Press Cafe: Προσπαθούν να εδραιώσουν ένα σπιράλ της σιωπής

Ο καθηγητής Γιώργος Πλειός ανέβασε προ διημέρου στα social media μια ανάρτηση με μια φωτογραφία από ιστοσελίδα γνωριμιών στο Facebook που προωθεί Ουκρανές. Δεν χρειάζεται να σας πω τι συνέβη μετά και πόσοι του την έπεσαν. Ορυμαγδός. Και από δημοσιογράφους ακόμα. Ειδικά του Ακραίου Κέντρου, που δεν χάνουν ευκαιρία να επιτεθούν σε πρόσωπα που δεν συμφωνούν με τις ιδέες τους.

Ο ίδιος ο Γιώργος Πλειός μας δίνει το story: «Το Σάββατο το μεσημέρι μιλούσα σε ημερίδα για την έμφυλη ανισότητα, στην οποία ανέφερα την ύπαρξη ιστοσελίδας γνωριμιών στο Facebook που προωθεί Ουκρανές. Οχι από περιέργεια αλλά επειδή ασχολούμαι ερευνητικά και διδακτικά με τα ΜΜΕ και το προσφυγικό, θεώρησα εξοργιστικό το γεγονός, προσπαθώντας να το στηλιτεύσω από την προηγούμενη μέρα. Εκανα ανάρτηση που περιείχε τη φωτό της χορηγούμενης ιστοσελίδας συνοδευμένη από ένα δηκτικό, καυστικό δικό μου σχόλιο, το μόνο δικό μου στοιχείο στην ανάρτηση, που παραπέμπει στην εκμετάλλευση γυναικών προσφύγων από Ουκρανία. Φεύγοντας από την ημερίδα έμαθα ότι γνωστή δημοσιογράφος τη χαρακτήρισε την ανάρτησή μου, κατά επιπόλαιο τρόπο, στον δικό της λογαριασμό ως σεξιστική. Ακολούθησαν αναρτήσεις άλλων στο ίδιο κύμα, κάποιες από τις οποίες ίσως γνωρίζετε».

● Πες μας καταρχάς λίγα πράγματα για την ουσία του θέματος, για το trafficking από την Ουκρανία…

Οπως φαίνεται από αρκετά ρεπορτάζ, λ.χ. του BBC και του Al Jazeera, μόλις άρχισαν να καταφτάνουν πρόσφυγες από την Ουκρανία στην Πολωνία, κυρίως γυναίκες, καθώς οι περισσότεροι άνδρες πολεμούν, εμφανίστηκαν κυκλώματα που προσπαθούν να τις εντάξουν σε κυκλώματα trafficking. Πέρα από αυτό, υποθέτω πως άλλοι βρήκαν την ευκαιρία να δημιουργήσουν κερδοφόρα sites στο διαδίκτυο.

● Και στην Ελλάδα;

Αρκετά ρεπορτάζ και άλλα στοιχεία κάνουν αναφορά για οργάνωση και δράση παρόμοιων κυκλωμάτων trafficking γύρω από πρόσφατα μεταναστευτικά ρεύματα στην Ελλάδα, αλλά και γύρω από μετανάστες από την Αφρική ή από την Ανατολική Ευρώπη παλιότερα.

Σημειώστε ότι σε πρόσφατη συζήτηση στη Βουλή στην οποία μεταξύ άλλων μίλησαν οι κ. Μουζάλας και Μηταράκης, αναφέρθηκε πως υπάρχουν σεξιστικά στερεότυπα για τις Ουκρανές, που πιθανόν θα ευνοήσουν τα σχέδια κυκλωμάτων trafficking και γι’ αυτό θα πρέπει να λάβει μέτρα η ελληνική πολιτεία.

● Πώς πρέπει να αντιμετωπίζουμε τις επιθέσεις που μας γίνονται στα social media;

Εξαρτάται τι επιθέσεις και από ποιον. Σε γενικές γραμμές οι άδικες και βορβορώδεις επιθέσεις πλήττουν μακροπρόθεσμα εκείνους που τις οργανώνουν και καθόλου απίθανο κάτι τέτοιο να τους οδηγήσει και στο δικαστήριο.

● Δημιουργούν ένα τοξικό κλίμα όμως.

Οντως. Προσπαθούν να εδραιώσουν ένα σπιράλ της σιωπής, που μόνο σε ολοκληρωτικά καθεστώτα απαντάται, αλλά από τα κάτω. Καλό είναι να ξέρουν ότι όσοι γεννήθηκαν και μεγάλωσαν σε συνθήκες που η δημοκρατία δεν τους χαρίστηκε αλλά την κατέκτησαν θα συνεχίσουν να μιλάνε. Η κοινωνική Ακροδεξιά το μόνο που πετυχαίνει είναι να μιλάνε κάθε φορά πιο δυνατά.

● Πόση παραπληροφόρηση υπάρχει, τελικά, στις αντιδράσεις σε μια ανάρτηση;

Εξαρτάται. Στα social media γράφουμε αποσπασματικά και αυτό δημιουργεί χώρο για προσωπικές ερμηνείες με βάση τις εμπειρίες μας για το θέμα και τις απόψεις μας γι’ αυτόν που γράφει. Ετσι, εμφιλοχωρεί συχνά η απλή παρερμηνεία, αθέλητη ή σκόπιμη, μέχρι την πλήρη αλλοίωση. Ομως η λεκτική βία δεν είναι θέμα παρερμηνείας αλλά στάσης.

Η γραφή στα social media έχει τα αρνητικά της προφορικής και της γραπτής. Γράφουμε αυτό που θέλουμε να πούμε αλλά χωρίς επιμέλεια και χωρίς τη χρήση των εξωλεκτικών κωδίκων που περιλαμβάνει η προφορική. Αν δε προσθέσουμε την ταχύτητα της ανάρτησης και των απαντήσεων, τότε το πρόβλημα πολλαπλασιάζεται.

● Οταν σε κατηγορούν οι ακροκεντρώοι, νομίζω, κάτι καλό πρέπει να έχεις κάνει. Είναι νόμος αυτό…

Μάλλον. Νομίζω αναδείχθηκε περισσότερο το ζήτημα της εκμετάλλευσης των προσφύγων. Κάνει εντύπωση όμως πόση λεκτική βία χρησιμοποιούν ενώ κατά τα άλλα την καταδικάζουν από όπου κι αν προέρχεται. Διασκεδάζω με τη ρηχότητα και τον βαθμό προκατάληψής τους. Εμφανίστηκαν ως ψηλά κυπαρίσσια της γνώσης, της αμεροληψίας και της πολυφωνίας, αλλά τελικά αποδείχθηκαν θάμνοι.