Η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει πλέον μακροοικονομικές ανισορροπίες. Σε αυτό το συμπέρασμα καταλήγουν οι ειδικοί της Κομισιόν που σήμερα παρουσίασαν το λεγόμενο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, μια σε βάθος ανάλυση για κάθε χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η είδηση όμως αφορά κάτι ευρύτερο. Κατά την παρουσίαση του Εξαμήνου, η Κομισιόν άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να επιτρέψει μέρος της ευελιξίας που έχει αναγνωριστεί για την Άμυνα να αφορά και την ενέργεια. Είναι κάτι που έχει ζητήσει και ο Ισπανός Πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, αλλά και η Ιταλίδα Τζόρτζια Μελόνι με επιστολή προς την Πρόεδρο της Κομισιόν.
Μετά την έντονη πίεση, οι ειδικοί σκέφτονται τώρα να επιτρέψουν μέτρα ανακούφισης από την ενεργειακή κρίση, αλλά με όριο (σύμφωνα με πληροφορίες, το πολύ 0,3% το χρόνο και ενδεχομένως 0,6% συνολικά) και μόνο για «πράσινα» έργα που θα οδηγήσουν στην απεξάρτηση της κάθε χώρας από τα ορυκτά καύσιμα. Οι ειδικοί πάντως είναι κατηγορηματικοί: τα μέτρα δεν θα πρέπει να οδηγήσουν σε εισοδηματική ενίσχυση…
Η Ελλάδα είναι μία από τις χώρες με τις μεγαλύτερες εξαρτήσεις από τα ορυκτά καύσιμα στην ΕΕ. «Απαιτούνται περαιτέρω ενέργειες για τη μείωση της εξάρτησης της Ελλάδας από τα ορυκτά καύσιμα και τη μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, για παράδειγμα, ορίζοντας περιοχές για ανάπτυξη υπεράκτιας αιολικής ενέργειας, προωθώντας την ανταπόκριση στη ζήτηση και επιταχύνοντας την εγκατάσταση έξυπνων μετρητών, ολοκληρώνοντας τη διασύνδεση των νησιών, μειώνοντας τις απώλειες του δικτύου διανομής και μειώνοντας το κόστος που καλύπτεται από τον τελικό καταναλωτή των οφειλών των λιανοπωλητών ηλεκτρικής ενέργειας», συνιστά η Κομισιόν.
Πρόβλημα είναι για τους ειδικούς, η Ελλάδα καταγράφει σημαντικές επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων, χωρίς να προβλέπεται σταδιακή κατάργηση έως το 2030, όπως η χρήση άνθρακα για βιομηχανικές χρήσεις, οι οποίες είναι οικονομικά αναποτελεσματικές και διαιωνίζουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.
«Συγκεκριμένα, οι επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων που δεν στοχεύουν ούτε στην άμβλυνση της ενεργειακής φτώχειας ούτε στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας, εμποδίζουν τη διαδικασία ηλεκτροδότησης και δεν είναι κρίσιμες για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας, θα μπορούσαν, επομένως, να θεωρηθούν προτεραιότητα σταδιακής κατάργησης», σημειώνεται στην έκθεση.
Επίσης, στην Ελλάδα, η φορολογία της ενέργειας συνεχίζει να ευνοεί τα ορυκτά καύσιμα έναντι της ηλεκτρικής ενέργειας, «γεγονός που στέλνει ένα ανάμεικτο σήμα τιμών, λαμβάνοντας υπόψη το αυξημένο μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη συνολική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Ως αποτέλεσμα, οι τελικές τιμές ενέργειας είναι χαμηλότερες για τα ορυκτά καύσιμα σε σύγκριση με την ηλεκτρική ενέργεια, με την Ελλάδα να συγκαταλέγεται μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ με την υψηλότερη αναλογία τιμών ηλεκτρικής ενέργειας προς φυσικό αέριο»!
