Σήμερα που τα διαζύγια είναι πλέον συχνότατο φαινόμενο, ο νομοθέτης πρέπει να λαμβάνει υπόψη όλες τις παραμέτρους ώστε να διασφαλίζεται η ομαλότητα στη συνέχιση της ζωής των μελών της οικογένειας και μετά τη διάλυση του γάμου. Στο πλαίσιο της αναμόρφωσης του Οικογενειακού Δικαίου θα συζητηθεί στη Βουλή η υποχρεωτική συνεπιμέλεια, που σημαίνει εναλλασσόμενη κατοικία, ίσος χρόνος επικοινωνίας και κοινές αποφάσεις των δύο γονέων για το μεγάλωμα των παιδιών.
Η υποχρεωτικότητα της συνεπιμέλειας είναι μια θέση που βρίσκει αντίθετες όλες τις γυναικείες οργανώσεις, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και στην Ευρώπη και στις ΗΠΑ.
Οταν το διαζύγιο είναι η κατάληξη μιας οδυνηρής συμβίωσης, όταν η διάλυση του γάμου είναι η μοναδική διέξοδος των αδύναμων κρίκων της οικογενειακής αλυσίδας από μια βασανιστική κατάσταση, τότε δεν νοείται συζήτηση περί υποχρεωτικής συνεπιμέλειας.
Συνήθως οι αδύναμοι κρίκοι είναι οι γυναίκες-θύματα ενδο-οικογενειακής βίας και τα παιδιά που υφίστανται τη βία άμεσα ή έμμεσα. Αυτές οι μητέρες-θύματα σηκώνουν όλο το βάρος της διάσωσης των ιδίων και των παιδιών τους, καταφεύγοντας στο διαζύγιο και την απομάκρυνση από τους θύτες-συζύγους. Οι επιζήσασες της ενδο-οικογενειακής βίας μετά έρχονται αντιμέτωπες με το δικαστικό σύστημα, που θα ορίσει την επικοινωνία με τον θύτη-πατέρα και τα δικαιώματά του σε ανατροφή, διαπαιδαγώγηση, μόρφωση και υγεία του παιδιού του. Αν το οικογενειακό δίκαιο υιοθετήσει την υποχρεωτική συνεπιμέλεια, τότε τα θύματα θα υποχρεώνονται να έχουν συχνές επαφές με τους θύτες τους. Κατά τη γνώμη μας αυτό πρέπει να αποφευχθεί.
Παραδείγματα από χώρες όπου έχει εφαρμοστεί η υποχρεωτική συνεπιμέλεια, καταδεικνύουν ότι σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας αυτό μπορεί να καταστεί ολέθριο για τους επιζήσαντες. Η συχνή υποχρεωτική επαφή των αντίδικων γονέων αντενδείκνυται σε περιπτώσεις που ο ένας γονέας είναι επικίνδυνος για τη σωματική και ψυχική ακεραιότητα του άλλου ή και των παιδιών.
Οι σύλλογοι των πατεράδων επικαλούνται το Σύνδρομο Γονεϊκής Αποξένωσης (Parental Alienation Syndrome-PAS), δηλαδή μια σειρά ψυχολογικών ή ψυχοσωματικών συμπτωμάτων που ενίοτε παρατηρείται σε παιδιά εξαιτίας της απομάκρυνσής τους από τον ένα γονέα. Το εν λόγω σύνδρομο αμφισβητείται ως κριτήριο από δικαστήρια πολλών χωρών, όπως οι ΗΠΑ, η Αυστραλία και η Ισπανία.
Ανεξάρτητα από την εγκυρότητα ή μη της έννοιας του συνδρόμου PAS, θεωρούμε προφανές ότι η τήρηση αποστάσεων από τον πατέρα-κακοποιητή θα αποδειχθεί επωφελής για την τραυματισμένη ψυχή του παιδιού. Κατά τη γνώμη μας, δεν ενδείκνυται η απόλυτη αποξένωση αλλά η οριοθετημένη επικοινωνία, και φυσικά στις περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας η επιμέλεια πρέπει να δίδεται αποκλειστικά στον μη βίαιο γονέα.
Παγκοσμίως έχει άλλωστε καταγραφεί η ανάγκη θεσμοθέτησης ειδικού διαμεσολαβητικού δικαστικού σώματος, το οποίο θα εξετάζει ζητήματα επιμέλειας των τέκνων σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας, και άλλες πολύπλοκες διαφορές μεταξύ των γονέων.
Η υποχρεωτικότητα της συνεπιμέλειας ως οριζόντιο μέτρο θα είναι ένα τραγικό βήμα κοινωνικής οπισθοδρόμησης εις βάρος των γυναικών. Αραγε ποιος είναι ο ρόλος της συζύγου-συντρόφου στην Ελλάδα του 21ου αιώνα; Μια γυναίκα απροστάτευτη έναντι της βίας και της εξόντωσης της προσωπικότητάς της, η οποία αν τελικά καταφέρει να λυτρωθεί από την κακοποιητική συνύπαρξη θα είναι για πάντα υποχρεωμένη να συναποφασίζει μαζί με τον θύτη της για τα παιδιά-θύματα;
Αντιθέτως, όταν διαπιστώνεται μια υγιής σχέση ανάμεσα στον πατέρα και τα παιδιά του, εκείνος πρέπει να απολαμβάνει τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες υποχρεώσεις με τη μητέρα. Ο βαθμός της συνεπιμέλειας και της συνευθύνης θα πρέπει να αποφασίζεται κατά περίπτωση από το δικαστήριο και ποτέ βάσει υποχρεωτικότητας, με γνώμονα τη διατήρηση της οικογενειακής γαλήνης σε οικογένειες που ναι μεν έχουν χωριστεί, αλλά συνεχίζουν να υπάρχουν με άλλη μορφή.
*Βουλευτίνα Α’ Ανατολικής Αττικής, ΜέΡΑ25
