Ο άνθρωπος είναι μαλακός, ένα δεμάτι χόρτο·
χείλια και δάχτυλα που λαχταρούν ένα άσπρο στήθος…
και πόδια που θα τρέχανε, κι ας είναι τόσο κουρασμένα,
στο παραμικρό σφύριγμα του κέρδους
Γιώργος Σεφέρης, Τελευταίος Σταθμός
Ολα αυτά τα φοβερά, τα ελεεινά και τ’ αβάσταχτα που κατά ριπάς πυροβολούν την ελληνική κοινωνία και σωρηδόν ταλανίζουν τους πολίτες τα δύο τελευταία χρόνια δεν συνιστούν ένα τυχαίο σύμπτωμα παρακμής της πολιτικής και κοινωνικής ζωής. Βρίσκονται μέσα στη φύση του ελληνικού συστήματος και αποτυπώνουν με τρόπο χαρακτηριστικό την κάκοσμη αίσθηση ιδιοκτησίας που αποπνέει το ελληνικό κατεστημένο.
Δεν χρειάζεται να ψάξει κανείς βαθιά και να τρέξει μακριά για να κατανοήσει τη βορβορώδη αυτή και θλιβερή ιστορία με τα αλλεπάλληλα επεισόδια των βιασμών και των εκβιασμών, της κλοπής και του ψεύδους, της ιδιοτέλειας και της απάτης. Αρκούν κάποια κομμάτια του τραγουδοποιού Διονύση Σαββόπουλου για να έχει μπροστά του όλο τον μεγαλειώδη πίνακα της υποκρισίας και του θράσους που επανεμφανίζονται σήμερα με τρόπο εξουσιαστικό σαν κωμικοτραγικές φιγούρες στον μπερντέ του σύγχρονου θεάτρου σκιών.
Αλλά όλο τούτο το σκηνικό της πολιτικής καρικατούρας ανασύρει σκηνές και εικόνες που πηγάζουν αβίαστα από τα πληθωρικά περιεχόμενα της φεουδαρχικής εξουσίας. Η Ελλάδα ένα φέουδο, με μια δυναστεία να την απομυζά πεισματικά και υβριστικά, αλλά και με διάφορους θιάσους του παρακράτους και των υποστατικών του να περιφέρονται και να φέρονται με την ίδια αλαζονεία και τον ίδιο τσαμπουκά που αντλούν απ’ την ηγεσία τους. Το νέο πρότυπο που παράγεται και αναπαράγεται από τα διάφορα μέσα είναι η επιβράβευση του θράσους και η επίδειξη της χλιδής και του πλούτου που προκύπτουν από την καταλήστευση του δημόσιου χρήματος και τη στυγνή εκμετάλλευση των κρατικών ταμείων.
Οι επικεφαλής αυτής της δυσώδους εκστρατείας δεν έχουν πλέον κανέναν φραγμό και κανέναν ενδοιασμό. Ακόμη κι όταν βγαίνουν στη φόρα οι ατιμίες τους και οι εγκληματικές τους πράξεις, δεν φταίνε αυτοί που τις κάνουν. Φταίνε οι μαρτυριάρηδες γείτονες που τα φανερώνουν. Φταίει η «Εφημερίδα των Συντακτών», φταίει το «Documento» και οι δημοσιογράφοι τους που τα ψάχνουν και δεν τα κρύβουν όπως κάνουν οι άλλοι. Εκείνοι δηλαδή που δεν τα ψάχνουν, αλλά κι όταν τα μάθουν, κρατούν χαρακτήρα και σοφίζονται τρόπους και μέσα για να τα σκεπάσουν.
Επιστροφή, λοιπόν, στο σάπιο και θλιβερό παρελθόν. Σ’ εκείνα τα πένθιμα χρόνια της ασυδοσίας που θέσπιζαν οι κρατούντες για τον εαυτό τους και των προνομίων που ανανέωναν διαρκώς για λογαριασμό των οικογενειών τους και του περιβάλλοντός τους. Κι όταν τολμούσε κανείς αδέκαστος υπάλληλος να εφαρμόσει τον νόμο και να ελέγξει τις παρανομίες τους, έπεφτε στη δυσμένεια της διοίκησης και έβλεπε τον δρόμο προς τις άγονες γραμμές των συνόρων, αν επέμενε στη νομιμότητα. Το καθεστώς δεν συγχωρούσε και δεν δεχόταν καμιά διαταραχή των… κεκτημένων του!
Αλλά το θέμα, σε κάθε περίπτωση, δεν είναι οι δυναστείες. Είναι ο λαός που τις στηρίζει ή τις ανέχεται. Και δεν είναι τόσο ο λαός που δεν ξέρει. Είναι ο λαός που ξέρει. Είναι οι γνωρίζοντες. Είναι οι πολίτες που οφείλουν να έχουν τα μάτια τους ανοιχτά και να βλέπουν πίσω απ’ τα πράγματα. Μα είναι πολύ περισσότερο οι πνευματικές ηγεσίες που -πρέπει να- μάχονται για την αλήθεια και πορεύονται με την αλήθεια. Είναι οι κοινότητες της εργασίας, του πνεύματος, του πολιτισμού και των γραμμάτων, που καλύπτουν νομιμοποιώντας με τη σιωπή τους την τυραννία της εξουσίας και την προκλητική επίδειξη του εγώ της. Δεν ξέρω και δεν μπορώ να πω με βεβαιότητα, αλλά υποψιάζομαι πως ένα ηχηρό και δραματικό ΚΑΤΗΓΟΡΩ σαλεύει στα σπλάχνα της κοινωνίας που αντιστέκεται.
Περάσαμε πλέον σ’ έναν διαφορετικό και πρωτόγνωρο εν πολλοίς πολιτικό αστερισμό. Ψυχροί επαγγελματίες της πολιτικής σκηνής μετακινούνται από κόμμα σε κόμμα και από ιδέες σε ιδέες, με μόνο τους κίνητρο και μοναδική προσδοκία τις παχυλές αμοιβές για τις υπηρεσίες που αφειδώς και ανενδοίαστα προσφέρουν προς την κορυφή της δυναστικής πυραμίδας. Καμιά σημασία δεν έχει πλέον η αλήθεια, καμιά αξία δεν έχει πλέον ο λαός ή το κοινωνικό συμφέρον· σημασία έχει το συμφέρον της ηγεσίας, που μεταφράζεται και ως ατομικό συμφέρον.
Τι πρόκειται να συμβεί αύριο ή τι πρόκειται να γράψει η ιστορία, αυτό φαίνεται πως ουδόλως ενδιαφέρει τους πολιτικούς επαγγελματίες. Οπως δεν τους ενδιαφέρει να αντλήσουν διδάγματα από την τύχη που περίμενε τους ηγέτες της ελληνικής πολιτείας κατά την τελευταία μόλις εικοσαετία!
* Φιλόλογος, συγγραφέας
