«Οι Ρώσοι θα προσπαθήσουν να αγνοήσουν τα Βαλκάνια»

O έμπειρος Σερβοβόσνιος πολιτικός Μλάντεν Ιβανιτς, που διετέλεσε πρόεδρος της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης (2014-2018) εκπροσωπώντας τη σερβική εθνότητα (με βάση τη Συμφωνία του Ντέιτον η χώρα κυβερνάται ταυτόχρονα από τρεις προέδρους που εκπροσωπούν τις τρεις εθνότητες, Σέρβους, Βόσνιους, Κροάτες), μιλάει αποκλειστικά στην «Εφ.Συν.» για τον κίνδυνο αποσταθεροποίησης της χώρας, μετά τις εξελίξεις που δρομολόγησε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Τον συναντήσαμε στο περιθώριο του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, θέτοντάς του ερωτήματα για την πολιτική κατάσταση στη χώρα του, για το εάν υπάρχουν κίνδυνοι κλιμάκωσης της έντασης από αποσχιστικές ομάδες που δρουν εκεί, καθώς και για την προοπτική ένταξης των Δυτικών Βαλκανίων στην Ε.Ε.

● Το τελευταίο διάστημα, εντείνονται οι φωνές που προεξοφλούν μια ανάλογη κλιμάκωση της έντασης στη χώρα σας, που μπορεί να φτάσει και στο επίπεδο της ένοπλης εμπλοκής μεταξύ των εθνοτήτων. Διεθνείς αναλυτές και Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, όπως ο Ζοζέπ Μπορέλ, βλέπουν ομοιότητες στην ουκρανική κρίση με την κατάσταση στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Θεωρείτε ότι η Συμφωνία του Ντέιτον παραμένει ισχυρή;

Ειλικρινά, δεν βλέπω άλλη βιώσιμη λύση πλην της εφαρμογής της Συμφωνίας, αλλά, εάν θέλουμε να πούμε την αλήθεια, κανείς από τους κυρίαρχους πολιτικούς παίκτες στη Βοσνία δεν αποδέχεται τη Συμφωνία του Ντέιτον. Ωστόσο, η διακυβέρνηση και από τις τρεις εθνότητες, που προβλέπει η Συμφωνία, είναι η μόνη λύση αυτή τη στιγμή. Εξαιτίας αυτής της στρατηγικής, η Βοσνία παραμένει εύθραυστη. Παραταύτα, όμως, πιστεύω ότι η Βοσνία-Ερζεγοβίνη είναι μοναδικό παράδειγμα διεθνώς και δεν βλέπω καμία ομοιότητα με την ουκρανική κρίση.

● Φοβάστε, όμως, ότι η ρωσική επιρροή στην περιοχή μπορεί να οδηγήσει σε μια επικίνδυνη κλιμάκωση μεταξύ εθνικιστών και κυβέρνησης; Θυμίζω πως ο κ. Μπορέλ μίλησε ακόμη και για κίνδυνο διάλυσης της χώρας από ακραία αποσχιστικά μορφώματα. Μπορεί η Ρωσία να θελήσει να παίξει το χαρτί των Βαλκανίων με αυτόν τον τρόπο;

Δεν το νομίζω, είναι εντελώς διαφορετική περίπτωση. Η Ουκρανία συνορεύει με τη Ρωσία, εμείς όχι, γιατί να ενδιαφέρεται η Ρωσία; Τι έχει να κερδίσει; Οχι κάτι ιδιαίτερα σημαντικό, κατά τη γνώμη μου. Εάν τώρα μιλάμε για κάποιους τρελούς ανθρώπους στη Βοσνία, που μπορεί να δημιουργήσουν κάποιο επεισόδιο, ναι, αυτή η πιθανότητα πάντα υπάρχει, αλλά είναι μικρή. Πραγματικός πόλεμος όμως στη Βοσνία, νομίζω, δεν μπορεί να γίνει, για πολλούς λόγους. Κατ’ αρχάς, δεν υπάρχουν πολλά όπλα στη χώρα μετά τον πόλεμο και, επίσης, δεν υπάρχει κάποια ισχυρή πολιτική ηγεσία που μπορεί να σύρει πίσω της ανθρώπους, οι οποίοι θα εμπλακούν σε ένοπλες μάχες.

