Αφορμή για τις σκέψεις που ακολουθούν στάθηκε η συνέντευξη που έδωσε ο Λεωνίδας Γρηγοράκος στην τηλεόραση (ΣΚΑΪ – 5 Μαΐου 2021). Σ’ αυτή τη συνέντευξή του ο Γρηγοράκος αφηγήθηκε με γλώσσα που συγκλόνισε στους τηλεθεατές τον αγώνα του για τη ζωή επί πέντε μήνες, από τότε που προσβλήθηκε από τον κορονοϊό.
Δεν έχουμε να κάνουμε με την αφήγηση ενός περιστατικού ζωής ή με την έκθεση μίας προσωπικής εμπειρίας. Ο πολιτικός και επιστήμων Λεωνίδας Γρηγοράκος έδωσε τη μάχη του ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο και βγήκε νικητής. Ο θρίαμβος της ζωής είναι ορατός στην τηλεοπτική εικόνα του. Να ζήσει ο γενναίος αυτός άνθρωπος!
Ωστόσο θα ήθελα να συμμεριστώ με τους αναγνώστες μου κάποιες διαφοροποιημένες απόψεις μου σχετικά με το εάν η τηλεόραση ως μέσο (medium) αφήγησης είναι η κατάλληλη μέθοδος για να ανακοινωθεί στον άλλο μία ριζική οριακή κατάσταση ζωής που ζει ο καθένας μας.
Οι μοναδικές και ανεπανάληπτες στιγμές της ζωής του ανθρώπου (και οι στιγμές ευτυχίας και οι στιγμές δυστυχίας) δεν μπορούν να ανακοινωθούν γλωσσικά και νοηματικά ακόμη και στην περίπτωση του οικείου οικογενειακού και φιλικού περιβάλλοντος. Πολύ περισσότερο δεν μπορεί το άτομο να τις διαχειριστεί με την μέθοδο της τηλεόρασης.
Η ανθρώπινη στιγμή, κατά την οποία ο καθένας μας αναμετριέται με τον θάνατο, υπακούει στον κανόνα της «απροσδιοριστίας της μεταφράσεως». Τον όρο έχει εισάγει στη φιλοσοφική προβληματική ο Αμερικανός φιλόσοφος Quine και εννοεί πως ο ομιλητής στην επικοινωνία του με τον άλλον κάνει μία απέλπιδα προσπάθεια να συνεννοηθεί μαζί του για θέματα του ίδιου του εαυτού του. Οι ριζικές οριακές στιγμές μας, όπως είναι αυτή της εσωτερικής και ψυχικής μάχης μας να ζήσουμε, να πολεμήσουμε με τον θάνατο, δεν έχουν βρει στον πολιτισμό μας και την τέχνη μας την κατάλληλη μεθοδολογία αφήγησης και έκθεσης του βαθύτερου εαυτού μας.
Η ποίηση, η λογοτεχνία, ο κινηματογράφος, η ζωγραφική, η γλυπτική, το θέατρο είναι μορφές αφήγησης για τα προσωπικά βιώματά μας. Αλλά δεν είναι η τηλεόραση! Ο τηλεοπτικός αφηγητής Γρηγοράκος υποδύθηκε τελικά άλλον ρόλο απ’ αυτόν που η συγκλονιστική ρητορική του κατάδειξε. Ενας από τους δημοσιογράφους, ο Αρης Πορτοσάλτε, του πρότεινε να γίνει το προσωπικό αυτό βίωμα του «διαφημιστικό σποτ», όπως χαρακτηριστικά είπε!
Σας εξομολογούμαι, αγαπητοί αναγνώστες, ότι τότε ως τηλεθεατής μούδιασα. Πώς άραγε η οριακή στιγμή ενός ανθρώπου «μεταφράζεται» σε επικοινωνιακή συνθήκη της κοινωνίας; Ο δημοσιογράφος, προφανώς, και δεν κατανόησε τίποτε απ’ όσα έζησε ο Γρηγοράκος και επιβεβαιώθηκε επιπλέον ότι ο εσωτερικός εαυτός μας δεν γίνεται ποτέ τηλεοπτικό θέαμα!
*Πολιτικός φιλόσοφος
