«Τώρα κυβερνά το μίσος. Και η αγάπη αρρώστησε». Με αυτά τα λόγια της τροφού ξεκινά η «Μήδεια» του Ευριπίδη στο έργο που σκηνοθετεί και πρωταγωνιστεί η Κάτια Γέρου φέροντας με τους συνεργάτες της και τη μεταφραστική ευθύνη. Το σκηνικό που υπογράφει ο πρόσφατα εκλιπών σύντροφός της Κυριάκος Κατζουράκης είναι τόσο λιτό, λες για να υπογραμμίζει την αμετάκλητη απουσία. Μερικά κιβώτια, ένα παιδικό κουνιστό αλογάκι στο βάθος. Το φόντο μαύρο, κατάμαυρο. Μπροστά στη σκηνή, παιδικά παπουτσάκια σχηματίζουν έναν μικρό σωρό.
● Ποια η ανάγκη να μεταφερθεί η «Μήδεια» στη σκηνή;
Αυτό που έβλεπα γύρω μου. Μια έξαρση της βίας και του κακού. Πάντα υπάρχει βία στην ιστορία των ανθρώπων και στην καθημερινότητα· η βία ακολουθεί τον άνθρωπο. Αλλά αυτή η έκρηξη οργής και θυμού, εγκληματικότητας και φρίκης σε τόσο μεγάλο βαθμό νομίζω ότι όλους μας αιφνιδίασε. Από την κακοποίηση και τις γυναικοκτονίες, τους βιασμούς παιδιών, το ότι μπαίνει κάποιος με ένα τσεκούρι στην Εφορία, το ότι σκοτώνονται άνθρωποι επειδή ανήκουν σε διαφορετικές ομάδες…
Ολο αυτό σε καθημερινή βάση με έκανε να σκεφτώ ότι μόνο οι μεγάλοι συγγραφείς βάζουν το δάχτυλό τους πάνω σε αυτές τις πληγές – οι Τραγικοί ή ο Σέξπιρ μιλούν για αυτού του είδους τις φρικωδίες. Σκεφτόμουν τη Μήδεια εδώ και πολλά χρόνια. Οχι ότι πίστευα πως θα τολμούσα να κάνω παράσταση, όσο κάτι σαν χάρτη με οδοδείκτες για το πώς ένας άνθρωπος μπορεί να κάνει αυτό που έκανε αυτή: να σκοτώσει τα παιδιά της. Για το πώς μια γυναίκα-θύμα, που την πρόδωσε ο άνδρας της και μετά την εξόρισαν, γίνεται θύτης. Και μάλιστα μια σοφή γυναίκα, που έχει γνώσεις, που ξέρει ιατρική – ήταν θεραπεύτρια πριν γίνει φαρμακεύτρια.
Ο Ιάσονας και ο Κρέοντας μιλούν για τη σοφία της. «Φοβάμαι τον σοφό που μένει σιωπηλός», της λέει ο Κρέοντας. Πώς, έχοντας επίγνωση της σοφίας και της φήμης της, αρχίζει μέσα της την αντίστροφη μέτρηση; «Με βλάψατε, με εξευτελίσατε, με αδικήσατε, θα σας το ανταποδώσω στο χιλιαπλάσιο. Είναι εντυπωσιακό: πριν σκοτώσει τα παιδιά της, λέει «καταλαβαίνω τι πάω να κάνω, αλλά η οργή μου είναι πιο δυνατή». Η οργή που καταλαμβάνει τη σκέψη και είναι η στάμπα όλων των εποχών στην ιστορία του ανθρώπου…
● Επιτρέψτε μου να διαφωνήσω λίγο: η Μήδεια είναι η εγγονή του θεού Ηλιου που αδικήθηκε, παραφρόνησε, εκδικείται και έχει και ίδιες απώλειες: σκοτώνει/θυσιάζει τα ίδια της τα παιδιά. Στο σκηνικό τα παπουτσάκια των παιδιών και στις εμβληματικές φωτογραφίες στο τέλος της παράστασης παραπέμπουν σε παιδιά-θύματα πολέμων, από το Ναγκασάκι και το Βιετνάμ, την Αφρική μέχρι και τον Αϊλάν στις ακτές της Μεσογείου που μας σόκαρε πριν από λίγα χρόνια. Παραπέμπετε σε πολέμους, παιχνίδια εξουσίας ισχυρών, όχι προσωπικές ιστορίες εκδίκησης…
Ναι, τα παιδιά είναι τα αθώα αρνάκια που τα πάνε για σφαγή, είτε είναι κλεισμένα σε ένα διαμέρισμα με δυο γονείς που αλληλοσπαράζονται είτε είναι εκτεθειμένα σε βόμβες, καλή ώρα, γιατί κάποιοι αποφάσισαν να επεκτείνουν την εξουσία τους σε βάρος άλλων χωρών, για τα συμφέροντά τους. Και συμφωνώ, οι τελευταίοι σκοτώνουν τα παιδιά των άλλων και όχι τα δικά τους.
Το θέμα δεν είναι ο σύγχρονος άνθρωπος να μη θυμώνει που υφίσταται φτώχεια κι αποκλεισμό από τα προφανή στα οποία πρέπει να έχει πρόσβαση καθένας. Το θέμα είναι αυτή την οργή να τη μετουσιώνει σε κάτι άλλο –σε αγωνιστικότητα, σε προσπάθεια; Διαφορετικά η οργή δεν οδηγεί πουθενά και μπορεί να μας κάνει να στραφούμε και στον πιο αδύναμο που έχουμε δίπλα μας. Και νομίζω ότι έχουμε μόνο δυο τρόπους να κατευνάσουμε τις πανάρχαιες δυνάμεις που βρίσκονται μες στον καθένα μας: την παιδεία και την τέχνη…
● Δυστυχώς όσο για την παιδεία…
Δεν φαίνεται να προχωρά η παιδεία. Αν είναι στεγνή, ανταγωνιστική, προορισμένη μόνο για να βγαίνει η ύλη, χωρίς να κοιτά τι ύλη είναι αυτή και πόση απόλαυση αντλούν αφομοιώνοντάς την τα παιδιά, τότε τι ανθρώπους μεγαλώνουμε; Γρανάζια για να δουλεύουν μόνο για ένα μικρό μεροκάματο; Αυτό δεν είναι ζωή, στεγνώνει τις ψυχές, και όταν στεγνώσει η ψυχή βγαίνουν τα τέρατα.
Η κουβέντα κλείνει αναπόφευκτα με την απώλεια του συντρόφου της Κάτιας Γέρου, εικαστικού Κυριάκου Κατζουράκη, στον οποίο είναι αφιερωμένη η παράσταση: «Δεν είναι μόνο η προσωπική μου απώλεια… Ο Κυριάκος λείπει και σε πάρα πολλούς άλλους ανθρώπους… Το μόνο που με παρηγορεί είναι ότι αναζητούμε έναν χώρο για να δημιουργηθεί μια μόνιμη έκθεση με έργα του…».
? «Μήδεια» του Ευριπίδη.
Μετάφραση: Κάτια Γέρου, Αντώνης Morgan Κωνσταντουδάκης, Νίκος Νίκας.
Σκηνοθεσία: Κάτια Γέρου.
Σκηνογραφία: Κυριάκος Κατζουράκης, Νίκος Πολίτης.
Παίζουν: Κάτια Γέρου, Νίκος Νίκας, Αλέξανδρος Σωτηρίου, Λίνα Φούντογλου, Ιωάννα Μπιτούνη.
Θέατρο Μικρό Ανεσις, λ. Κηφισίας 14, Τηλ.: 210-7718943. Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή στις 21.15. Εισιτήρια 12-15€. Προπώληση στο viva.gr
