Μουσικά Χριστούγεννα στον ελληνικό κυβερνοχώρο

Παλιότερα τέτοιες μέρες σύνολα και θεσμοί προγραμμάτιζαν υπερπαραγωγές με ορατόριο, γκαλά και ρεσιτάλ. Φέτος, με διπλά κλαδεμένα τα φτερά λόγω κρίσης και πανδημίας, οι προσφορές ήρθαν με… click away διαδικτυακά, δωρεάν και σε πιο μαζεμένα πακέτα. Την περασμένη εβδομάδα οι δύο πιο δραστήριοι Ελληνες μπαροκίστες πρότειναν δύο περίπου ωριαίας διάρκειας συναυλίες με επιλογές από μουσικές του ιταλικού κυρίως μπαρόκ.

Στην Αθήνα ο Γιώργος Πέτρου διηύθυνε την Καμεράτα στο Μέγαρο Μουσικής, ενώ στη συμπρωτεύουσα ο τσεμπαλίστας Μάρκελλος Χρυσικόπουλος διηύθυνε περιορισμένο κλιμάκιο μουσικών της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης στο «Παλλάς».

Η πρώτη συναυλία μεταδόθηκε από την πλατφόρμα Megaron Online, η δεύτερη από το κανάλι της ΚΟΘ στο Youtube (TheTSSO) και τη σελίδα της στο Facebook. Τις παρακολουθήσαμε αμφότερες αποκομίζοντας αναμενόμενα καλές εντυπώσεις. Οι ερμηνείες ήταν καλοπλασμένες, σβέλτες, νευρώδεις, με εις βάθος φροντισμένη φραστική και συναρπαστικές δεξιοτεχνικές εξάρσεις, γεμάτες ερεθιστικές εναλλαγές και μεταπτώσεις, από τις οποίες κάθε άλλο παρά έλειψαν οι αιθέριες λυρικές στιγμές.

Σ’ αυτό βεβαίως συνέβαλαν οι ερμηνείες των σολίστ, που χάρισαν στα ακροάματα συγκινησιακό βάθος και καθαρά μουσική απόλαυση υψηλής ποιότητας. Και ας το πούμε κι αυτό διότι έχει τη δική του, ξεχωριστή σημασία σε μια διαδικτυακή αναμετάδοση: οι σκηνοθεσίες της μαγνητοσκόπησης ήταν επίσης φροντισμένες. Κινώντας το βλέμμα της κάμερας με γνώση της μουσικής ροής χάρισαν στο όλο καλή συνοχή θεάματος και ακροάματος.

● Στη συναυλία της ΚΟΘ, που ανέβηκε πρώτη στις 20/12/2020, συμμετείχαν η μεσόφωνος Θεοδώρα Μπάκα και δύο εκλεκτοί Ελληνες σολίστες οργάνων με υψηλές επιδόσεις στο ρεπερτόριο του μπαρόκ: ο ταλαντούχος εξάρχων του συνόλου, βιολιστής Σίμος Παπάνας, και ο τσελίστας Δήμος Γκουνταρούλης. Το πρόγραμμα ήταν δομημένο με γνώμονα όχι τόσο τη στενά εννοούμενη αναφορά στα Χριστούγεννα όσο κυρίως την προσφορά ευχάριστων ακουσμάτων μέσα από εναλλαγές δεξιοτεχνικά λαμπερών φωνητικών και ενόργανων συνθέσεων.

Περιλάμβανε το «Κοντσέρτο γκρόσο αρ.8, Χριστουγεννιάτικο» του Κορέλι, το κοντσέρτο για βιολί «per la Solennità di San Lorenzo» (RV 562) και δύο κοντσέρτα για τσέλο (RV 409, RV 419) του Βιβάλντι, καθώς επίσης άριες από θρησκευτικά και κοσμικά έργα των Σκαρλάτι («Nacque, col Gran Messia» από την «Ποιμενική καντάνα»), Βιβάλντι («Nisi Dominus», «Θριαμβεύουσα Ιουδήθ») και Χέντελ («Αριάδνη στην Κρήτη»). Για το κλείσιμο της διαδικτυακής συναυλίας ο Χρυσικόπουλος επέλεξε τη μελαγχολική αλλά ελπιδοφόρα άρια της Αριάδνης με συνοδεία τσέλου από τον όπερα «Αριάδνη στην Κρήτη» του Χέντελ, την οποία ερμήνευσαν θαυμάσια η Μπάκα με τον Γκουνταρούλη.

● Η συναυλία των εγχόρδων της Καμεράτας, που ανέβηκε στις 23/12/2020, περιλάμβανε μια ομοιογενή ακολουθία από πέντε ενόργανα κοντσέρτα των Κορέλι, Σαμαρτίνι, Βιβάλντι, Μανφρεντίνι και Τορέλι. Στα περισσότερα από αυτά έπαιξε ως σολίστας ο εξάρχων του συνόλου Σέρτζιου Ναστάσα, ένας από τους καλύτερους βιολιστές επί ελληνικού εδάφους εδώ και χρόνια˙ η συμμετοχή του στο ονειρικό «Il riposo» του Βιβάλντι υπήρξε μαγευτική! Συμμετείχαν επίσης ο τσεμπαλίστας Μάρκελλος Χρυσικόπουλος και ο θεορβίστας Θεόδωρος Κίτσος.

Σύμφωνα με τους τίτλους που τα συνοδεύουν, τα περισσότερα από αυτά τα κοντσέρτα σχετίζονται έμμεσα ή άμεσα με την εορτή των Χριστουγέννων, ακολουθώντας βέβαια την αυτονόητη μουσικοαισθητική συνάφεια που συνδέει τις μουσικές της περιόδου αυτής με εξωμουσικά συμφραζόμενα.

Ετσι στα κοντσέρτα των Μανφρεντίνι και Τορέλι («Pastorale per Il Santissimo Natale») η αισθητικοποιημένη αναφορά σε ακούσματα ποιμενικής μουσικής από παραδοσιακά πνευστά παραπέμπει στην προσκύνηση των ποιμένων, σ’ αυτά των Κορέλι και Σαμαρτίνι η ειδυλλιακή, χαρούμενη, εορταστική διάθεση αποδίδει τον γενικόλογο χαρακτηρισμό «για τα Χριστούγεννα» («per il Natale»), ενώ αυτό του Βιβάλντι («Il riposo, per Il Santissimo Natale») υποβάλλει μαγευτικά την ατμόσφαιρα της νυχτερινής γαλήνης κατά τη φυγή της Αγίας Οικογένειας στην Αίγυπτο.

Για άλλη μία φορά ας επισημάνουμε ότι η διαδικτυακή αναμετάδοση σειράς παρόμοιων έργων δίχως υποτιτλισμό είναι -αν μη τι άλλο- αντιεπαγγελματική: ας το φροντίσουν οι υπεύθυνοι του Megaron Online˙ ή ας δουν πώς το έκαναν οι συνάδελφοί τους στην Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης.