«Μίνι» ευρωπαϊκό στρατό για την «ενίσχυση των δυνατοτήτων της Ε.Ε.», αλλά και την «από κοινού ενίσχυση της ετοιμότητας των κρατών-μελών μέσω κοινής εκπαίδευσης και ασκήσεων», προτείνουν οι Βρυξέλλες. Ήταν κάτι που είχε αρχίσει να λέει δειλά ο ύπατος εκπρόσωπος της Ε.Ε. για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής πριν από κάποιους μήνες, στο πλαίσιο της PESCO και κατά την προετοιμασία της Στρατηγικής Πυξίδας της Ε.Ε., με αντικείμενο τη «στρατηγική αυτονομία».
Πλέον, υπό το φως των εξελίξεων στο Αφγανιστάν και την ήττα του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ, ο Ζοζέπ Μπορέλ δηλώνει περίτρανα ότι η Ευρώπη χρειάζεται μια μονάδα ταχείας αντίδρασης και το συζητάει ανοιχτά με τους Ευρωπαίους υπουργούς Άμυνας. «Μερικές φορές υπάρχουν γεγονότα που καταλύουν την ιστορία, που δημιουργούν μια επανάσταση, και νομίζω ότι το Αφγανιστάν είναι μια από αυτές τις περιπτώσεις», δήλωσε στους δημοσιογράφους την Πέμπτη.
Το θέμα ήταν στην ατζέντα του άτυπου Συμβουλίου την εβδομάδα που πέρασε και αναμένεται να επανέλθει στα μέσα Νοεμβρίου, κατά την επόμενη τακτική συνάντηση των ΥΠΑΜ, οπότε και θα παρουσιαστεί η πρόταση για μια Στρατηγική Πυξίδα για την ασφάλεια και την άμυνα της Ε.Ε. Μεταξύ των στόχων περιλαμβάνεται η περαιτέρω από κοινού ενίσχυση των δυνατοτήτων διοίκησης και ελέγχου μέσω εργαλείων όπως οι συνεργασίες PESCO και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας.
Η Στρατηγική Πυξίδα θα περιλαμβάνει πολιτικές κατευθύνσεις για τέσσερις πυλώνες: τη διαχείριση κρίσεων, τη συνεργασία με τους εταίρους της Ε.Ε., την ανάπτυξη δυνατοτήτων και την ανθεκτικότητα των πολιτικοστρατιωτικών δομών. Στην ατζέντα των 27 ΥΠΑΜ βρισκόταν και μια σειρά εργαλείων για την αντιμετώπιση των υβριδικών απειλών και για θέματα ασφαλείας στον κυβερνοχώρο, στη θάλασσα και στο Διάστημα. Εκεί «κόλλησε» και η δύναμη άμεσης επέμβασης.
Σύμφωνα με τον Μπορέλ, η δύναμη αυτή θα είναι μικρή σε μέγεθος. «Ο στόχος δεν είναι πλέον αυτός που είχε συζητηθεί τη δεκαετία του 1990 για μια δύναμη (σ.σ. την ονομάζαμε τότε ευρωστρατό) 50 χιλιάδων στρατιωτών, αλλά για μια μικρότερη δύναμη των 5 χιλιάδων», διευκρίνισε.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ δήλωσε την περασμένη εβδομάδα, μετά την έκτακτη τηλεδιάσκεψη των ηγετών της G7 για το Αφγανιστάν, ότι η ανάπτυξη των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Ε.Ε. είναι «ύψιστης σημασίας για το μέλλον της Ευρώπης». Προχθές, ο Ματέι Τονίν, υπουργός Άμυνας της Σλοβενίας που ασκεί την τρέχουσα προεδρία του Συμβουλίου της Ε.Ε., πρότεινε ότι μια δύναμη ταχείας αντίδρασης θα μπορούσε να αποτελείται από 5.000 έως 20.000 στρατιώτες, αλλά η ανάπτυξη δεν πρέπει να εξαρτάται από την ομόφωνη απόφαση της Ε.Ε. των 27.
Αλλά δεν πρόκειται για μια ενιαία θέση. Υπάρχουν πολλές επιφυλακτικές χώρες της Ε.Ε., κυρίως οι χώρες της Βαλτικής και οι ανατολικές χώρες, που δεν θέλουν να δουν το ΝΑΤΟ να υποβαθμίζεται. Στο ΝΑΤΟ παρακολουθούν με οργή Συμμάχους να στηρίζουν την ιδέα του Μπορέλ. Αξιωματούχος του ΝΑΤΟ έλεγε στην «Εφ.Συν.» ότι δεν τιμά τη Γαλλία το γεγονός ότι επιτίθεται κατά της Συμμαχίας, ενώ δεν είχε εγείρει καμία αντίρρηση στις συνεδριάσεις μετά την ανακοίνωση του προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν για την αποχώρηση των ΗΠΑ.
Καθόλου τυχαίο δεν είναι που τα βέλη στρέφονται κατά της Γαλλίας. Οι διπλωμάτες της Ε.Ε. ελπίζουν να επιτευχθεί μια τελική συμφωνία σχετικά με τον σχεδιασμό και το «καυτό» θέμα της χρηματοδότησης έως τον Μάρτιο, αφού η Γαλλία αναλάβει την εξάμηνη προεδρία της τον Ιανουάριο. Σε κάθε περίπτωση, δεν θα είναι εύκολο βήμα. Οι διπλωμάτες υπενθυμίζουν ότι η Ε.Ε. δημιούργησε ομάδες μάχης 1.500 στρατιωτών το 2007, αλλά δεν χρησιμοποιήθηκαν ποτέ, καθώς υπήρχαν ερωτήματα σχετικά με τη χρηματοδότηση και την ανάγκη να υπάρξει ομοφωνία των 27 χωρών της Ε.Ε. για την ανάπτυξη.
