Για να είσαι μια επιτυχημένη κοινωνία είναι σημαντικό να κατανοείς τον κόσμο που αλλάζει και να προσπαθείς να προσαρμοστείς στο καινούργιο. Οι κάτοικοι της Αλοννήσου το κατάλαβαν αυτό πολύ νωρίς. Κατάλαβαν ότι δεν μπορούν να βλέπουν πλαστικά να επιπλέουν στη θάλασσά τους. Κατάλαβαν ότι η φώκια βρίσκεται μπροστά στον κίνδυνο της εξαφάνισής της. Κατάλαβαν ότι το πολύτιμο θαλάσσιο περιβάλλον τους πρέπει να προστατευτεί. Πριν από έξι χρόνια λοιπόν ανταποκρίθηκαν με χαρά στο κάλεσμα του Δικτύου ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ SOS για να γίνει η Αλόννησος νησί χωρίς πλαστικές σακούλες. Τις απέσυραν από την εφοδιαστική αλυσίδα και από όλα τα καταστήματα του νησιού και δεν έκαναν πίσω ακόμη και όταν οι πελάτες παρατούσαν τα πράγματα στο ταμείο και έφευγαν.
Σήμερα, έξι χρόνια μετά και ενώ η υπόλοιπη Ελλάδα ακόμη το σκέφτεται, η Αλόννησος με την υποστήριξη του Ιδρύματος Thalassa, τη συμβολική Παγκόσμια Ημέρα Κατά της Πλαστικής Σακούλας, γιόρτασε τη νίκη της. Τη νίκη της αναγέννησης του περιβάλλοντος έναντι του εκφυλισμού του.
Το Ιδρυμα Thalassa διοργάνωσε ένα διήμερο επετειακών δράσεων στην Αλόννησο, με στόχο να ακούσει τους πολίτες και τους φορείς, να αποτυπώσει την υφιστάμενη κατάσταση σε σχέση με την απεξάρτηση του νησιού από την πλαστική σακούλα, αλλά και να καταθέσει τις προτάσεις για την επόμενη μέρα. Παράλληλα διοργάνωσαν δράσεις καθαρισμών σε νησίδες του Θαλάσσιου Πάρκου της Αλοννήσου με εντυπωσιακή ανταπόκριση κατοίκων και επαγγελματιών.
Η δράση καθαρισμού στο Θαλάσσιο Πάρκο
Κατεβαίνοντας στο λιμάνι αντίκρισα ένα πλήθος χαρούμενων ανθρώπων διαφορετικών ηλικιών, έτοιμων για την πρώτη δράση καθαρισμού των νησίδων και του βυθού του προστατευόμενου Θαλάσσιου Πάρκου Αλοννήσου Β. Σποράδων. Ο Αντώνης Βουτσίνος και η Εφη Μισκεδάκη, το πλήρωμα του σκάφους Thalassa, του σκάφους που το ίδρυμα παραχώρησε στο νησί με σκοπό να περιπολεί την προστατευόμενη περιοχή, μας καλοδέχονται και απαντούν σε όλες τις ερωτήσεις και τις απορίες μας.
Η γεωγραφική απομόνωση, η ιδιαίτερη γεωμορφολογία, καθώς και ο περιορισμένος βαθμός ανθρώπινης παρέμβασης συνέβαλαν στη διατήρηση της εξαιρετικής βιοποικιλότητας της περιοχής, η οποία αποτελεί ιδανικό καταφύγιο για πολλά είδη χλωρίδας και πανίδας που απειλούνται με εξαφάνιση. «Το Πιπέρι είναι ο πυρήνας του θαλάσσιου πάρκου και εκεί έχει καταφύγει η φώκια προκειμένου να βρει προστασία και να αναπαραχθεί», μου εξηγεί ο Αντώνης, ενώ η Εφη μού μιλά για το ενδημικό είδος βοδιού και για τα άγρια κατσίκια στα Γιούρα που δεν μπορούν να ζήσουν αλλού. Κατευθυνόμαστε στη νήσο Κυρα-Παναγιά, εκεί όπου βρίσκεται η ακτή που πρόκειται να καθαρίσουμε.
Μια παρέα Αγγλων μόνιμων κατοίκων της Αλοννήσου βρίσκεται ήδη εκεί και έχει πιάσει δουλειά. Ο αέρας ξεβράζει στις απάτητες παραλίες της προστατευόμενης περιοχής κάθε είδους σκουπίδι από τον πολιτισμό των σκουπιδιών που έχουμε δημιουργήσει. Από τον πολιτισμό που δεν μπορεί να περιοριστεί σε ένα μέρος αλλά απλώνει τα πλοκάμια του παντού. Στα πιο απάτητα μέρη.
