Η σοκαριστική υπόθεση του μικρού Αντρέα που δολοφονήθηκε στην Κυψέλη, μου έφερε στο νου μια άλλη σοκαριστική υπόθεση παιδιού που έγινε γνωστή στη Μ. Βρετανία ως υπόθεση «Baby P». To 17 μηνών αγοράκι που ονομαζόταν Peter Connelly είχε γεννηθεί 1 Μαρτίου 2006 και ζούσε στο Λονδίνο μαζί με τη μητέρα του. Οι γονείς του παιδιού είχαν χωρίσει. Η δολοφονία του παιδιού το 2007 από το σύντροφο της μητέρας του είχε συγκλονίσει τη Μ. Βρετανία. Ο «άνθρωπος» αυτός εκδήλωνε στο παιδί τα πιο αρρωστημένα του ένστικτα, το υπέβαλε σε απάνθρωπα βασανιστήρια, ενώ η μητέρα συνομιλούσε στο internet, έπαιζε παιχνίδια και αδιαφορούσε. Η σκληρότητα της υπόθεσης δεν άφησε ασυγκίνητο ακόμα και τον πιο ψύχραιμο άνθρωπο.
Οι κοινωνικές υπηρεσίες είχαν αποτύχει. Το παιδί παρά τα σημάδια στο σώμα του και τις επανειλημμένες επισκέψεις στο νοσοκομείο, για να ελεγχθεί-καθώς υπήρχαν ενδείξεις στο σώμα του ότι κακοποιούνταν, στελνόταν πίσω στη μητέρα ξανά και ξανά. Η μητέρα πάλι, για να μην χάσει τα επιδόματα που έπαιρνε, αλλά και για να κρύψει την κακοποίηση την οποία υφίστατο το παιδί της, απέκρυπτε από τις υπηρεσίες ότι είχε ένα νέο σύντροφο, ο οποίος είχε εγκατασταθεί στο σπίτι της. Για τις υπηρεσίες η μητέρα ζούσε μόνη της με το παιδί. Η μητέρα επίσης είχε γίνει «ειδική» στο να καλύπτει τα σημάδια της κακοποίησης στο πρόσωπο του παιδιού και να παραπλανεί τις υπηρεσίες με μεγάλη μαεστρία. Ακόμα και ο ίδιος ο πατέρας του παιδιού δεν μπόρεσε να διαβάσει τις αντιδράσεις του μικρού παιδιού που πάλευε και έκλαιγε γοερά, σφίγγοντας τον πατέρα του στην αγκαλιά του, κάθε φορά που ήταν να επιστρέψει στο σπίτι της μητέρας του.
Στην τελευταία επίσκεψη της μητέρας στο νοσοκομείο με το κακοποιημένο παιδί, η άπειρη γιατρός δεν μπόρεσε να εντοπίσει τα ιδιαίτερα σοβαρά εσωτερικά τραύματα στο σώμα του παιδιού. Το παιδί πέθανε στη συνέχεια αβοήθητο στο σπίτι της μητέρας. Η γιατρός που το είχε εξετάσει, απολύθηκε, μετά το θάνατό του, αλλά δεν άργησε να βρει νέα εργασία στην Ιρλανδία. Κάποιοι υπάλληλοι των κοινωνικών υπηρεσιών, απολύθηκαν και αυτοί. Ήταν όμως ο τελευταίος τροχός της αμάξης. Η επικεφαλής των κοινωνικών υπηρεσιών μήνυσε κάποιες εφημερίδες για την εκστρατεία δυσφήμησης εναντίον της στην οποία επιδόθηκαν και κέρδισε τη δίκη.
