Ανίτα Εκμπεργκ x 2

Αν ρωτήσετε τους φίλους του κινηματογράφου για την Ανίτα Εκμπεργκ, όλοι σχεδόν θα σας μιλήσουν για την περιβόητη σκηνή της στη «Γλυκιά ζωή». Αυτή θυμόμουν κι εγώ, μέχρι που κάποιες συγκυρίες στη ζωή μου μου αποκάλυψαν ότι, πίσω από την περσόνα που παρουσίασε ο Φελίνι, κρυβόταν μια πολύ καλή ηθοποιός.

Δεκαετία ’90, περπατώντας στο Παρίσι σε δρόμους με παλαιοβιβλιοπωλεία, έπεσα σ’ ένα βιβλίο που ξεχώριζε από μια στοίβα αστυνομικών της σερί νουάρ. Ηταν «Η ωραία και το τέρας», του Φρέντρικ Μπράουν. Ετσι γνώρισα έναν εκπληκτικό συγγραφέα. Απωθημένος ερωτισμός, ανομολόγητες ενοχές και τραυματικά βιώματα δοκιμάζουν τα όρια των ηρώων του, που ρέπουν συχνά προς την ψυχοπαθολογία.

Λάτρης κι εγώ των σκοτεινών πλευρών της ανθρώπινης ψυχής, ανακάλυψα στη συνέχεια ότι το βιβλίο αυτό είχε γυριστεί ταινία (Τhe screaming Μimi, 1958) από τον Γκερντ Οσβαλντ, με πρωταγωνίστρια… την Ανίτα Εκμπεργκ! Παρότι ο σκηνοθέτης μού ήταν άγνωστος και η Ανίτα αδιάφορη, έψαξα σαν τρελός να τη δω. Την είδα στη Γαλλική Ταινιοθήκη, σε ειδική πρεμιέρα, γιατί δεν είχε προβληθεί ποτέ στους κινηματογράφους. Tότε, μου αποκαλύφθηκε ένας σημαντικός σκηνοθέτης αλλά και μια Εκμπεργκ… αληθινή ηθοποιός!

Η ταινία, εξίσου πρωτοποριακή με το βιβλίο, είναι ένα φροϊδικό, με όλη τη σημασία της λέξης, φιλμ νουάρ. Η Εκμπεργκ υποδύεται τη Γιολάντα, μια χορεύτρια σε κλαμπ που βρίσκεται τραυματισμένη μια νύχτα στους δρόμους του Σικάγου (που τρομοκρατεί με φόνους ένας σίριαλ κίλερ) και σώζεται από τον πιστό σκύλο της. Αινιγματική και απρόσιτη, σαν ηρωίδα ενός άλλου κόσμου, η όμορφη Γιολάντα ζει κάτω από τον ασφυκτικό έλεγχο που ασκεί πάνω της ο ιμπρεσάριός της. Το νούμερό της στο κλαμπ, που εκτελεί με απίστευτο ερωτισμό αλλά και μια απροσδιόριστη μελαγχολία, ανήκει σε ανθολογία ερωτικού κινηματογράφου. Ποια είναι όμως η αληθινή Γιολάντα;

Γιατί έχει πάντα αυτή τη σκιά του φόβου στα μάτια; Ποιο είναι το τραύμα, το θανάσιμο μυστικό αυτής της γυναίκας, που τη νιώθουμε κοντά μας και νιώθουμε την ανάγκη της για βοήθεια – παρόλο που εκείνη δεν τη ζητάει ποτέ; Μπορούσε, λοιπόν, η Εκμπεργκ να είναι ηθοποιός, να υποδύεται με απίστευτη φυσικότητα ηρωίδες που συγκινούν, που μας αναστατώνουν με το δράμα τους – και να μην είναι απλώς μια γοητευτική περσόνα;

Σ’ ένα προ-φεμινιστικό, εκπληκτικό γουέστερν, πάλι με σκηνοθέτη τον Οσβαλντ (Valerie, 1957), θαύμασα την Ανίτα και ως Βάλερι: Ευρωπαία μετανάστρια στη μετεμφυλιακή Αμερική, παντρεμένη με έναν βετεράνο του πολέμου που τη ζηλεύει παθολογικά.

Μια βόλτα μια μέρα στο Παρίσι έγινε, λοιπόν, η αρχή για να ανακαλύψω έναν αγαπημένο συγγραφέα, να γνωρίσω δύο ταινίες ενός σημαντικού σκηνοθέτη και να ανακαλύψω μια άλλη Ανίτα Εκμπεργκ, πάντα όμορφη αλλά και πραγματική γυναίκα-ηθοποιό.

* σκηνοθέτης, διευθυντής Film Studies BA, MA New York College, Athens, University of Greenwich, UK