρόσφερε μουσική ευχαρίστηση αλλά και πνευματική ανάταση.
Το πρόγραμμα περιλάμβανε δύο εμβληματικά έργα του ιστορικού μουσικού μοντερνισμού, που πλαισίωσαν ένα αριστούργημα του ρομαντισμού. Διανύοντας την έβδομη δεκαετία της ζωής τους δίχως ίχνος φθοράς στις πάντα συναρπαστικές και θεαματικές επιδόσεις τους οι δύο Γαλλίδες πιανίστριες κινήθηκαν με θαυμαστή άνεση στο αντιθετικά ευρύ στιλιστικό φάσμα των τριών έργων, αφήνοντας άριστες εντυπώσεις! Ξεκίνησαν με τις «Εξι αρχαίες επιγραφές» (1914) του Ντεμπισί, στην αρχική εκδοχή για δύο πιάνα.
Νωχελική, αλαφροπάτητη, με ελεγχόμενα πτητικό ήχο η ανάγνωσή τους απέδωσε ονειρικά τον επιτηδευμένα αποσπασματικό χαρακτήρα των έξι ψευδοαρχαϊκών συντομογραφιών διασφαλίζοντας, ταυτόχρονα, την υποδόρια συνοχή της φραστικής. Ακολούθησε η «Φαντασία για 4 χέρια, D.940» που συνέθεσε ο Σούμπερτ τον τελευταίο χρόνο της σύντομης ζωής του.
Πρόκειται για πιανιστικό αριστούργημα του ρομαντισμού, έντονα διαποτισμένο από βαρύθυμη μελαγχολία και πίκρα. Δίχως το παίξιμό τους να υπολείπεται σε στιβαρότητα όπου το ζητούσε η παρτιτούρα, οι Λαμπέκ κατέθεσαν μια «θηλυκή», πρωτίστως συναισθηματικά ρεμβαστική ανάγνωση. Η αρχική διατύπωση και οι περιοδικά ανακύπτουσες εκφορές του κυρίαρχου μουσικού θέματος αναδύθηκαν λικνιστικά, με εύστοχα επιτηδευμένη απουσία ωστικής ορμής, ενώ, παρ’ ότι φωτεινός και διάφανος, ο πιανιστικός ήχος ουδέποτε προσλάμβανε επιθετική αιχμηρότητα.
Υπέροχα δόθηκαν –ως αντίστιξη– οι λιγοστοί θύλακες μελωδικής ευφορίας. Το ρεσιτάλ ολοκληρώθηκε στο αντίθετο άκρο με την «Ιεροτελεστία της άνοιξης» στην αυθεντική εκδοχή για δύο πιάνα. Πρόκειται για μουσική στην οποία ο στραβίνσκειος, εγκεφαλικός μοντερνισμός προβάλλει επιθετικά μέσα από τη σύζευξη εμμονικών, επαναληπτικά σφυροκοπηματικών ρυθμών και στεγνής, αρμονικά «αρχαϊκής» φραστικής. Η εμβληματική παρτιτούρα δόθηκε σβέλτα, σχεδόν αγχωμένα, με ανήμερα νευρώδη ορμή, νεανικά αθλητική ζωντάνια, αόρατους αρμούς μεταπτώσεων, πεντακάθαρη άρθρωση ακόμη και στις πιο «μπουκωμένες» παραγράφους, και καθηλωτικές εξάρσεις/κορυφώσεις δυναμικής.
Ρεσιτάλ πιάνου Μαρία Πίρες
Τέσσερις ημέρες αργότερα, στην ίδια, ομοίως κατάμεστη αίθουσα, η όμοια διάσημη Μαρία Ζοάο Πίρες έδωσε ένα εξαιρετικό, χορταστικό ρεσιτάλ, καταθέτοντας τις δικές της (τελικά όχι και τόσο) διαφορετικές αναγνώσεις. Η βραδιά ξεκίνησε με τη φωτεινή, λυρική «Σονάτα αρ.13, D.664» (1819) του Σούμπερτ, την οποία η 77χρονη Πορτογαλέζα ερμήνευσε γλυκά, μαλακά και νηφάλια αλλά με ακρίβεια και διακριτική φροντίδα στην παραγραφοποίηση, δίνοντας πάντα άπλετο χώρο στο γεμάτο ποίηση μελωδικό δυναμικό της μουσικής να αναπτυχθεί.
Ακολούθησε η τετραμερής «Σουίτα Μπεργκαμάσκ» (1890/1905) του Ντεμπισί, την υπαινικτικά αποσπασματική γραφή της οποίας απέδωσε η Πίρες κατά το δέον ρευστά και ονειρικά –ειδικά το περίφημο «Σεληνόφως»!– αλλά, ταυτόχρονα, με φροντίδα στην αναλυτική αποκωδικοποίηση του συντακτικού της γραφής. Η βραδιά ολοκληρώθηκε με τη διμερή «Σονάτα αρ.32, έργο 111» (1821/22) του Μπετόβεν, έργο ημίωρης διάρκειας, γνωστό για τη δομική του συμπύκνωση, τις υψηλές απαιτήσεις τεχνικής αλλά, πάνω απ’ όλα, διάσημο για το πρωθύστερα (αφελώς) χαρακτηριζόμενο «τζαζίστικο» δεύτερο μέρος της.
Στην αναμέτρησή της με τη δύσκολη αυτή παρτιτούρα η έμπειρη πιανίστρια συνδύασε βαθιά, ευγενή μουσικότητα, οξεία μουσική αντίληψη και τεχνική επάρκεια σε τέλεια ετοιμότητα. Η ανάγνωσή της ανέδειξε την τεταμένη δραματουργία της ώριμης μπετοβενικής γραφής με στιβαρότητα, με αμετακίνητη προσήλωση στην ανάδειξη της μαθηματικά δεσπόζουσας δομής της μουσικής (στίξεις, παραγραφοποίηση, πυκνώσεις/αραιώσεις, μεταπτώσεις).
Αυστηρό, σοβαρό, συνειδητά μη διακοσμητικό, το παίξιμό της αξιοποίησε ως εργαλείο τις βίαιες δυναμικές αποδίδοντας συναρπαστικά την απερίφραστη δριμύτητα της μπετοβενικής έκφρασης. Καθηλωτική υπήρξε η εκτέλεση του καταληκτικού, εκτενούς «Adagio molto semplice e cantabile». Την αύξουσα ρυθμική κινητικότητα και τη βαθμιαία κορυφούμενη δράση του μέρους αυτού απέδωσε η Πίρες με περισσή στιβαρότητα και αμείωτη ένταση, δίχως την παραμικρή απώλεια σε διαφάνεια και αθλητική σβελτάδα, εντείνοντας έτσι στο έπακρο τη μεθυστικά καλπασματική ωστική ορμή της μουσικής! Ενα ρεσιτάλ που πρόσφερε μοναδικό συνδυασμό λυρική ανάτασης και πνευματικής απόλαυσης!