Παραμένουν τα σοβαρά προβλήματα για τους πολίτες
Στην ανάλυση για την Ελλάδα, καταγράφονται ακόμα τα πολύ σοβαρά προβλήματα σε οικονομικό επίπεδο που επηρεάζουν και κοινωνικά τους πολίτες. Ειδικό κεφάλαιο συμπεριλαμβάνεται στην έκθεση για την Στέγαση. Μια που η Ελλάδα είναι από τις χώρες που δεν έχουν καθόλου κοινωνική στέγαση, το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε συνδυασμό με την αύξηση των τιμών των ενοικίων και της αγοράς σπιτιού.
«Συνέχιση της απλοποίησης των κοινωνικών παροχών και βελτίωση της πρόσβασης σε υπηρεσίες. Επέκταση της προσφοράς προσιτής και κοινωνικής στέγασης, μεταξύ άλλων μέσω ενός νέου οικοδομικού κανονισμού», σημειώνουν στις συστάσεις.
Η σύσταση ουσιαστικά αναφέρει ότι υπάρχει ανάγκη για την οριστικοποίηση της στρατηγικής στέγασης, η οποία θα πρέπει να δώσει ένα είδος κατευθυντήριων αρχών για το πώς η κυβέρνηση θα διαχειριστεί το πρόβλημα της στέγασης. Αλλά επίσης, υπάρχει ανάγκη να οριστικοποιηθεί ο στεγαστικός κώδικας και οι οικοδομικοί κανονισμοί.
Αβεβαιότητες επίσης υπάρχουν εξαιτίας αυτού καθώς και μείωση στις οικοδομικές άδειες. «Άρα, λοιπόν, υπάρχουν ορισμένα πράγματα που θα πρέπει να αντιμετωπίσουν την πλευρά της προσφοράς, ότι η κατασκευή θα πρέπει να αυξηθεί. Αλλά αυτό που λείπει εντελώς στην Ελλάδα, και αυτό είναι ένα μεγάλο πρόβλημα, είναι η κοινωνική στέγαση. Στις περισσότερες άλλες χώρες υπάρχει ένα πρόγραμμα κοινωνικής στέγασης που παρέχει οικονομικά προσιτή στέγαση σε φτωχές οικογένειες, αλλά στην Ελλάδα δεν υπάρχει» σημείωσε Ευρωπαίος αξιωματούχος.
Το μόνο θετικό νέο πάντως είναι ότι εκτιμάται ότι η Ελλάδα δεν θεωρείται πλέον ότι βιώνει εξαιρετικές μακροοικονομικές ανισορροπίες. «Είναι μια αναγνώριση των μέτρων που έχουν ληφθεί στο παρελθόν και το γεγονός ότι υπάρχει μεγάλη μείωση στο επίπεδο του δημόσιου χρέους, όπως και στο εξωτερικό χρέος, αλλά και στον δείκτη των μη εξυπηρετούμενων δανείων. Αλλά κατά τα άλλα, σε δημοσιονομικό επίπεδο, είναι πολύ ζοφερό συνολικά στην ΕΕ», τόνισε η ίδια πηγή.
Το κύριο ζήτημα παραμένει η χαμηλή παραγωγικότητα της εργασίας και η αύξηση της απασχολησιμότητας, ειδικά για τις γυναίκες αλλά και για τους νέους.
«Υπάρχουν πολλές βελτιώσεις, αλλά ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα αφορά την απασχολησιμότητα των γυναικών, όπου συνεχίζει να μην υπάρχουν κατάλληλες λύσεις για τη φροντίδα παιδιών και ηλικιωμένων. Αυτό είναι ένα μεγάλο ζήτημα, όπως επισης και η έλλειψη δεξιοτήτων, που είναι μεγάλο στην Ελλάδα», συμπλήρωσε.
