Για την αγάπη και την έλλειψή της

Θα μπορούσε να συμπυκνώνει αυτό που στερηθήκαμε περισσότερο στην πρωτόγνωρη συνθήκη της πανδημίας και στη συλλογική εμπειρία της αντιμετώπισής της, βάζοντας στο επίκεντρο την πλέον ευάλωτη ομάδα: τους ηλικιωμένους. Μπορεί στον κόσμο να συνεχίστηκαν οι ένοπλες συγκρούσεις, οι διαμαρτυρίες κοινωνικής δικαιοσύνης, οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης. Η παγκόσμια φωτογραφία Τύπου της χρονιάς, ωστόσο, συγκινητικός μάρτυρας για το μέλλον, είναι μια αγκαλιά. «Η Πρώτη Αγκαλιά» του Δανού φωτογράφου Μαντς Νίσεν (πρακτορείο Panos) είναι η φωτογραφία της 85χρονης Rosa Luzia Runaldi καθώς την αγκαλιάζει η νοσηλεύτρια Adriana Silva de Costa Souza στο γηροκομείο Viva Bem στο Σάο Πάολο της Βραζιλίας. Και έτσι όπως είναι αγκαλιασμένες είναι σαν το προστατευτικό κάλυμμά τους να σχηματίζει φτερά…

Αυτή ήταν η πρώτη αγκαλιά που δέχτηκε η Ρόζα σε πέντε μήνες καθώς τα σπίτια ευγηρίας σε όλη τη χώρα είχαν κλείσει τις πόρτες τους σε όλους τους επισκέπτες ως αποτέλεσμα της πανδημίας, εμποδίζοντας εκατομμύρια Βραζιλιάνους να επισκεφτούν τους ηλικιωμένους συγγενείς τους, ενώ και οι φροντιστές τους διατάχτηκαν να περιορίσουν τη σωματική επαφή με τους ευάλωτους στο απολύτως ελάχιστο. Στο συγκεκριμένο γηροκομείο, όμως, βρήκαν μια απλή εφεύρεση που θα τους επέτρεπε να αγκαλιαστούν έστω μια φορά: την «αγκαλιά της κουρτίνας».

Ανάμεσα στις πληροφορίες που συνοδεύουν τη φωτογραφία της χρονιάς και αυτές για τον νέο κορονοϊό που πρωτοεμφανίστηκε στη Γουχάν της Κίνας, στα τέλη του 2019, ενώ η διάδοσή του οδήγησε στις 11 Μαρτίου τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγεία να τον κηρύξει πανδημία. Η ασθένεια που μεταδίδεται κυρίως μέσω στενής επαφής, πλήττει κυρίως τα άτομα άνω των 70 ετών. Ο πρόεδρος της Βραζιλίας, Ζαΐρ Μπολσονάρο, αμφισβήτησε τον κίνδυνο που προκαλεί ο ιός, υπονομεύοντας τα μέτρα καραντίνας και ενθαρρύνοντας τους Βραζιλιάνους να συνεχίσουν να εργάζονται για να διατηρήσουν την οικονομία στη ζωή: το 2020 η Βραζιλία είχε ένα από τα χειρότερα ρεκόρ παγκοσμίως στην αντιμετώπιση του ιού, με περίπου 195.000 θανάτους.

Τις βραβευμένες φωτογραφίες του διεθνούς διαγωνισμού φωτορεπορτάζ και ντοκουμέντου World Press Photo 2021 με τα πιο σημαντικά στιγμιότυπα και ιστορίες της χρονιάς που πέρασε μπορούμε να δούμε και στην Αθήνα στο πλαίσιο του Athens Photo World που είναι πάντα αφιερωμένο στην 30ετή δουλειά και τη μνήμη του Γιάννη Μπεχράκη στην έκθεση που ξεκινά στις 23 Αυγούστου στο Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος.

Στον διαγωνισμό συμμετείχαν 4.315 φωτογράφοι από 130 χώρες με 74.470 φωτογραφίες. Η τελική επιλογή ανέδειξε 45 φωτογράφους από 28 χώρες, η δουλειά των οποίων παρουσιάζεται στην έκθεση.

«Αγάπη μου» – Χαμπίμπι

Συγκλονιστικές εξιστορήσεις αγάπης με φόντο μια από τις μεγαλύτερες συγκρούσεις στην Ιστορία και τον αντίκτυπό της στις παλαιστινιακές οικογένειες, τα αναπαραγωγικά τους δικαιώματα και την ανθρώπινη αξιοπρέπειά τους διηγείται το «Habibi», που σημαίνει «αγάπη μου» στα αραβικά και έδωσε στον Ιταλό Antonio Faccilongo (πρακτορείο Getty) το πρώτο βραβείο για το Φωτογραφικό Θέμα της χρονιάς.

Ο φωτογράφος αφήνει στο περιθώριο τη στρατιωτική δράση εστιάζ

οντας στην αντίσταση των ανθρώπων να μη δεχτούν ως όρο ζωής τη φυλακή και στη δύναμή τους να επιβιώνουν σε μια περιοχή συγκρούσεων. Σε μια φωτογραφία δείχνει το κοστούμι του Nael al-Barghouthi κρεμασμένο στην κρεβατοκάμαρά του σπιτιού του, στην Παλαιστίνη. Η σύζυγός του Ιμάν Νάφι διατηρεί όλα τα υπάρχοντα του συζύγου της στη θέση τους. Ο Al-Barghouthi πρωτοσυνελήφθη το 1978 μετά από επιχείρηση κατά των Ισραηλινών κομάντο, αφέθηκε ελεύθερος το 2011 οπότε και παντρεύτηκε, αλλά συνελήφθη ξανά το 2014 και καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη. Είναι ο Παλαιστίνιος κρατούμενος που έχει περάσει τα περισσότερα χρόνια στις ισραηλινές φυλακές, περισσότερα από 40 χρόνια.