Η Ηλιάννα Γιαλαμά και ο Δίας Μένης από το καταδυτικό κέντρο ΤΡΙΤΩΝ, που συμμετέχουν στις δράσεις καθαρισμού του Ιδρύματος Thalassa καθαρίζοντας τον βυθό του Θαλάσσιου Πάρκου, μου λένε ότι εκεί τα πράγματα είναι καλύτερα. Τα σκουπίδια λιγότερα. «Είμαστε τυχεροί που βρισκόμαστε στην Αλόννησο. Είναι το καλύτερο μέρος για καταδύσεις. Συνδυάζει την ομορφιά της κατάδυσης με την εμπειρία της Ιστορίας», λέει η Ηλιάννα για το αρχαίο ναυάγιο της Περιστέρας. Μου μιλάει για τους 4.000 αμφορείς που σώζονται ολόκληροι. Για τα λεπτά μελαμβαφή αγγεία που χρησιμοποιούσαν στα αθηναϊκά συμπόσια. Για τα σκεύη και τα λυχνάρια που χρησιμοποιούσε το πλήρωμα. Για το πόσο όμορφα έχει αφομοιωθεί η θαλάσσια ζωή εκεί μέσα. «Σμέρνες και ροφοί έχουν κάνει τις φωλιές τους», λέει το όμορφο κορίτσι με πρόσωπο που λάμπει.
Η νέα γενιά
Οι φωνές και τα τραγούδια των προσκόπων από το τρεχαντήρι της MOm, της Οργάνωσης για την Προστασία της Μεσογειακής Φώκιας, δεν αφήσαν κανέναν αδιάφορο. Τα παιδιά όμως δεν βρίσκονταν εκεί μόνο για τον καθαρισμό, αλλά και για τις ανάγκες του ντοκιμαντέρ που γυρίζουν για το Θαλάσσιο Πάρκο. «Τα παιδιά ανταποκρίθηκαν με ενθουσιασμό στην πρόσκληση του Ιδρύματος Thalassa για να κάνουν ένα ντοκιμαντέρ που θα διερευνά ιστορικά το πάρκο. Σήμερα κάναμε την πρώτη υποβρύχια λήψη», μου λέει ο αρχηγός Συστήματος Προσκόπων Αλοννήσου, Νίκος Παπαγιάννης.
Η σκηνοθέτις Αποστολία Παπαϊωάννου κινητοποιήθηκε από το Ιδρυμα Thalassa προκειμένου να εισαγάγει τα παιδιά στην τέχνη του ντοκιμαντέρ. «Αυτό θα λειτουργήσει και ως στοιχείο ενημέρωσης για τον επαγγελματικό προσανατολισμό των παιδιών. Εχουν μοιράσει τους ρόλους από σκηνοθέτη μέχρι σεναριογράφο και κάμερα, ενώ παράλληλα θα εντρυφήσουν και στο επάγγελμα του ψαρά το οποίο και θα καταγράψουν» λέει ο Νίκος Παπαγιάννης.
Για τις ανάγκες του ντοκιμαντέρ το Ιδρυμα Thalassa χάρισε ένα επαγγελματικό drone στα παιδιά, το οποίο στη συνέχεια θα χρησιμοποιηθεί από την ομάδα πολιτικής προστασίας των προσκόπων Μαγνησίας για την έρευνα και διάσωση.
Κατά την εκδήλωση παράδοσης του drone η υπεύθυνη Επικοινωνίας του ιδρύματος, Λουκία Καλαϊτζή, απευθυνόμενη στα παιδιά θα πει: «Μέσα από αυτή τη διαδικασία θα γνωρίσετε καλύτερα το Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου. Θα γνωρίσετε καλύτερα τον τόπο σας. Βοηθήστε τον τόπο σας και να είστε σίγουροι ότι θα σας το γυρίσει στο έπακρο. Το περιβάλλον είναι το μεγαλύτερο καταφύγιο που έχει ο άνθρωπος. Προστατέψτε το», προέτρεψε συγκινημένη τα νεαρά παιδιά.
Στη συνέχεια τα παιδιά μαζί με τους ανθρώπους του Ιδρύματος Thalassa διένειμαν πόρτα πόρτα 1.000 πάνινες τσάντες, προκειμένου να ανανεωθούν και να υπάρχουν πάντα σε πληθώρα εναλλακτικές συσκευασίες μεταφοράς των προϊόντων. Μαζί με την πάνινη τσάντα διανεμήθηκαν ευσύνοπτα ερωτηματολόγια που είχαν στόχο να διερευνήσουν την άποψη των κατοίκων για την παρακαταθήκη της εκστρατείας «Αλόννησος χωρίς πλαστικές σακούλες» στην περιβαλλοντική και κοινωνικοοικονομική εξέλιξη του νησιού, αλλά και να χαρτογραφήσουν προτάσεις και ιδέες για μια Αλόννησο με λιγότερα πλαστικά απορρίμματα.
