Υπάλληλοι και όχι αυτοαπασχολούμενοι είναι σύμφωνα με την Eυρ. Επιτροπή οι εργαζόμενοι σε πλατφόρμες. Μεταφορείς, «ντελιβεράδες», κούριερ, οδηγοί Uber και γενικότερα απασχολούμενοι σε ψηφιακές πλατφόρμες που συμπληρώνουν τουλάχιστον δυο από τα πέντε κριτήρια που έχει θέσει η Eυρ. Επιτροπή, θα δικαιούνται -μεταξύ άλλων- μηνιαίο μισθό, ασφάλιση και ένσημα. Αν τελικά περάσει, η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα ξεκαθαρίσει το ομιχλώδες τοπίο των συνθηκών εργασίας για 28 εκατ. εργαζομένους στην Ε.Ε. Ωστόσο, η μάχη αναμένεται να είναι δύσκολη αφού ήδη οι εταιρείες έχουν εκφράσει τις αντιρρήσεις τους και η μάχη του lobbying (της πίεσης σε αρμοδίους) έχει ήδη ξεκινήσει.
Επίσης η Eυρ. Επιτροπή ξεκινάει διαβούλευση και για την εφαρμογή συλλογικών συμβάσεων σε μεμονωμένους αυτοαπασχολούμενους σε πλατφόρμες, οι οποίοι επιδιώκουν να βελτιώσουν τις συνθήκες εργασίας τους. Για τον προσδιορισμό του υπαλλήλου, τα πέντε κριτήρια της Eυρ. Επιτροπής μπορούν να συνοψιστούν στα εξής: το ύψος των αποδοχών να είναι σταθερό, να τηρούνται οι κανόνες εμφάνισης (π.χ. στολή αν απαιτείται), οι επιδόσεις να επιβλέπονται ηλεκτρονικά, να μην υπάρχει ελευθερία επιλογής των ωρών εργασίας και η δυνατότητα εργασίας για άλλους εργοδότες να είναι περιορισμένη.
«Είναι πολύ σημαντικό να υπάρξει ένα νομικό πλαίσιο, επειδή έχουμε μια νέα οικονομία που αναπτύσσεται πολύ γρήγορα, με εκατομμύρια ανθρώπους να εργάζονται και εκατοντάδες πλατφόρμες να αναπτύσσονται -αναμένουμε να φτάσουμε σε περισσότερους από 40 εκατομμύρια ανθρώπους που εργάζονται όχι μόνιμα, αλλά μερικές φορές μόνο περιστασιακά σε πλατφόρμες. Και είναι προφανές ότι αυτή η νέα οικονομία, η οικονομία των πλατφορμών, την οποία υποστηρίζουμε, δεν πρέπει να βρίσκεται εκτός των κανόνων, συμπεριλαμβανομένων και των κοινωνικών κανόνων. Δεν είναι φυσιολογικό οι άνθρωποι που εργάζονται γι’ αυτή την οικονομία να μην μπορούν να επωφεληθούν από την κανονική κοινωνική προστασία, όπως η ασφάλιση σε περίπτωση ασθένειας ή ατυχήματος», απάντησε ο αρμόδιος επίτροπος Νίκολας Σμιτ σε ερώτηση της «Εφ.Συν.».
Τα νούμερα που δίνει η Eυρ. Επιτροπή είναι εντυπωσιακά: τα έσοδα από την οικονομία των πλατφορμών στην Ε.Ε. το 2020 εκτιμάται ότι έφτασαν τα 20 δισεκατομμύρια ευρώ. Υπάρχουν περισσότερες από 500 ψηφιακές πλατφόρμες εργασίας που δραστηριοποιούνται στην Ε.Ε. και, έως το 2025, ο αριθμός τους αναμένεται να φτάσει τα 43 εκατομμύρια.