Σύμφωνα με την ανάλυση, το γεγονός ότι υπάρχει υψηλό ποσοστό ανεργίας μαζί με την έλλειψη εργατικού δυναμικού, σημαίνει ότι τα κενά είναι μεγάλα κενά και δομικά. Οι ειδικοί πιστεύουν ότι υπάρχει ακόμα περιθώριο βελτίωσης της εργατικής νομοθεσίας, όπως και η μερική απασχόληση που θα πρέπει να προσαρμόζεται περισσότερο στις ανάγκες. Και φυσικά αυτό οδηγεί και στην εκπαίδευση, αφού και το εκπαιδευτικό σύστημα της Ελλάδας δεν είναι τόσο αποτελεσματικό.
Με βάση την ανάλυση, οι ειδικοί της Κομισιόν καταλήγουν σε 5 συστάσεις. Κάθε σύσταση ωστόσο περιέχει περισσότερες από 20 επιμέρους επιταγές που οι ελληνικές Αρχές οφείλουν να υλοποιήσουν.
Οι πέντε συστάσεις για την Ελλάδα
Πιο συγκεκριμένα, οι συστάσεις που αφορούν την Ελλάδα είναι οι εξής:
1. Να συνεχιστεί η τήρηση των μέγιστων ρυθμών αύξησης των καθαρών δαπανών (που συνέστησε το Συμβούλιο στις 21 Ιανουαρίου 2025), αξιοποιώντας παράλληλα την ευελιξία που προβλέπεται στην «εθνική ρήτρα διαφυγής» για υψηλότερες αμυντικές δαπάνες. Να ενισχυθούν οι αμυντικές δαπάνες και η ετοιμότητα, διασφαλίζοντας παράλληλα την αποτελεσματικότητα των δαπανών και προσαρμόζοντας σταδιακά τον προϋπολογισμό, ώστε να διατηρηθούν οι διαρθρωτικά υψηλότερες αμυντικές δαπάνες. Να διασφαλιστεί ότι τυχόν μέτρα που λαμβάνονται για τον μετριασμό των επιπτώσεων της αύξησης των τιμών της ενέργειας που προκύπτει από την κρίση είναι προσωρινά, στοχεύουν στην προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών ή στην αντιμετώπιση των αναγκών των «ενεργοβόρων επιχειρήσεων», να διατηρηθούν τα κίνητρα για εξοικονόμηση ενέργειας, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι «το δημοσιονομικό τους κόστος είναι συμβατό με τις δεσμεύσεις που απορρέουν από το δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ.
2. Να συνεχιστούν οι προσπάθειες για τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης, μεταξύ άλλων μέσω περαιτέρω συγκέντρωσης και ψηφιοποίησης των τελωνειακών και φορολογικών ελέγχων, και να βελτιωθεί η διαφάνεια του φορολογικού συστήματος μέσω της αξιολόγησης και του εξορθολογισμού των φορολογικών δαπανών. Να βελτιωθεί περαιτέρω η αποτελεσματικότητα και η αποδοτικότητα της δημόσιας διοίκησης με την πλήρη εφαρμογή του «πλαισίου πολυεπίπεδης διακυβέρνησης». Να συνεχιστεί η συνεχής μείωση του αποθέματος των μη εξυπηρετούμενων δανείων που κατέχουν τράπεζες και φορείς παροχής πιστώσεων, επιταχύνοντας τις δικαστικές διαδικασίες που σχετίζονται με την εκκαθάριση.