Η υπόθεση απασχόλησε τα ΜΜΕ για καιρό. Ήταν άλλωστε μία από τις πιο ακραίες υποθέσεις κακοποίησης και δολοφονίας παιδιού. Ποιος έφταιγε; Oι κοινωνικές υπηρεσίες; H υποχρηματοδότησή τους, η ελλιπής στελέχωσή τους; Ο υπερβολικός φόρτος εργασίας των υπαλλήλων που δεν τους έδινε τη δυνατότητα και το χρόνο να ασχοληθούν στο βαθμό που ήταν απαραίτητος με την κάθε υπόθεση; H αδιαφορία των υπαλλήλων; Η έλλειψη εμπειρίας όσων εξέτασαν την υπόθεση να καταλάβουν τι πραγματικά γινόταν πίσω από τις κλειστές πόρτες; H έλλειψη εμπειρίας του ιατρικού προσωπικού που είχε εξετάσει το παιδί; Η έλλειψη ουσιαστικού ενδιαφέροντος από όλους για το περιβάλλον που ζούσε αυτό το παιδί; Η αδιαφορία των γειτόνων που άκουγαν τις φωνές του παιδιού και δεν αντιδρούσαν; Όλα αυτά μαζί;
Γράφτηκαν πολλά άρθρα για το ποιος είχε τελικά την ευθύνη για τη δολοφονία αυτού του παιδιού. Δόθηκαν υποσχέσεις ότι όλα θα άλλαζαν, ώστε να μην υπάρξει άλλη παρόμοια κακοποίηση και δολοφονία παιδιού. Θα αυξάνονταν, υποτίθεται τα κρατικά κονδύλια για τις κοινωνικές υπηρεσίες και ο αριθμός των απασχολούμενων ατόμων, ώστε να δοθεί η δυνατότητα σε κάθε υπάλληλο θα ασχοληθεί σε βάθος με τις περιπτώσεις παιδιών που μεγάλωναν σε κακοποιητικό περιβάλλον. Στην ουσία όμως όλα έμειναν στα λόγια. Μετά τη δολοφονία του μικρού Peter και μέχρι σήμερα έχουν υπάρξει πολλές περιπτώσεις κακοποίησης και δολοφονίας παιδιών σε διάφορα μέρη της Μ. Βρετανίας που οι κοινωνικές υπηρεσίες δεν μπόρεσαν να σώσουν. Οι στατιστικές είναι πράγματι τρομακτικές. Το χρονικό διάστημα 2019/2020 68 παιδιά δολοφονήθηκαν στη Μ. Βρετανία: 61 στην Αγγλία, 4 στη Βόρεια Ιρλανδία, 2 στη Σκωτία και 1 στην Ουαλία. Κατά μέσο όρο ένα παιδί χάνει τη ζωή του κάθε εβδομάδα στη Μ. Βρετανία. Στις περισσότερες περιπτώσεις υπεύθυνος για το θάνατο του παιδιού είναι ένας από τους γονείς ή τους θετούς γονείς. Τα παιδιά ηλικίας μικρότερης του ενός έτους παρουσιάζουν το υψηλότερο ποσοστό δολοφονιών (28 παιδιά ανά 1.000.000 κατοίκων). Οι αγριότητα κάποιων από τις περιπτώσεις σοκάρει.
Κάθε φορά που ένα παιδί χάνει τη ζωή του στην Μ. Βρετανία ακολουθείται η ίδια διαδικασία, ώστε να βρεθεί τι έφταιξε και το παιδί δεν προστατεύθηκε. Μα στην ουσία αυτό δεν προστατεύει το επόμενο παιδί που θα κακοποιηθεί και θα δολοφονηθεί. Είναι ιδιαίτερα προβληματικό που μία ανεπτυγμένη χώρα, δεν μπορεί να προστατέψει τα παιδιά της, το μέλλον της, που δεν μπορεί να δημιουργήσει τις συνθήκες, ώστε τα παιδιά να μεγαλώνουν με ασφάλεια. Πέρα από το να ρίχνονται οι ευθύνες κατόπιν εορτής στη μία ή στην άλλη υπηρεσία, χρειάζεται να γίνει κάτι πολύ περισσότερο ουσιαστικό πέρα από την έκφραση αποτροπιασμού μετά το θάνατο ενός παιδιού. Οι αριθμοί των θανάτων παιδιών κατόπιν κακοποίησης ή παραμέλησης δείχνουν ότι ο δρόμος μέχρι την εξυγίανση είναι πολύ μακρύς.
Στην Ελλάδα οι κοινωνικές υπηρεσίες έχουν πολύ μεγαλύτερες ελλείψεις από τη Μ. Βρετανία. Φαίνεται από το γεγονός ότι σε πολλές περιπτώσεις οι πρώτες κινήσεις γίνονται από το εκπαιδευτικό προσωπικό των σχολείων που έχουν καταφέρει να κερδίσουν την εμπιστοσύνη των παιδιών και να εκμαιεύσουν την αλήθεια για το τι συμβαίνει στο σπίτι τους, αλλά και από το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό, όταν το παιδί φτάνει εκεί με φανερά ίχνη της κακοποίησης στο σώμα του.
Τα παιδιά είναι το μέλλον. Κάθε παιδί οφείλει να έχει μια ξεχωριστή θέση και να προστατεύεται. Κανένα παιδί δεν ήρθε σ’ αυτό τον κόσμο, για να «χαραμιστεί». Τα λόγια και τα κατόπιν εορτής συμπεράσματα τι μας προσφέρουν; Θα είχαν νόημα, μόνο αν παίρνονταν ουσιαστικά μέτρα, ώστε κανένα άλλο παιδί να μην πέσει θύμα κακοποίησης και δολοφονίας. Μα πολύ φοβάμαι ότι για ακόμα μια φορά θα μείνουμε στα λόγια. Μακάρι το μέλλον να με διαψεύσει.
*Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου του Birmingham.
