Στο σχολείο είχαμε έναν καθηγητή Μαθηματικών που τον τρέμαμε. Γλεντούσε να σε σηκώνει στο μάθημα και να σε ταπεινώνει με τον χειρότερο τρόπο. Τον ξαναείδα χρόνια αργότερα και σοκαρίστηκα. Εβλεπα ένα ανθρωπάκι. Αυτός ήταν ο κύριος «καθηγητής» που με έκανε να βλέπω εφιάλτες στον ύπνο μου;
Τον θυμήθηκα με αφορμή τις καταγγελίες για κάποιους άλλους «καθηγητές»: συμβαίνει να είναι σκηνοθέτες, ηθοποιοί, δάσκαλοι. Μπορεί την τέχνη να τη σπούδασαν, όμως τίποτα δεν φαίνεται να κατάλαβαν με όσα έκαναν. Η τέχνη είναι μετουσίωση. Υπέρτατη εσωτερική εμπειρία και μάθημα ζωής, όπως μας έδειξε και η «Λέσχη των χαμένων ποιητών».
Ενας σκηνοθέτης υπηρετεί την τέχνη μαζί με άλλους. Πριν απ’ όλα οφείλει να υπηρετεί τη συλλογικότητα. Να χαίρεται να εμπνέει τους συνεργάτες του κάνοντάς τους συμμέτοχους στο έργο του. Αλλά κι ένας ηθοποιός οφείλει κατεξοχήν να πιστεύει στο συλλογικό, γιατί το θέατρο είναι «η αισθητική μορφή της αδελφοσύνης» (Μπαντιού). Χαίρεται όχι μόνο όταν ο ίδιος είναι καλός, αλλά αγωνιά και για τους άλλους γιατί γνωρίζει ότι μια καλή παράσταση είναι σύνολο και όχι ένας.
Οσο για τον έρωτα, που συχνά επικαλέστηκαν οι κύριοι «καθηγητές» της τέχνης, δεν είναι μόνο επιθυμία για τον άλλον. Θα πρέπει την επιθυμία σου… να την επιθυμήσει και ο άλλος! Αλλιώς, είναι απλώς βιασμός!
Και η διδασκαλία τους; Προκλητικές χειριστικές συμπεριφορές πάνω σε νέα παιδιά που εξαναγκάζονταν, δήθεν για τις επιταγές της τέχνης, να ταπεινωθούν, να βασανιστούν, να υποκύψουν σε κάθε καπρίτσιο τους.
Η τέχνη, ο έρωτας, η διδασκαλία, όλα προϋποθέτουν να θέλεις να δίνεις. Οι κύριοι «καθηγητές» ήξεραν μόνο να
Κλέβουν, τροφοδοτώντας το αρρωστημένα ναρκισσιστικό Εγώ τους. Είναι το σημείο όπου η επιθυμία δεν είναι πια επιθυμία, αλλά το φάντασμά της – ένας σαδισμός, μια ανεξέλεγκτη ορμή θανάτου.
«Καθηγητές»-εγκληματίες της τέχνης, του έρωτα, της παιδείας, του ανθρώπου. Αλλά θρασύδειλοι. Ούτε μια συγγνώμη. Πραγματική, όχι για τα μάτια του κόσμου. Αλλοι με τη μουγγαμάρα, άλλοι με ηλίθιες δικαιολογίες, άλλοι με νοσηρή αλαζονεία κι άλλοι με την προστασία του δικηγόρου τους… Λίγοι είναι (ελάχιστοι μέσα στο σύνολο), αλλά κυρίαρχοι χρόνων με το φόβητρο, τη μαγκιά, τη διαπλοκή.
Στο βάθος, όμως, είναι χάρτινοι. Μια γυναίκα αποδιοργάνωσε τη Χρυσή Αυγή, μια άλλη άνοιξε τον ασκό του Αιόλου στον χώρο του αθλητισμού, για να ακολουθήσει ο χώρος της τέχνης (και πολλοί άλλοι που μένουν ακόμα στο σκοτάδι της άγνοιας…)
«Για να γίνει το κακό, αρκεί να μείνουν άπραγοι οι καλοί άνθρωποι» (Μπέρκε). Λοιπόν, οι καλοί άνθρωποι (και είναι πολλοί), εκείνοι που πιστεύουν ακόμα σε όλα όσα οι κύριοι «καθηγητές» διαστρέβλωσαν και ευτέλισαν, να μην το ξεχνάνε ποτέ αυτό.
* σκηνοθέτης, διευθυντής Film Studies BA, MA New York College, Athens, University of Greenwich, UK