3. Απλοποίηση της ρύθμισης, εξορθολογισμός και ψηφιοποίηση των διοικητικών διαδικασιών. Ολοκλήρωση των κανονιστικών πλαισίων για τις περιβαλλοντικές άδειες και τις συμβάσεις παραχώρησης στις ακτές. Άρση των υψηλών εμποδίων εισόδου στην άσκηση επαγγελματικών υπηρεσιών και στην εγκατάσταση επιχειρήσεων. Βελτίωση της διακυβέρνησης του εθνικού συστήματος έρευνας, ανάπτυξης και καινοτομίας μειώνοντας τον κατακερματισμό της διαχείρισης και της χρηματοδότησης της ερευνητικής πολιτικής. Διευκόλυνση της πρόσβασης στη χρηματοδότηση για νεοσύστατες και αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων με την ανάπτυξη τοπικών ιδιωτικών κεφαλαίων και επιχειρηματικών κεφαλαίων. Προώθηση της ψηφιοποίησης των επιχειρήσεων, ιδίως των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Συνέχιση των προσπαθειών για τον εξορθολογισμό των δικαστικών διαδικασιών και τη μείωση της διάρκειάς τους με την επιτάχυνση των διαδικασιών αστικών και δημόσιων συμβάσεων. Ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης του πολεοδομικού σχεδιασμού μέσω της έναρξης ισχύος πολεοδομικών σχεδίων που καλύπτουν ολόκληρη την επικράτεια.
4. Προώθηση οικονομικά προσιτής ηλεκτρικής ενέργειας μέσω της ανάπτυξης λύσεων ευελιξίας και υπεράκτιας αιολικής ισχύος, ολοκλήρωσης των διασυνδέσεων των νησιών και βελτίωσης της ποιότητας και της χωρητικότητας του δικτύου διανομής. Αναπροσαρμογή των ενεργειακών φόρων για την παροχή κινήτρων για την ηλεκτροκίνηση και λήψη συγκεκριμένων μέτρων για τη σταδιακή κατάργηση των επιδοτήσεων ορυκτών καυσίμων, ιδίως στον βιομηχανικό τομέα. Επιτάχυνση της απαλλαγής από τον άνθρακα στον τομέα των μεταφορών, ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης των λεωφορειακών μεταφορών και επέκταση και αναβάθμιση του εθνικού σιδηροδρομικού συστήματος, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης του Ευρωπαϊκού Συστήματος Διαχείρισης Σιδηροδρομικής Κυκλοφορίας.
Ενίσχυση της ανθεκτικότητας στο κλίμα μέσω της θωράκισης βασικών υποδομών και λήψη μέτρων για την αύξηση της ιδιωτικής ασφαλιστικής κάλυψης έναντι ζημιών που σχετίζονται με φυσικές καταστροφές. Βελτίωση της διαχείρισης των υδάτων και των υποδομών. Ενημέρωση των σχεδίων διαχείρισης αποβλήτων και βελτίωση της διαχείρισης στερεών αποβλήτων, μεταξύ άλλων σε περιφερειακό επίπεδο και στα νησιά.
5. Αύξηση του ποσοστού απασχόλησης των γυναικών, των νέων και των ευάλωτων ομάδων και βελτίωση της ποιότητας της εργασίας μέσω της προώθησης ευέλικτων ρυθμίσεων εργασίας και της επέκτασης της επίσημης προσχολικής εκπαίδευσης και φροντίδας και της μακροχρόνιας φροντίδας. Βελτίωση των εκπαιδευτικών αποτελεσμάτων μέσω της επέκτασης της κατάρτισης και αξιολόγησης των εκπαιδευτικών, καθώς και της σχολικής αυτονομίας.
Συνέχιση της απλοποίησης των κοινωνικών παροχών και βελτίωση της πρόσβασης σε υπηρεσίες. Επέκταση της προσφοράς προσιτής και κοινωνικής στέγασης, μεταξύ άλλων μέσω ενός νέου οικοδομικού κανονισμού.
Προώθηση της πρόσβασης σε ποιοτική και οικονομικά προσιτή υγειονομική περίθαλψη μέσω της ενίσχυσης της πρωτοβάθμιας υγειονομικής περίθαλψης, της αντιμετώπισης των ελλείψεων και των γεωγραφικών ανισορροπιών νοσηλευτών και γιατρών και της μείωσης των άμεσων πληρωμών.
