Απρόσμενες είναι οι εξελίξεις μετά τις εκλογές της 7ης Φεβρουαρίου στο Εκουαδόρ, με νέους σχηματισμούς να διεκδικούν πρωταγωνιστικό ρόλο στο πολιτικό σκηνικό και τη διακυβέρνηση της χώρας φέρνοντας τα πρώτα ρήγματα στον διπολισμό των τελευταίων ετών.
Με καταμετρημένο το 98% των ψήφων ο Αντρές Αράους, δελφίνος του πρώην προέδρου Ραφαέλ Κορέα, επικράτησε με ένα 32,02% -ποσοστό αρκετά μικρότερο από το 37% που του έδιναν οι περισσότερες δημοσκοπήσεις.
Εκείνο ωστόσο που διόλου προέβλεψαν είναι πως ο δεξιός τραπεζίτης Γκιγέρμο Λάσο δεν θα ερχόταν άνετα δεύτερος, αλλά αντίθετα με ένα 19,49% θα έδινε μάχη ψήφο την ψήφο με τον Γιάκου Πέρες, οικολόγο ιθαγενή ηγέτη του κόμματος Pachakutik που έως αυτή τη στιγμή κατακτά ένα 20,13%, με μια διαφορά μόλις λίγων χιλιάδων ψήφων. Το οριστικό αποτέλεσμα για το ποιος τελικά θα μετέχει στον δεύτερο γύρο της 11ης Απριλίου θα απαιτήσει κάποιες μέρες ακόμη γιατί εκκρεμεί η καταμέτρηση της ψήφου των περίπου 410.000 Εκουαδοριανών του εξωτερικού.
Εκπληξη αποτέλεσε επίσης η κατάκτηση της τέταρτης θέσης με ένα 16% (αντί του 4% που έδιναν οι δημοσκοπήσεις) από τον 48χρονο επιχειρηματία της αγροτοβιομηχανίας Χαβιέρ Ερβας της Δημοκρατικής Αριστεράς, που θα έχει έτσι σημαντικό ρυθμιστικό ρόλο στις εξελίξεις.
Είναι ενδεικτικό πως ο 36χρονος Αράους, αφού πρώτα έκανε λόγο για μια «καθαρά και ισχυρή» νίκη του, έσπευσε να κάνει την πρώτη χειρονομία καλής θέλησης προς τον δυνητικό του σύμμαχο. Αφού συνεχάρη τον Ερβας για την πρωτότυπη καμπάνια του που «απευθύνθηκε με μεγάλη δημιουργικότητα στη νεολαία», σημείωσε πως στη χώρα υπάρχει ένα σημαντικό κίνημα ηλικιακής ανανέωσης (που εκπροσωπούν κι οι δύο) και ότι είναι ανοιχτός να «συζητήσουμε και να βρούμε κοινά σημεία».
Ο Αντρές Αράους δήλωσε πως είναι πεισμένος ότι θα κερδίσει τον δεύτερο γύρο ανεξάρτητα από το ποιον θα έχει απέναντί του, αν και αναγνώρισε ότι θα επιθυμούσε μια πιο σαφή μάχη έχοντας απέναντί του έναν ιδεολογικό του αντίπαλο, όπως είναι ο «τραπεζίτης του Opus Dei» Γκιγέρμο Λάσο, κι όχι έναν εν δυνάμει (αν και υπό εξαιρετικά αυστηρούς όρους) σύμμαχο, όπως είναι ο υποψήφιος των αγωνιζόμενων ιθαγενών Γιάκου Πέρες.
Πράγματι μεγαλύτερες πιθανότητες νίκης έχει ο Αράους αν βρεθεί απέναντί του ο συντηρητικός Λάσο, που υπόσχεται τις ίδιες αδιέξοδες νεοφιλελεύθερες πολιτικές του Μορένο τις οποίες οι πολίτες απέρριψαν μαζικά με την ψήφο τους.
Σε αυτό το σενάριο όλοι αναρωτιούνται αν ο μαοϊκός στα νιάτα του Πέρες θα λειτουργήσει όπως στις προεδρικές του 2017. Εκείνη τη χρονιά, έχοντας διαρρήξει τις σχέσεις του με την «επανάσταση των πολιτών» κυρίως λόγω της επιμονής του Κορέα να επιτρέψει τις εξορύξεις στα εδάφη των ιθαγενών, στήριξε στον δεύτερο γύρο τον Λάσο ενάντια στον «κορεϊστή» τότε Λενίν Μορένο με τη δικαιολογία ότι «είναι προτιμότερος ένας τραπεζίτης από μια δικτατορία που μας άρπαξε τα εδάφη μας και μας καταδιώκει».
