Ολοκληρώθηκε η πρώτη φάση της οριστικής λύσης

«Ανακουφισμένος; Φυσικά. Αν είχε παραταθεί αυτή η περιπέτεια και πήγαινε παραπέρα, θα τα είχα παρατήσει οριστικά», απαντάει ο Κώστας Γεωργουσόπουλος στο τηλέφωνο. Δεν πέρασε άλλωστε και λίγα ο ίδιος που ως πρόεδρος από το 2003 του Κέντρου Μελέτης και Ερευνας του Ελληνικού Θεάτρου – Θεατρικού Μουσείου, μέχρι και με προσωποκράτηση για χρέη προς το Δημόσιο είχε κινδυνεύσει.

Ομως αυτές τις ημέρες φαίνεται ότι η πρώτη φάση της οριστικής λύσης για τη διευθέτηση του χρέους του Μουσείου και για την τύχη των πολύτιμων συλλογών του εφαρμόστηκε, όπως είχε εξαγγελθεί από πέρυσι τον Δεκέμβριο: το υπουργείο Πολιτισμού συμφώνησε να αγοράσει τη συλλογή του Θεατρικού Μουσείου καταβάλλοντας 1.600.000 ευρώ, το ποσόν δηλαδή στο οποίο ανέρχονταν συνολικά τα χρέη του βάσει πορίσματος της Εταιρείας Ορκωτών Ελεγκτών.

Η συμφωνία υπεγράφη, όπως και το πρωτόκολλο παράδοσης του υλικού (εκ μέρους του Δ.Σ. του μουσείου) και παραλαβής (εκ μέρους του ΥΠΠΟ). Ζήτημα ημερών αν όχι ωρών είναι η εκταμίευση του ποσού από την Εθνική Τράπεζα με κωδικούς που, όπως μας λέει ο ταμίας του Δ.Σ. του μουσείου και γνωστός μουσικοκριτικός Γιώργος Μονεμβασίτης, θα διευκολύνουν την άμεση ανταπόκριση στα παλαιά και συσσωρευμένα χρέη του μουσείου προς τους εργαζομένους του (οι περισσότεροι εκ των οποίων διεκδικούν μόνον αποζημιώσεις απόλυσης), τους προμηθευτές και κυρίως το Δημόσιο, αφού το μεγάλο μέρος του χρέος δημιουργήθηκε από ενοίκια και οφειλές προς το ΙΚΑ, την Εφορία κ.λπ. Συνεπώς η διαδικασία σχηματικά είναι αυτή: το Δημόσιο (ΥΠΠΟ) θα δώσει αυτό το διόλου ευκαταφρόνητο ποσόν για να αποσβεστούν τα χρέη προς το Δημόσιο, ενώ ταυτοχρόνως στο Δημόσιο θα περάσει και η ευθύνη για την φιλοξενία και έκθεση με αξιοπρεπείς όρους της πολύτιμης συλλογής.

Στα χέρια του ΥΠΠΟ περνά λοιπόν ένα υλικό, το οποίο δεν αφορά βέβαια μόνον το διασημότερο κομμάτι της συλλογής του μουσείου, στα κοστούμια και τα προσωπικά αντικείμενα μεγάλων προσωπικοτήτων του θεάτρου (Κατίνας Παξινού, Αλέξη Μινωτή, Μελίνας Μερκούρη, Δημήτρη Χορν, Κυβέλης, Μαρίκας Κοτοπούλη, Τζένης Καρέζη, Μάνου Κατράκη, Αλίκης Βουγιουκλάκη κ.ά.) που παρουσιάζονταν στους διαμορφωμένους ως καμαρίνια, χώρους του, ιδιοκτησίας του ΟΠΑΝΔΑ, Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Αθηναίων στην Ακαδημίας 50.

Αφορά φυσικά και άλλους θησαυρούς: φωτογραφίες, αφίσες παραστάσεων, προγράμματα θεάτρων, επιστολογραφίες, παρτιτούρες κ.λπ. Αφορά και τη Βιβλιοθήκη (50.000 τόμων) που επί χρόνια στεγαζόταν μαζί με το μεγάλο αρχείο δημοσιευμάτων, σε κτίριο που είχε παραχωρηθεί στο Θεατρικό Μουσείο στην οδό Καραμανλάκη στα Πατήσια. Ομως λόγω συσσωρευμένων χρεών από ενοίκια και μετά τις συνεχιζόμενες διαμαρτυρίες του ιδιοκτήτη οι υπεύθυνοι του Δ.Σ. αναγκάστηκαν να το αδειάσουν και να στεγάσουν προσωρινά αυτό το υλικό σε αποθήκη στα Μεσόγεια που τους παραχώρησε η ΕΡΤ.