Από τα 28 εκατομμύρια άτομα, που απασχολούνται ήδη, πολλοί εκτιμάται ότι είναι πραγματικά αυτοαπασχολούμενοι. Ωστόσο, η Eυρ. Επιτροπή πιστεύει ότι 5,5 εκατομμύρια μπορεί να έχουν τις προϋποθέσεις να είναι υπάλληλοι, αλλά εξαναγκάζονται σε άλλες μορφές εργασίας.
Οπως εξήγησε ο επίτροπος Σμιτ, τα 5 κριτήρια καθορίστηκαν από τη μελέτη των περισσότερων από 100 δικαστικές υποθέσεις σε όλη την Ευρώπη. «Οι περισσότερες απ’ αυτές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι εργαζόμενοι στις πλατφόρμες είναι υπάλληλοι και έδωσαν επιχειρήματα για τους λόγους για τους οποίους το θεωρούν αυτό. Σταχυολογήσαμε τις πέντε απαραίτητες προϋποθέσεις. Αν κάποιος έχει δυο από αυτές, είναι σίγουρα υπάλληλος, αν έχει μιάμιση το συζητάμε, αν έχει μία είναι δύσκολα τα πράγματα», είπε.
Τα συνδικάτα πανηγυρίζουν για την πρόταση της Eυρ. Επιτροπής, ωστόσο προβληματίζονται για τη λογική των κριτηρίων. «Πιστεύουμε ότι και ένα κριτήριο να πληρούται, αν ο εργαζόμενος έχει εξαρτημένη εργασία, τότε θα πρέπει να θεωρείται υπάλληλος. Πραγματικά δεν χρειαζόμαστε αυτά τα κριτήρια. Αρκεί ένα γενικό τεκμήριο εργασιακής σχέσης στην πλατφόρμα», μας είπε ο Λούντοβικ Βουτ, γραμματέας της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας των Σωματείων.
«Είμαστε απολύτως βέβαιοι ότι οι πλατφόρμες θα προσπαθήσουν να κάνουν ό,τι μπορούν για να αποφύγουν την υιοθέτηση της νομοθεσίας, αλλά αυτό δεν πρέπει να γίνει. Οι πλατφόρμες ασκούν έντονο lobbying, ακόμη και πριν από την παρουσίαση της οδηγίας», αποκάλυψε. «Ξέρουμε ότι θα παίξουν τα άσχημα παιχνίδια τους, λέγοντας ότι θα καταστρέψουμε τις θέσεις εργασίας και την ευελιξία. Αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια και το βλέπουμε από τις πλατφόρμες που ήδη λειτουργούν αλλιώς. Επομένως, ναι, θα παίξουν άσχημα παιχνίδια, αλλά θα πρέπει πραγματικά να βεβαιωθούμε ότι μπορούμε να βελτιώσουμε ακόμη και αυτή την οδηγία. Βασική μέριμνά μας είναι να μην αποδυναμωθεί στην πορεία».
Ηδη, οι πλατφόρμες έχουν περάσει στην αντεπίθεση. «Εκφράζουμε τη λύπη μας για την προσέγγιση που επέλεξε η Επιτροπή. Επέλεξε να κάνει μια πολιτική δήλωση αντί να προτείνει μια ισορροπημένη λύση για τις πλατφόρμες, τους εργαζόμενους και τους πελάτες τους», είπε εκπρόσωπος μίας από τις μεγαλύτερες επιχειρηματικές ενώσεις στην Ευρώπη, της Business Europe.
Πάντως, δεδομένου ότι και το Ευρωκοινοβούλιο έχει ήδη υιοθετήσει σκληρή θέση για το ζήτημα, πολύ κοντά στις προτάσεις της Eυρ. Επιτροπής, ο επίτροπος Σμιτ δήλωσε αισιόδοξος ότι η πρόταση θα έχει καλή πορεία και στο Συμβούλιο. Αν όλα πάνε καλά, η πρόταση θα εγκριθεί σε ενάμιση χρόνο από τώρα.