● Η απόφαση, όμως, του ΝΑΤΟ να αυξήσει την παρουσία του στην περιοχή δεν σας φοβίζει; Δεν σημαίνει κάτι για το μέλλον;

Οχι τόσο πολύ, υπήρξε πράγματι μια μικρή αύξηση των ΝΑΤΟϊκών δυνάμεων, η οποία, όμως, δεν είναι σημαντική. Αυτή τη στιγμή, βρίσκονται 1.000 στρατιώτες στην περιοχή και, παρότι υπάρχει σχεδιασμός να αυξηθούν στους 9.000, που είναι ένας σημαντικός αριθμός, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή τέτοια αναγκαιότητα. Ποιο είναι, όμως, το πραγματικό αποτέλεσμα αυτής της ιστορίας; Είναι δεδομένο ότι η επιρροή της Ρωσίας στα Δυτικά Βαλκάνια θα μειωθεί. Κατά τη γνώμη μου, οι Ρώσοι θα προσπαθήσουν να αγνοήσουν τα Βαλκάνια, θα κάνουν σαν η Ρωσία να μην υπάρχει σ’ αυτή την περιοχή. Αυτή είναι μια προσωπική μου εικασία σχετικά με τις εξελίξεις και, εξ αυτής, θεωρώ ότι όλες αυτές οι δηλώσεις των συμμάχων μας υποδεικνύουν την ετοιμότητα να στηρίξουν τις χώρες των Βαλκανίων σε αυτό το στάτους.

● Θεωρείτε ότι υπάρχει υποκρισία στις δηλώσεις των Ευρωπαίων αξιωματούχων, που από τη μια ανησυχούν για τη διάλυση της Βοσνίας και από την άλλη δεν βοηθούν στη σταθεροποίηση της περιοχής μέσω της ένταξης των Δυτικών Βαλκανίων στην Ε.Ε.;

Υπάρχει μια μακρά πολιτική που ακολουθούν στην Ευρωπαϊκή Ενωση σχετικά με το θέμα αυτό. Σε κάποιες από τις Συνόδους, όπου συναντούσα σοβαρούς πολιτικούς από την Ε.Ε., πριν από 15 χρόνια περίπου, πάντα μου έλεγαν ότι μετά την Κροατία δεν θα επιτρέψουμε την ένταξη κανενός άλλου βαλκανικού κράτους για τουλάχιστον μια δεκαετία. Είμαι ρεαλιστής. Γνωρίζω ότι, κάτω από αυτές τις συνθήκες, υπάρχει μια πιθανότητα η Ευρώπη να κινηθεί λίγο πιο σοβαρά με την πολιτική των «ανοιχτών θυρών» (Open Doors Policy). Νομίζω ότι οι συνθήκες απαιτούν να δείξουν οι Ευρωπαίοι τη σοβαρότητά τους πάνω στο ζήτημα. Ειδικά μετά την υπόθεση της Αλβανίας και της Βόρειας Μακεδονίας. Αυτοί είχαν πρόβλημα με το όνομα και η Βόρεια Μακεδονία άλλαξε όνομα. Ποιο ήταν το αποτέλεσμα; Κανένα. Απλά ζήτησαν να πάρουν ημερομηνία έναρξης των διαπραγματεύσεων. Η ημερομηνία θα μπορούσε να είναι σε 5 χρόνια και δεν μπόρεσαν να πετύχουν ούτε την ημερομηνία. Πρέπει να το δείξουν πολύ καθαρά οι Ευρωπαίοι, γιατί ειλικρινά πιστεύω ότι οι άνθρωποι στα Βαλκάνια έχουν απογοητευτεί. Είμαι υπέρμαχος της ένταξής μας στην Ε.Ε., όλοι στη χώρα μου είναι υπέρ, αλλά, έπειτα από όλη αυτήν την ταλαιπωρία, οι πολίτες δεν πιστεύουν ότι είναι ρεαλιστικό.

• Η στάση της Ελλάδας στο ζήτημα της ένταξης των Δυτικών Βαλκανίων σάς ικανοποιεί;

Για να είμαι ειλικρινής, υπάρχουν δυο φάσεις της εξωτερικής πολιτικής της Ελλάδας για το ζήτημα. Μία πριν από την οικονομική κρίση, κατά την οποία η Ελλάδα ήταν πολύ ενεργή. Τότε, όλες οι χώρες ήθελαν να είναι μέρος της Ε.Ε. Ηταν ένα τεράστιο επίτευγμα της ελληνικής διπλωματίας, αλλά μετά αντιμετωπίσατε την οικονομική κρίση και τα πράγματα πήγαν πίσω. Ελπίζω πως στο μέλλον θα είστε αρκετά πιο ενεργοί. Εχετε πλήθος γνώσεων, έχετε σωστό τρόπο σκέψης, είστε ευαισθητοποιημένοι σχετικά με την περιοχή σας, αλλά χρειάζεστε κάποιον –όπως και εμείς– όχι να σας καθοδηγεί, αλλά να σας στηρίζει. Πραγματικά πιστεύω ότι αν η Ελλάδα μπορούσε να διατηρήσει την πορεία που είχε (προ κρίσης), δεν θα ήσασταν τόσο πεσιμιστές σήμερα και δεν θα αφήνατε κανέναν να σας εκτρέψει από την πορεία σας.