Υπάρχει όμως και επιπλέον υλικό, το οποίο αφορούσε δωρεές προς το μουσείο ολόκληρων βιβλιοθηκών, προγραμμάτων κ.λπ.. το οποίο στεγάζεται σε δυο διαμερίσματα στο Παγκράτι ιδιοκτησίας του Θεατρικού Μουσείου, προερχόμενα κι αυτά από δωρεά υπαλλήλου του τη δεκαετία του ’80. Αυτά τα διαμερίσματα μαζί με μία μεζονέτα στο Πόρτο Ράφτη, επίσης δωρεά της ηθοποιού Ολυμπίας Παπαδούκα, είναι υποθηκευμένα και πρόθεση του Δ.Σ. του μουσείου ήταν εφόσον αρθούν οι υποθήκες, αυτά να πωληθούν ώστε να εξοφληθεί και η τελευταία οφειλή.

Να θυμίσουμε ότι το μουσείο ιδρύθηκε το 1938 από την Εταιρεία Ελλήνων Θεατρικών Συγγραφέων και το 1976 μετατράπηκε σε αυτοτελές ίδρυμα ως Νομικό Πρόσωπο Ιδιωτικού Δικαίου.

Τη σημερινή επίσημη ονομασία, «Κέντρο Μελέτης και Ερευνας του Ελληνικού Θεάτρου – Θεατρικό Μουσείο» την έλαβε κατόπιν ομόφωνης απόφασης των μελών του το 1996. Οσο για την εμπλουτισμένη με τα χρόνια και πλέον κολοσσιαία πολύτιμη συλλογή είναι κηρυγμένη το 2016, επί υπουργίας Αρ. Μπαλτά, ως μνημείο πολιτισμικής κληρονομιάς. Τώρα όλα αυτά ως σύνολο περνούν στο ΥΠΠΟ που καλείται να τα αξιοποιήσει και κυρίως να τα στεγάσει σ’ έναν κοινό χώρο: τον Φεβρουάριο του 2018, επί υπουργίας Λυδίας Κονιόρδου, το ΥΠΠΟ είχε ανακοινώσει ότι ο χώρος αυτός θα είναι το νεοκλασικό κτίριο της οδού Σταδίου 47, κληροδότημα-και κάποτε οικία- Αλέξανδρου Σούτσου, το οποίο επρόκειτο να παραχωρηθεί, βάσει συμφωνίας, από την Εθνική Πινακοθήκη στο υπουργείο.

Η νυν υπουργός Λίνα Μενδώνη έχει συναινέσει με τη χρήση αυτού του κτιρίου, στην πορεία όμως επικαλέστηκε την κακή κατάσταση στην οποία βρισκόταν και την αργοπορία στις μελέτες αποκατάστασης του κτιρίου στην αρχική του μορφή και άρχισε να αναζητά προσωρινές λύσεις στέγασης όπως τη διαμόρφωση με χρήματα του ΥΠΠΟ του Πνευματικού Κέντρου του δήμου στην οδό Ακαδημίας.

Οι συλλογές φυσικά χρειάζονται περαιτέρω ταξινόμηση, συντήρηση, ψηφιοποίηση… Και για όλα αυτά το υπουργείο «θα βρει ειδικούς και μελετητές; Θα αξιοποιήσει τα παλαιά στελέχη που εργάζονταν στο μουσείο;», αναρωτιέται ο κ. Γεωργουσόπουλος.

Αναμφίβολα η τελευταία εξέλιξη είναι πολύ θετική. Είναι όμως μόνον η αρχή ενός άλλου, επόμενου μεγάλου κεφαλαίου που αφορά την τύχη του Μουσείου. Πολλά ερωτήματα μένει να απαντηθούν; Ποια θα είναι η νομική του μορφή εφεξής; Πώς και πότε θα διαλυθεί ο προηγούμενος φορέας και πώς θα συσταθεί ο νέος; Πού θα στεγαστεί τελικά και πού προσωρινά;

Θα απορροφηθούν τα παλαιότερα στελέχη ή θα αναζητηθούν καινούργιοι υπάλληλοι που θα το στελεχώσουν; Είναι ερωτήματα που «περιγράφουν» μία μακρά διαδικασία, ας ευχηθούμε όχι τόσο δυσκίνητη και χρονοβόρα όσο ήταν μέχρι εδώ μία πορεία που έφερε συχνά το μουσείο, τις συλλογές του και τους ανθρώπους του αντιμέτωπους με μεγάλους κινδύνους.