Η καταγγελία

Η δημόσια εξομολόγηση/καταγγελία της Σοφίας Μπεκατώρου επανέφερε τη συζήτηση για το απωθημένο ζήτημα της σωματικής και ψυχικής σεξουαλικής βίας. Σε κοινωνίες σαν τις σημερινές όπου ποιο ουίσκι να πιεις και ποιο αυτοκίνητο να αγοράσεις προτείνονται μέσα από τις εικόνες του γυναικείου –συχνότερα– γυμνού σώματος να περιφέρονται από διαφήμιση σε διαφήμιση και από φέισμπουκ σε ίνσταγκραμ, θα έλεγε κανείς ότι η απελευθέρωση είναι εδώ και μας καλωσορίζει.

Και όχι μόνο αυτό: ο κινηματογράφος, το διαδίκτυο και τα άλλα οπτικοακουστικά μέσα μάς δείχνουν τα πάντα για το σεξ. Τοπία ηχητικά και οπτικά με ζουμάρισμα στη λεπτομέρεια, όπου η βία είναι τόσο συχνά παρούσα. Οσο πιο μεγάλη και πιο γυμνή τόσο πιο πολλά εισιτήρια. Τόσο που, όταν συγκρίνεις με μια ταινία του 1950, νιώθεις να βρίσκεσαι σε άλλο αστερισμό. Εκεί, το ένα φιλί, πολλώ μάλλον η ερωτική πράξη, είναι γεγονός σπάνιο και γι’ αυτό σημαντικό.

Στο επίπεδο της πραγματικότητας, οι κοινωνικές συμπεριφορές που δεν είναι φιξιόν συνεχίζουν μονότονα, βασανιστικά, να επαναλαμβάνουν το μοντέλο αυτό μιας ακραίας βίας με θύμα το πιο μύχιο του ανθρώπου, τη σεξουαλικότητα. Από υπονοούμενα και πράξεις σε καθωσπρέπει χώρους, όπως είναι τα πανεπιστήμια, τα θέατρα, τα κανάλια, οι αθλητικοί όμιλοι μέχρι και προσφορές από κυβερνητικές δομές άστεγων αγοριών σε επιφανείς παιδόφιλους, καθηγητές και ερευνητές, όπως στο «πείραμα Γκέντελ» στη Γερμανία, το οποίο έγινε πριν από λίγα χρόνια γνωστό και για το οποίο δεν έχουν αποδοθεί ευθύνες. Τα παιδιά έκαναν χρόνια για να μιλήσουν, όταν πια οι πράξεις είχαν –λένε– παραγραφεί.

Ηθικά, ωστόσο, δεν παραγράφονται. Κάτι που δεν πτοεί αυτούς που με μια μεγάλη ή και μικρότερη εξουσία, σε χώρους δουλειάς και σε χώρους σπουδών, στην Ελλάδα όπως και αλλού, δεν διστάζουν να απαιτούν την υποταγή στις επιθυμίες τους εκμεταλλευόμενοι άλλοτε το κύρος τους και πιο συχνά την ωμή απειλή. Μπορεί να ριχτεί όπως λένε «άπλετο φως» στη θλιβερή αυτή ιστορία ενός σαδισμού της εξουσίας; Δεν το πιστεύω. Οσο υπάρχει η ενοχή που συνοδεύει τη στάση του θύματος, όσο μέρος της κοινωνίας πιστεύει ότι το θύμα «συναίνεσε» ή ότι ήταν «τρελό», τόσο το σκοτεινό πρόσωπο της κοινωνίας δεν βγαίνει στην επιφάνεια.

Θα μπορούσε να αλλάξει τα πράγματα μια άλλη εκπαίδευση και γενικότερα άλλοι θεσμοί; Χρειάζεται πρώτα να καταλάβουμε, να βιώσουμε ότι το ανθρώπινο σώμα είναι μοναδικό, ότι η επιθυμία είναι ιερή και η ελευθερία ο δρόμος της. Η συκοφαντημένη ελευθεριότητα των «πρωτόγονων» κοινωνιών και οι ιστορίες που σώζει η μεγάλη τέχνη, από τον Σοφοκλή μέχρι τον Μάρκες, έχουν αυτό το κοινό: είναι, στον αντίποδα του ερέβους, κιβωτοί ερωτικής ιερότητας, μοναδικότητας, ελευθερίας.