Πάντα πίστευα πως η δειλία ήταν το καλύτερο είδος δικαιολογίας. Τη φοράς και πορεύεσαι αναλόγως και κανείς δεν σε κατηγορεί γι’ αυτή. Δεν βγάζω την ουρά μου απ’ έξω. Ολοι έχουμε υπάρξει δειλοί στη ζωή μας. Απλά κάποια στιγμή έρχεται μια αφορμή και αποφασίζεις να ζήσεις τη ζωή όπως της πρέπει. Μέσα στις προκλήσεις της και παρά την ασφάλεια που σου δίνει η καθημερινότητα.
Η Ελλάδα είναι γεμάτη από «δικαιολογάκηδες» τέτοιου είδους. Ψάχναμε το δίκιο μας μέσα από δικαιολογίες. Και όσο το ψάχναμε, τόσο το χάναμε. Η συγκυρία, οι συνθήκες, τα τυχαία περιστατικά καθορίζουν σίγουρα το αν θα συμπεριφερθούμε με τόλμη ή δειλία. Ομως ο χαρακτήρας μας και η απόφαση που θα πάρουμε μέσα σε μια στιγμή είναι που παίζουν τον σημαντικότερο ρόλο.
Πολλές φορές, μπερδεύουμε την επίδειξη δύναμης με την τόλμη. Τολμηρός δεν είναι αυτός που δείχνει τη δύναμή του. Γιατί η ανάγκη του αυτή πηγάζει από μεγάλη ανασφάλεια και δειλία. Αυτός που δεν έχει ανάγκη από τέτοιες αποδείξεις είναι αυτός που θα σταθεί στα πόδια του τη στιγμή που χρειάζεται και θα συμπαρασύρει μαζί του και άλλους.
Γιατί τα λέω όλα αυτά; Για τη γυναικοκτονία στη Φολέγανδρο, για τη γυναικοκτονία στα Γλυκά Νερά και για τις τόσες επιθέσεις κατά των όσων θεωρούνται πιο αδύναμοι από τους πολλούς. Και τα περιστατικά όλο και πληθαίνουν. Και οι δικαιολογίες όλο και πιο ευφάνταστες. Θύτες και θύματα μπλεγμένα κουβάρι μοστράρονται μέσα από τηλεοράσεις και ραδιόφωνα και τελικός φταίχτης πάντα ο ίδιος: «Η κακιά η ώρα».
Αραγε τι να σκέφτονταν οι συγκεκριμένοι δολοφόνοι αλλά και άλλοι τύποι όπως κι αυτοί; Ηταν γι’ αυτούς πράξη τόλμης, δειλίας, ανεπάρκειας, φόβου; Και οι ατάκες της γειτονιάς μετά τη δημοσιοποίηση των συμβάντων, πλέον, γνωστές: «ήταν καλό παιδί. Δεν είχε δώσει δικαιώματα». Μια αφορά, καημό το ’χω να πει η γειτονιά ότι: «είχε δώσει δικαιώματα, αλλά δεν μιλούσαμε γιατί είμαστε αδιάφοροι, δειλοί, φοβισμένοι και κλεισμένοι στα καβούκια μας». Ποτέ. Κανείς. Μόνο αναμασάμε την καραμέλα της «κακιάς της ώρας» και ξεμπερδεύουμε.
Και το ερώτημα είναι: η δειλία, τελικά, μας καθιστά όλους συνένοχους; Η ηθική, ο ανθρωπισμός και οι αξίες μας πάνε περίπατο όταν βρεθούμε αντιμέτωποι με ακραίες καταστάσεις;
Ας μη χρειαστεί ποτέ κανείς μας να μάθει το πόσο κακό είναι ικανός να κάνει ο άλλος, ή ακόμα κι ο ίδιος, στο όνομα μιας υποτιθέμενης δειλίας. Πόσο σκοτάδι κρύβει, άραγε, μέσα του ο καθένας μας; Και όταν βρίσκει χώρο και αφορμή για να ξεμυτίσει το ονομάζει: «Ηταν η κακιά η ώρα». Βέβαια, ορισμένες φορές, αυτή η «κακιά ώρα» είναι απλώς το κερασάκι σε μια τούρτα αλληλουχιών που έπιασε ταβάνι.
* Πολιτική επιστήμονας, τραγουδοποιός
