Ομικρον, ακρίβεια και πληθωρισμός, ο οποίος καλπάζει προς το 5% για τον μήνα Δεκέμβριο, πυροδοτούμενος από το παλιρροϊκό κύμα ανατιμήσεων στην ενέργεια, αποτελούν σύμφωνα με το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή τις μεγαλύτερες αβεβαιότητες για την ελληνική οικονομία. Κατά τα άλλα, η έκθεση που δόθηκε χθες στη δημοσιότητα «βλέπει» θετικές προοπτικές για το 2021 και το 2022 μετά την επιτάχυνση της ανάκαμψης στο 13,4% στο τρίτο φετινό τρίμηνο, που αποτελεί τη δεύτερη υψηλότερη επίδοση εντός της ευρωζώνης.
Μάλιστα, όπως τόνισε ο επικεφαλής του Γραφείου, Φραγκίσκος Κουτεντάκης, εάν η δυναμική του ΑΕΠ συνεχιστεί και στο τέταρτο τρίμηνο, που θεωρείται κομβικό για τις αντοχές της οικονομίας, ενδεχομένως το πρωτογενές έλλειμμα να είναι χαμηλότερο από την πρόβλεψη για 7,3% του ΑΕΠ στο τέλος του χρόνου.
Πάντως, στο δεκάμηνο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου καταγράφεται βελτίωση κατά 620 εκατ. ευρώ στο πρωτογενές ισοζύγιο. Η έκθεση αποδίδει την ισχυρή ανάκαμψη της οικονομίας στην αύξηση των εξαγωγών, ειδικά στις υπηρεσίες, λόγω της ώθησης που έδωσαν οι εισπράξεις από τον τουρισμό, και είναι μια εξέλιξη η οποία οδήγησε σε μείωση του ελλείμματος στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, που είναι το άλλο μεγάλο αγκάθι στα πλευρά της οικονομίας. Για το 2022, οπότε η κυβέρνηση στοχεύει σε ανάπτυξη 4,5%, το βάρος θα πρέπει να δοθεί στους πόρους από το Ταμείο Ανάκαμψης, οι οποίοι εφόσον αξιοποιηθούν αποτελεσματικά μπορούν να έχουν ισχυρές πολλαπλασιαστικές επιδράσεις.
Ωστόσο, όπως επισήμανε ο συντονιστής του Γραφείου Προϋπολογισμού:
● Η αύξηση των τιμών παραγωγού και του δείκτη εισαγωγών στη βιομηχανία στο τρίτο τρίμηνο, 23% και 32,9% αντίστοιχα, προοιωνίζονται συνέχιση του κύματος των ανατιμήσεων στην αγορά οδηγώντας στο «κόκκινο» τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Γεγονός είναι πάντως πως η ανάφλεξη της ακρίβειας -με πυρήνα την ενέργεια- σε βασικά είδη διατροφής πλήττει τα εισοδήματα των νοικοκυριών, προκαλώντας αλυσιδωτές παρενέργειες σε όλο το φάσμα της οικονομίας, καθώς φρενάρει την κατανάλωση, επιβαρύνει το κόστος των επιχειρήσεων και ασκεί πιέσεις στο κόστος χρήματος.
● Ελλοχεύει ο κίνδυνος η επιμονή των ανατιμήσεων να οδηγήσει τις κεντρικές τράπεζες σε επανακαθορισμό της στάσης τους απέναντι στην ευνοϊκή νομισματική πολιτική που ασκούν τα τελευταία χρόνια. Ειδικά για την Ελλάδα, υπενθύμισε τη σημασία των αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας να συνεχίσει το πρόγραμμα αγοράς τίτλων και μετά το τέλος του Πανδημικού Προγράμματος Εκτακτης Αγοράς (PEPP) τον ερχόμενο Μάρτιο.
● Η μετάλλαξη Ομικρον εντείνει την αβεβαιότητα και μπορεί να δημιουργήσει αυξημένες ανάγκες για μέτρα στήριξης, ανάλογα με την ένταση της αύξησης κρουσμάτων και θανάτων.
● Το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ, παρότι σημαντικά αυξημένο, διατηρεί το ευνοϊκό προφίλ αποπληρωμών και η χρηματοδότησή του εξακολουθεί να γίνεται με ευνοϊκούς όρους. Παράλληλα, έχουν δρομολογηθεί η πλήρης εξόφληση του χρέους προς το ΔΝΤ και η μερική εξόφληση του διακρατικού χρέους (GLF).
Ληξιπρόθεσμο υπόλοιπο
Ως μεγάλα ζητήματα αναδεικνύει η έκθεση τα νέα ληξιπρόθεσμα χρέη προς το Δημόσιο και τις εκκρεμείς συντάξεις. Για το πρώτο σημειώνει ότι αυξήθηκαν κατά 3,1 δισ. στο τέλος Οκτωβρίου, σε σχέση με τον Οκτώβριο του 2020, με το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης του συνολικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου σε ετήσια βάση να πηγάζει από τους οφειλέτες με ύψος οφειλής άνω του 1 εκατ. ευρώ, ο αριθμός των οποίων σημείωσε αύξηση κατά 312 πρόσωπα. Σημειώνεται ότι στη συγκεκριμένη κατηγορία οφειλής συγκεντρώνεται το 80% του συνολικού ληξιπρόθεσμου υπολοίπου και μόλις το 0,2% των οφειλετών, ενώ σημαντικό μερίδιο σε αυτή τη «φέτα» έχουν τα νομικά πρόσωπα, καθώς οι οφειλές τους αυξήθηκαν κατά 1,7 δισ. ευρώ στο τέλος του Οκτωβρίου, φτάνοντας τα 63,8 δισ. ευρώ.
Στις εκκρεμείς συντάξεις ο συνολικός αριθμός αιτήσεων κύριας συνταξιοδότησης μειώθηκε ελαφρώς, από 125.504 στο τέλος Ιουνίου 2021 (και εκτιμώμενη δαπάνη περίπου 428 εκατ. ευρώ) σε 125.373 (και εκτιμώμενη δαπάνη περίπου 420,4 εκατ. ευρώ).
