Πολεμικά αεροσκάφη σχίζουν εκκωφαντικά τον αττικό ουρανό πάνω από υπερπλήρεις ΜΕΘ, το σουπερμάρκετ της γειτονιάς σημαιοστολισμένο, φίλοι στο facebook, γαλουχημένοι στην Αριστερά και πρόσφατα σε πολεμική σχέση μαζί της, ποστάρουν αίφνης υπερηφάνως την ελληνική σημαία που όρθωσαν στο μπαλκόνι τους, πάλαι ποτέ ταμπού, μια και η εικόνα συνειρμικά συνδέεται με τα χρόνια της χούντας: λίγα στοιχεία από το σκηνικό των ημερών πέριξ της 200ής επετείου της Ελληνικής Επανάστασης.
Σε αυτή την περιρρέουσα ατμόσφαιρα, κατηφορίζοντας τη Φωκίωνος Νέγρη, προσπερνώ νεαρό ζευγάρι με ασιατικά χαρακτηριστικά και με καθυστέρηση συνειδητοποιώ ότι μιλούν μεταξύ τους ελληνικά – μικρή υπενθύμιση ότι εκτός από λευκοί Ελληνες, υπάρχουν και Ελληνες με σχιστά μάτια και άλλοι με σκούρο δέρμα. Παιδιά που γεννήθηκαν, μεγάλωσαν, μορφώθηκαν στην Ελλάδα, η οποία με δυσκολία και αργοπορημένα εκσυγχρόνισε στοιχειωδώς το περί ιθαγένειας νομοθετικό πλαίσιο για να συμπεριλάβει με τα χίλια ζόρια τα παιδιά αυτά στην εθνική οικογένεια.
Σαν έκλαμψη, εκείνη την ώρα, μου ήρθε στον νου πως κανείς δεν σκέφτηκε στην καμπάνια των 200 χρόνων να αποτυπώσει το πορτρέτο του σύγχρονου Ελληνα. Οραματίστηκα την πόλη να γεμίζει από αφίσες με πορτρέτα πραγματικών ανθρώπων που συγκροτούν το σημερινό εθνικό υποκείμενο, με όρους της σύγχρονης εποχής και όχι του 19ου αιώνα και του νεοσύστατου τότε μοντέλου του εθνικού κράτους. Φαντάστηκα να αναμειγνύονται ανώνυμα και επώνυμα πρόσωπα όλων των ηλικιών, χώρων και χρωμάτων που κάτι εκπροσωπούν από όλα εκείνα τα συστατικά που φτιάχνουν μια σύγχρονη, πλουραλιστική ταυτότητα εθνικής και κοινωνικής συνοχής.
Πώς να πάμε μπροστά με μια εικόνα του εθνικού εαυτού που δεν υπάρχει πάρα μόνο σε μια συστηματικά καλλιεργούμενη φαντασία γύρω από την έννοια της πατρίδας, της εθνικής ταυτότητας και ιστορίας; Μια εξιδανικευμένη εικόνα του «καθαρού», πάντα δίκαιου και ενάρετου Ελληνα που θωπεύει τον εθνικό ναρκισσισμό, μια εικόνα χωρίς ρωγμές, χωρίς κριτικό αναστοχασμό.
Πρωτοσέλιδα εφημερίδων γέμισαν από εκφράσεις αποτροπιασμού για τη βεβήλωση και παραχάραξη (sic) της Ιστορίας εξαιτίας ενός φωτομοντάζ όπου εικονίζονται αγωνιστές της Επανάστασης να κρατάνε την πολύχρωμη LGBTQ σημαία ή για ένα γούρι του Μουσείου Μπενάκη με τη μορφή της Μαντώς Μαυρογένους τοποθετημένης στην ιστορική αφίσα «We can do it» από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η οποία δημιουργήθηκε για να ενισχύσει το ηθικό των εργατριών. Ακόμη μεγαλύτερο σοκ προκάλεσε η συνοδευτική προς το γούρι ευχή «Υγεία, καύλα, επανάσταση». Πώς τολμάνε κάποιοι να λένε κακές λέξεις δίπλα σε μια μορφή του Αγώνα; Το εθνικό αφήγημα είναι καθώς πρέπει, χωράει μόνο τους λευκούς Ελληνες που αυτονοήτως είναι όλοι τους καλοί, δίκαιοι, Χριστιανοί Ορθόδοξοι και στρέιτ.
Πλάι σε όσους θέλουν να τρέφονται από αυτόν τον εθνικό μύθο υπάρχουν ευτυχώς κάμποσοι άλλοι που θα γιορτάσουν την επέτειο ακούγοντας ανάμεικτα και με ορμή ερωτική καλαματιανά, ρεμπέτικα, Σκαλκώτα και Νέγρο του Μοριά. Κυρίως με ορμή ερωτική γιατί χωρίς έρωτα ούτε δυο αυγά τηγανητά δεν μπορούν να γίνουν, πόσο μάλλον επανάσταση.
* καλλιτέχνιδα, ακτιβίστρια
