«Ειδικό βραβείο» –που δυνητικά θα μπορούσε να ανέρχεται σε αρκετές δεκάδες εκατομμύρια δολάρια– αποφάσισε να απονείμει η JP Morgan Chase στον δισεκατομμυριούχο διευθύνοντα σύμβουλό της Τζέιμι Ντάιμον. Ο αμερικανικός τραπεζικός κολοσσός ανακοίνωσε χθες ότι θα προσφέρει στον ελληνικής καταγωγής διευθύνοντα σύμβουλό του 1,5 εκατομμύριο δικαιώματα ανατίμησης μετοχών (SARs).
Οι τίτλοι αυτοί μοιάζουν με τα options (δικαιώματα προαίρεσης) που παρέχουν οι εταιρείες στους εργαζομένους τους. Αποφέρουν σε αυτούς κέρδη όταν η τιμή των μετοχών της εταιρείας αυξάνεται. Ωστόσο οι εργαζόμενοι δεν χρειάζεται να καταβάλουν το τίμημα για την άσκηση του δικαιώματος αγοράς των μετοχών. Απολαμβάνουν τα κέρδη που αποφέρει η άνοδος της τιμής των μετοχών χωρίς να είναι υποχρεωμένοι να τις αγοράσουν. Στόχος του… βραβείου είναι να πεισθεί ο Ντάιμον να παραμείνει στο τιμόνι της JP Morgan για ακόμη μερικά χρόνια.
Το ερώτημα, βέβαια, είναι αν ο βραβευθείς έχει πραγματική ανάγκη αυτά τα κέρδη. Ο Ντάιμον δεν είναι κανένα φτωχαδάκι, είναι ένας από τους καλύτερα αμειβόμενους διευθύνοντες συμβούλους στις ΗΠΑ. Οι συνολικές αποδοχές του πέρυσι ξεπέρασαν τα 31 εκατ. δολάρια, ενώ η περιουσία του –σύμφωνα με το περιοδικό Forbes– ξεπερνά το 1,8 δισ. δολάρια. Μερικά εκατομμύρια παραπάνω δεν θα άλλαζαν και πολύ τη ζωή του στα 65.
Ο Ντάιμον είναι διευθύνων σύμβουλος (CEO) της JP Morgan από το 2005 και είναι ο μοναδικός εν ενεργεία επικεφαλής μεγάλης τράπεζας της Wall Street που έζησε τo κραχ του 2008. Η κίνησή του το 2006 να ξεφορτωθεί η τράπεζά του έγκαιρα ενυπόθηκα δάνεια subprime αξίας 12 δισ. δολαρίων (δηλαδή την ωρολογιακή βόμβα που τίναξε το χρηματοπιστωτικό σύστημα στον αέρα δυο χρόνια μετά) εκτιμήθηκε από το διοικητικό συμβούλιο και τους μετόχους της τράπεζας καθώς θεωρήθηκε ότι προστάτευσε την τράπεζα από τις επιπτώσεις της κρίσης.
Οι «μεγάλες αδελφές»
Η αλήθεια, ωστόσο, είναι ότι χωρίς την παρέμβαση του κράτους και τα λεφτά των Αμερικανών φορολογουμένων ούτε η τράπεζά του ούτε οι υπόλοιπες τρεις σημερινές «μεγάλες αδελφές» τής Wall Street θα είχαν καταφέρει να αποφύγουν τη χρεοκοπία. Στα τέλη Οκτωβρίου του 2008, περίπου 10 ημέρες μετά το κανόνι της Lehman Brothers και ενώ η αγορά είχε παγώσει, η JPMorgan Chase έλαβε ένεση 25 δισ. δολαρίων από το υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ. Ηταν το 5ο μεγαλύτερο «σωσίβιο» της τότε κυβέρνησης Μπους για τη σωτηρία τραπεζικού ιδρύματος.
Η απόφαση διάσωσης λήφθηκε ως γνωστόν ώρες πριν από την κατάρρευση της Lehman στις συζητήσεις τραπεζιτών, κεντρικής τράπεζας (Fed) και κυβέρνησης. Σε αυτές τις μυστικές συζητήσεις –όπου ο Ντάιμον ήταν παρών– αποφασίστηκε ποιες τράπεζες θα σωθούν, ποιες θα εξαγοραστούν έναντι πινακίου φακής και ποιες θα αφεθούν να χρεοκοπήσουν.
Η συνέχεια έδειξε ότι ο Ντάιμον –που ήταν τότε παράλληλα και μέλος του Δ.Σ. της Fed Νέας Υόρκης– και ο CEO της Goldman Sachs Λόιντ Μπλακφέιν είχαν καταφέρει να αποσπάσουν τα περισσότερα από τον πρόεδρο της Fed Μπεν Μπερνάκι και τον υπουργό Οικονομικών Χένρι Πόλσον (ο οποίος ήταν νωρίτερα επικεφαλής της Goldman).
O Ντάιμον δοξάστηκε τότε από τον Τύπο για την προσφορά του στην JP Morgan και ουκ ολίγες φορές εκλέχτηκε CEO της χρονιάς. Η εικόνα του αμαυρώθηκε κάπως το 2012 μετά τις ζημιές που υπέστη η τράπεζα από τη… Φάλαινα του Λονδίνου («London Whale»), έναν trader στο Λονδίνο ο οποίος παίζοντας σε CDS προκάλεσε συνολικές ζημιές 6,2 δισ. δολαρίων. Το περιστατικό έδειξε ότι επί της ουσίας τίποτα δεν είχε αλλάξει στο ριψοκίνδυνο παιχνίδι των τραπεζών με τα χρηματιστηριακά παράγωγα.
Ο Ντάιμον κατηγορήθηκε από μετόχους για πλημμελή έλεγχο και παραπλάνηση. Οι ετήσιες αποδοχές του, που το 2011 ξεπερνούσαν τα 20 εκατ. δολάρια, μειώθηκαν περίπου στα μισά, ενώ FBI και Γερουσία ξεκίνησαν έρευνα. Ολα πέρασαν γρήγορα και αναίμακτα. Εναν χρόνο μετά, το 2013, η JP Morgan αύξησε τις αποδοχές του κατά 73%. Και τώρα, τον βραβεύει για να μείνει.
