Κορονοϊός, νυχτερίδες, «ατύχημα» και άλλες ιστορίες για αγρίους

Τροφή σε παλιές και νέες θεωρίες συνωμοσίας δίνει μοιραία η απόφαση του Τζο Μπάιντεν να δημοσιοποιήσει την εντολή που έδωσε στις υπηρεσίες πληροφοριών των ΗΠΑ να εντείνουν τη διερεύνηση του μεγαλύτερου γρίφου των καιρών μας –της προέλευσης του νέου κορονοϊού– και να του υποβάλουν το πόρισμά τους μέσα σε 90 μέρες.

Παράλληλα βέβαια στέλνει σαφές μήνυμα στη μυστικοπαθή Κίνα, όσο και στους πιεστικούς Ρεπουμπλικανούς, πως η στάση της νέας αμερικανικής κυβέρνησης έναντι της πρώτης θα παραμείνει σκληρή (και) στο ζήτημα της πανδημίας, αφού στην ουσία παύει να υποτιμά ως ακραίες και τραβηγμένες τις αιτιάσεις (και) του Ντόναλντ Τραμπ περί διαρροής του ιού από κινεζικό εργαστήριο, χωρίς αυτό να σημαίνει πως τις υιοθετεί. Αφήνει πάντως να πλανάται η αμφιβολία…

Ηθελε δεν ήθελε, λοιπόν, ο Μπάιντεν επανέφερε δριμύτερο στην επικαιρότητα το ερώτημα αν ο SARS-CoV-2 αναδύθηκε πράγματι μέσω της μεταπήδησης από ζώο-ξενιστή στον άνθρωπο, όπως πιστεύουν οι περισσότεροι επιστήμονες, χωρίς να μπορούν ακόμη να το αποδείξουν με χειροπιαστά δεδομένα. Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν απέκλεισε κανένα από τα δύο ενδεχόμενα, ούτε δηλαδή πως ο ιός προήλθε από φυσική επαφή ούτε από ατύχημα σε κάποιο εργαστήριο και δη το Ινστιτούτο Ιολογίας της Γουχάν – την πασίγνωστη πια κινεζική πόλη στην οποία εντοπίστηκαν πρώτη φορά κρούσματα του νέου κορονοϊού (σημειωτέον «νέου», επειδή έχουν υπάρξει άλλοι έξι κορονοϊοί που προκαλούν νόσους στους ανθρώπους: τέσσερις που προκαλούν το κοινό κρυολόγημα και δύο που προκαλούν τα αναπνευστικά σύνδρομα SARS και MERS και προήλθαν από νυχτερίδες).

Ο Μπάιντεν επικαλέστηκε τις έως τώρα εκτιμήσεις των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών που «συγκλίνουν» σε δύο σενάρια, αποκαλύπτοντας πως δύο εξ αυτών (των υπηρεσιών, σε σύνολο 18) τείνουν προς τη θεωρία της ζωικής προέλευσης του ιού και μία προς τη θεωρία του εργαστηρίου, χωρίς ωστόσο να πιστεύουν «ότι υπάρχουν επαρκείς πληροφορίες για να αξιολογηθεί η μία ως πιθανότερη από την άλλη».

Δημιουργώντας κλίμα, είχε προηγηθεί δημοσίευμα της «Wall Street Journal» την περασμένη Κυριακή που ανέφερε (επικαλούμενο κρυφή έκθεση των υπηρεσιών πληροφοριών των ΗΠΑ χωρίς συγκεκριμένα αποδεικτικά στοιχεία) ότι τουλάχιστον τρεις ερευνητές του Ινστιτούτου Ιολογίας της Γουχάν είχαν αναζητήσει νοσηλεία, έχοντας προσβληθεί από ασθένεια –τα συμπτώματα της οποίας έμοιαζαν τόσο με την Covid-19 όσο και με την εποχική γρίπη– τον Νοέμβριο του 2019, περίπου έναν μήνα δηλαδή προτού γίνουν γνωστά τα πρώτα κρούσματα στην πόλη. Αλλα αμερικανικά ΜΜΕ υποβάθμισαν στη συνέχεια την εγκυρότητα αυτών των ισχυρισμών.

Τα δολάρια της Γουχάν

Τις τελευταίες μέρες όμως μάθαμε και κάτι άλλο, άγνωστο στους περισσότερους, από τα έγκριτα χείλη του κορυφαίου επιδημιολόγου και επικεφαλής ιατρικού συμβούλου του Λευκού Οίκου, Αντονι Φάουτσι. Βάσει της κατάθεσής του σε επιτροπή της Βουλής των Αντιπροσώπων την Τρίτη, τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (NIH) –που υπάγονται στην αμερικανική κυβέρνηση– χρηματοδότησαν με 600.000 δολάρια για μια πενταετία το Ινστιτούτο Ιολογίας της Γουχάν.