Αν τότε αυτή η απόφαση έφερε μια σημαντική εσωτερική κρίση με μέρος της βάσης του ιθαγενικού κινήματος να μην υπακούει σε αυτή, τώρα μια ανάλογη στάση θα είναι ακόμη πιο δύσκολη. Χωρίς την πολιτική και κοινοβουλευτική στήριξη του Λάσο και των χριστιανοκοινωνιστών συμμάχων του ο αναβαπτισμένος στον νεοφιλελευθερισμό Λενίν Μορένο δεν θα μπορούσε να έχει περάσει το πακέτο λιτότητας κατ’ εφαρμογή της καταστροφικής συμφωνίας με το ΔΝΤ.
Ενα πακέτο το οποίο οδήγησε στην κοινωνική εξέγερση που οργάνωσε το Pachakutik κι άλλα κινήματα τον Οκτώβριο του 2019, αναγκάζοντας την κυβέρνηση να πάρει πίσω κάποια μέτρα. Πώς να εξηγήσει αυτή τη φορά τη στήριξή του προς τον συνένοχο των δεινών εναντίον των οποίων εξεγέρθηκε;
Από την άλλη, αν αντί για τον Λάσο φτάσει ο Γιάκου Πέρες στον δεύτερο γύρο, το βέβαιο είναι πως δεν θα χρειαστεί να διαπραγματευτεί τίποτα με τη Δεξιά καθώς το μεγαλύτερο μέρος της ψήφου κατά του «κορεϊσμού» θα πήγαινε σε αυτόν χωρίς να υπάρξει ανάγκη για κάποιες συμφωνίες.
Ο Λάσο έχει ήδη ανακοινώσει πως ο συνασπισμός του θα ψηφίσει τον ιθαγενή ηγέτη. Παρότι άγνωστη παραμένει προς στιγμή η στάση που θα ακολουθήσει η Δημοκρατική Αριστερά σε αυτό το σενάριο, είναι πολύ μικρές οι πιθανότητες για τον Αράους να κερδίσει την εκλογική αναμέτρηση του Απριλίου.
Οποιος κι αν πάει ωστόσο στον δεύτερο γύρο κι όποιος κι αν κερδίσει, λέει ο αναλυτής Ντέσιο Ματσάδο, αυτές οι εκλογές αποτελούν σταθμό στην πρόσφατη ιστορία της χώρας: «Νέες δυνάμεις έρχονται να αμφισβητήσουν την πόλωση ανάμεσα σε “κορεϊσμό και αντικορεϊσμό”, την ίδια στιγμή που διαμορφώνεται ένας νέος πολιτικός χάρτης». Σε αυτόν τον νέο πολιτικό χάρτη η παραδοσιακή Δεξιά της χώρας βγαίνει αποδυναμωμένη, καθώς τρεις υποψήφιοι της ευρύτερης Αριστεράς, ο Αράους, ο Πέρες και ο Ερβας, κατέκτησαν σχεδόν το 70% των ψήφων.
Παρά τις διαφορετικές εκφάνσεις και επιμέρους θέσεις τα τρία κόμματά τους κέρδισαν αντίστοιχα (εν αναμονή και των τελικών αποτελεσμάτων) 49, 27 και 18 βουλευτές από το σύνολο των 137 του σώματος. Ετσι που, όποιος κι αν κερδίσει την προεδρία, θα μπορούσαν μαζί να διαμορφώσουν μια κοινά αποδεκτή προοδευτική νομοθετική και πολιτική ατζέντα για να βγει η χώρα από τη βαθιά κρίση της.
Το αν θα μπορέσουν να το κάνουν είναι μια άλλη ιστορία, για την οποία ελάχιστοι ρομαντικοί θα στοιχημάτιζαν.
Προς το παρόν πάντως ο Γιάκου Πέρες επιλέγει τον διμέτωπο αγώνα, ενώ έχει ήδη ζητήσει επανακαταμέτρηση σε διάφορες επαρχίες για «να εγγυηθούμε πως θα γίνει σεβαστή η ψήφος μας».