Σε μια άλλη φωτογραφία διακρίνεται η Lydia Rimawi ξαπλωμένη στον καναπέ της στο Beit Rima της Παλαιστίνης. Ο σύζυγός της Abdul Karim Rimawi από το 2001 που συνελήφθη εκτίει 25ετή φυλάκιση για συμμετοχή στη δολοφονία του Ισραηλινού υπουργού Τουρισμού. Το ζευγάρι απέκτησε έναν γιο, τον Majd, με εξωσωματική γονιμοποίηση το 2013. Το 2014 στον κρατούμενο επιβλήθηκε πρόστιμο περίπου 1.500 δολαρίων για λαθρεμπόριο του σπέρματός του από τη φυλακή και στέρηση των οικογενειακών επισκέψεων για δύο μήνες.

Η ιστορία που υφαίνει ο φωτογράφος θίγει την κράτηση σχεδόν 4.200 Παλαιστινίων σε ισραηλινές φυλακές, σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση από οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ορισμένοι αντιμετωπίζουν ποινές άνω της 20ετίας. Το επισκεπτήριο για αυτούς προϋποθέτει την υπέρβαση σωρείας περιορισμών που προκύπτουν από τους νόμους περί συνόρων, τους κανονισμούς των φυλακών και τους όρους που θέτει η Ισραηλινή Υπηρεσία Ασφαλείας (ISA). Οι επισκέπτες βλέπουν τους κρατούμενους μέσω ενός διαφανούς διαμερίσματος και μιλούν μαζί τους μέσω ενός τηλεφωνικού δέκτη. Δεν επιτρέπονται ιδιωτικές συζυγικές επισκέψεις, απαγορεύεται η σωματική επαφή, ενώ στα παιδιά κάτω των δέκα ετών επιτρέπεται δέκα λεπτά στο τέλος κάθε επίσκεψης να αγκαλιάσουν τους πατέρες τους.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που συνοδεύουν το φωτογραφικό θέμα, από τις αρχές της δεκαετίας του 2000, οι Παλαιστίνιοι κρατούμενοι με μακροχρόνιες ποινές επιθυμώντας να αποκτήσουν οικογένειες έβγαλαν λαθραία σπέρμα από τη φυλακή, κρυμμένο σε δώρα για τα παιδιά τους, ή σε σωληνάρια στυλό, πλαστικά περιτυλίγματα καραμελών και μέσα σε μπάρες σοκολάτας. Τον Φεβρουάριο του 2021 ανακοινώθηκε (Middle East Monitor) η γέννηση του 96ου Παλαιστίνιου μωρού με αυτόν τον τρόπο.

Ελληνική διάκριση

Μια σημαντική διάκριση είχε φέτος το Ελληνικό Φωτορεπορτάζ στην κατηγορία μακροχρόνιων projects καθώς η δουλειά του Αγγελου Τζωρτζίνη «Trapped in Greece» (Παγιδευμένοι στην Ελλάδα) κέρδισε το 3ο βραβείο.

«Αυτό το έργο ερευνά την ανθρώπινη και κοινωνική προσαρμοστικότητα», μας λέει ο φωτορεπόρτερ που όταν του μιλήσαμε κάλυπτε τις πυρκαγιές στην Εύβοια. Το βραβευμένο έργο του, μέρος της μακροπρόθεσμης δουλειάς του για τη μετανάστευση, γυρίστηκε στη Σάμο και τη Λέσβο και σε καταυλισμούς προσφύγων σε όλη την Ελλάδα.

«Ως Ελληνας έχω ζήσει τον πρωτοφανή και οδυνηρό μετασχηματισμό που έχει υποστεί η χώρα και αυτοί οι άνθρωποι, είτε ως αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης είτε της προσφυγικής κρίσης. Η διαδικασία με έχει επηρεάσει επίσης βαθιά, καθώς είμαι μέρος αυτής της αλλαγής. Οπως και με άλλους σχετικούς όρους στην τρέχουσα βιβλιογραφία για καταστροφές, η προσαρμοστικότητα αναφέρεται όχι μόνο στην ικανότητα διατήρησης ή επιστροφής σε μια προηγούμενη κατάσταση, αλλά και στην προσαρμογή στις αλλαγές και στην εκμάθηση της ζωής με δεδομένες αβεβαιότητες. Ολο και περισσότερο η προσαρμοστικότητα θεωρείται ότι μπορεί να επιτρέψει στους ανθρώπους να αντιμετωπίσουν καταστάσεις έκτακτης ανάγκης χρησιμοποιώντας τους δικούς τους πόρους και τη δική τους εμπειρία», λέει στην «Εφ.Συν.».

? ΙNFO: Athens Photo World έκθεση των βραβευμένων φωτογραφιών και φωτορεπορτάζ World Press Photo 2021, Κέντρο Πολιτισμού Iδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ), στο ισόγειο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος. Διάρκεια 23 Αυγούστου μέχρι και τις 14 Σεπτεμβρίου, καθημερινά 09.00-22.00. Δωρεάν είσοδος.

Παράλληλα πραγματοποιούνται ψηφιακές προβολές στον μεγάλο τοίχο στο τέλος του Καναλιού (δίπλα στα Σκαλοπάτια στο Κανάλι) 23/8-4/9, 21.00–24.00 με φωτογραφίες αθλητικής θεματολογίας από το αρχείο του Γιάννη Μπεχράκη, φωτογράφους, τα διεθνή πρακτορεία Reuters, Associated Press, European Pressphoto Agency, τα ελληνικά πρακτορεία InTimeNews και Eurokinissi.