Οπως ανέφερε ο Φάουτσι, βασική επιδίωξη ήταν η διερεύνηση της μετάδοσης κορονοϊών από νυχτερίδες σε ανθρώπους ούτως ώστε να μελετηθεί καλύτερα η επιδημία SARS-CoV-1 (γνωστή ως σκέτη SARS) στις αρχές του 2000. Αρνήθηκε ωστόσο πως η χρηματοδότηση αποσκοπούσε στην εξέταση της μετατροπής ενός ιού σε πιο μεταδοτικό ή και θανατηφόρο, προκειμένου να υπάρχουν καλύτερες προβλέψεις στο μέλλον για τα νέα παθογόνα και τους τρόπους καταπολέμησής τους.

Ερωτηθείς, δε, για την προέλευση του SARS-CoV-2, ο Φάουτσι δήλωσε πως τόσο ο ίδιος όσο και τα περισσότερα μέλη της επιστημονικής κοινότητας «πιστεύουμε ότι το πιθανότερο σενάριο είναι πως αυτό υπήρξε ένα φυσικό γεγονός, κανείς όμως δεν το ξέρει 100%». «Κι αφού υπάρχει μεγάλη ανησυχία, πολλή εικοτολογία κι αφού κανείς δεν ξέρει με απόλυτη βεβαιότητα», πρόσθεσε, «πιστεύω ότι όντως χρειάζεται ένα είδος έρευνας όπου θα υπάρχει διαφάνεια και όλες οι πληροφορίες που είναι διαθέσιμες, που θα γίνουν διαθέσιμες, να ελεγχθούν εξονυχιστικά».

Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Τζεν Πσάκι, διαμήνυσε πάντως ότι ο Αμερικανός πρόεδρος υποστηρίζει και τη διεξαγωγή νέας έρευνας στην Κίνα υπό τον ΠΟΥ για την προέλευση του νέου κορονοϊού, αν και για να είναι αποτελεσματική θα πρέπει να επιτραπεί «επιτέλους» η πρόσβαση (σε υποδομές, πρόσωπα και πληροφορίες) εκ μέρους της κινεζικής κυβέρνησης. Ο Μπάιντεν άφησε δε ορθάνοιχτο το ενδεχόμενο να μην υπάρξει ποτέ οριστικό συμπέρασμα, δεδομένης της άρνησης της Κίνας να συνεργαστεί πλήρως με διεθνείς ερευνητές. «Η αποτυχία να βάλουμε στο [κινεζικό] έδαφος τους επιθεωρητές μας, σε εκείνους τους πρώτους μήνες [της πανδημίας]», τόνισε ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, «θα παρεμποδίζει για πάντα οποιαδήποτε έρευνα για την προέλευση της Covid-19».

Αποστροφή Κίνας

«Η συκοφαντική εκστρατεία κι η επίρριψη ευθυνών επανέρχονται και η θεωρία συνωμοσίας περί “διαρροής από εργαστήριο” επανεμφανίζεται», ήταν η αντίδραση της πρεσβείας της Κίνας στην Ουάσινγκτον, η οποία κατηγόρησε απροσδιόριστες πολιτικές δυνάμεις –χωρίς να ονοματίσει τον Μπάιντεν– πως έχουν εμμονή στα παιχνίδια αλληλοκατηγοριών, αγνοώντας παράλληλα την επείγουσα ανάγκη καταπολέμησης της πανδημίας. Θυμίζουμε πως τον Φεβρουάριο το πόρισμα του κλιμακίου των διεθνών εμπειρογνωμόνων του ΠΟΥ, που μετέβη για αυτοψία στην Κίνα και επισκέφθηκε μεταξύ άλλων το Ινστιτούτο Ιολογίας της Γουχάν, κατέληξε στο συμπέρασμα πως ήταν «εξαιρετικά απίθανο» ο ιός να διέρρευσε από εργαστήριο της πόλης, εν μέσω πλήθους καταγγελιών και από άλλους επιστήμονες ότι οι κινεζικές αρχές περιόρισαν δραματικά την πρόσβαση σε κρίσιμα στοιχεία. Λίγο αργότερα πάντως, ο επικεφαλής του ΠΟΥ, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγεσούς, δήλωσε πως «όλες οι υποθέσεις παραμένουν στο τραπέζι», στον απόηχο κοινής δήλωσης 14 χωρών (ανάμεσα τους ΗΠΑ και Βρετανία) που εξέφραζε ανησυχία για τα συμπεράσματα του κλιμακίου του οργανισμού.