Η πρόθεση της κυβέρνησης να ελέγξει όλες τις πτυχές της κοινωνικής και προσωπικής ζωής των ανθρώπων, που τις χαρακτηρίζει μη αποδεκτές, είναι πλέον εμφανής. Με έργα και λόγια προσπαθεί να βάλει τις ανθρώπινες ζωές σε καλούπια που κατασκευάζει, προσαρμόζει και συντηρεί, με μεθοδικότητα και συνέπεια που θυμίζουν εποχές τις οποίες η ανθρωπότητα ακόμα προσπαθεί να ξεπεράσει.
Η πρακτική που ακολουθεί είναι απλή, χιλιοπαιγμένη και δοκιμασμένη από πολιτικούς που πίστευαν ότι είναι ιδιοκτήτες και όχι προσωρινοί διαχειριστές της ισχύος της «λαϊκής εντολής». Το στοιχείο που κάνει την πρακτική αυτή να ξεχωρίζει, είναι ότι εκπορεύεται από την ανάδειξη της «αντίθεσης» και όχι από την υπεράσπιση της «θέσης». Για να το διατυπώσουμε απλά: Οι κινήσεις της δεν στοχεύουν στο να αναδειχτεί η υπεροχή της άποψης που προβάλλει αλλά στο να αποδομηθεί -ενίοτε και διά του ευτελισμού- η γνώμη αυτών που διαφωνούν. Εστιάζει στον αντίπαλο για να αποφύγει τη βάσανο της αυτοκριτικής για τα «πεπραγμένα» της.
Κλασικό παράδειγμα το καλοκαίρι του κορονοϊού. Αντί να απολογηθεί για τις επιλογές να ανοίξει τα σύνορα χωρίς ουσιαστικούς ελέγχους, να στοιβάξει τους ανθρώπους στα καράβια, να υποχωρήσει στους εκβιασμούς των τουριστικών πρακτόρων και να κάνει ελάχιστα τεστ σε αεροδρόμια, πύλες εισόδου και τουριστικά θέρετρα, επέλεξε να επικεντρώνεται στις μερικές εκατοντάδες ή άντε χιλιάδες άφρονες νεαρούς που έκαναν… πάρτι. Μάλιστα χωρίς να το λέει καθαρά, αφήνει να αιωρείται η εντύπωση ότι αυτοί οι άφρονες νεαροί είχαν ελληνικό διαβατήριο και ότι όλοι οι υπόλοιποι, εγκρατείς και σώφρονες, πήγαιναν για ύπνο από τις δέκα το βράδυ.
Η αποδόμηση της «αντίθεσης» έχει τα μυστικά της και τις ασφαλείς διαδρομές της. Η πρώτη κίνηση είναι να «ζυγιστεί» και να αξιολογηθεί αυτός που τη διατυπώνει και να αποτιμηθεί το πραγματικό ή το δυνητικό κόστος και όφελος από την αντιπαράθεση μαζί του. Μόλις κριθεί ότι το ζήτημα προσφέρεται για αξιοποίηση, τότε πιάνουν δουλειά οι «αρμόδιοι». Τις πιο πολλές φορές οι «αρμόδιοι» δεν έχουν κάποια θεσμική ιδιότητα. Συνήθως είναι άνθρωποι που -υποτίθεται- αποτυπώνουν ή και μεταφέρουν την «κοινή γνώμη». Συνήθως δεν έχουν ειδικές γνώσεις για το συγκεκριμένο θέμα αλλά αυτό δεν τους αποτρέπει από το να εκφράσουν με λόγια, εικόνες και τυπωμένες λέξεις τον «κοινό νου» που χαρακτηρίζει (;) την «κοινή γνώμη».
Τώρα από πού και ώς πού οι «αντ’ αυτού» μυρίζονται καλύτερα τη γνώμη του «κοινού» και έχουν την αντίληψη του «κοινού νου» είναι μια ιστορία που σηκώνει πολλή κουβέντα. Κάποιες φορές όμως -συνήθως όταν το πράγμα είναι σοβαρό- επιστρατεύονται… ειδικοί για να προσδώσουν κύρος στην κριτική της «αντίθεσης». Συνήθως είναι «πρώην» ή «τέως» και σπανίως «νυν». Αυτοί λοιπόν, με το κύρος μιας ιδιότητας σε αποστρατεία, αναλαμβάνουν το δύσκολο έργο του «συνετισμού» με άλλοθι τις περασμένες «δάφνες», την «ξεθυμασμένη» εμπειρία και την υποτιθέμενη «σοφία» που υπονοεί η προηγούμενη ιδιότητά τους.
Ο συνδυασμός αυτός του «κοινού νου» που εκφράζουν οι αδαείς μεταφορείς της «κοινής γνώμης» και της «σοφίας» των «πρώην» και των προθύμων «νυν» (σ.σ. πάντοτε υπάρχουν άνθρωποι που δεν έχουν πρόβλημα να δανείζουν την «εγκυρότητα» της υπογραφής τους στους εκάστοτε ισχυρούς και αυτό το αντιλαμβάνεται κανείς μελετώντας τα κείμενα διαφόρων «Επιτροπών Σοφών» που επιστρατεύουν οι κυβερνήσεις για να διατυπώσουν αυτά που οι ίδιες αποφεύγουν), ενσπείρει την αμφιβολία. Ετσι, το ενδιαφέρον μετακυλίεται στον «μάρτυρα» και ο «βασικός ύποπτος» παραμένει στην αφάνεια.
Από την αποδόμηση της «αντίθεσης» αναδεικνύεται μία «θέση», η οποία έχει εξασφαλίσει τα εύσημα του «κοινού νου», την αποδοχή της «κοινής γνώμης» και τη «σοφία» των ειδικών. «Τρία σε συσκευασία του ενός». Στη συνέχεια, η σκυτάλη περνά σε περιφερειακά στελέχη που φροντίζουν να μεταμορφώσουν τη «θέση» σε ρεαλιστική «πρόταση». Η κούρσα ολοκληρώνεται με την κυβέρνηση, η οποία σε ρόλο ιχνηλάτη της «λαϊκής βούλησης» και ευπειθούς υμνητή της «επιστημονικής σοφίας» υιοθετεί την «πρόταση». Ετσι προκύπτει ένας νόμος ή κάποια άλλη ρύθμιση η οποία ικανοποιεί πλήρως τις ανάγκες και τις προτεραιότητές της.
Το παιχνίδι αυτό επαναλαμβάνεται τους τελευταίους μήνες με συγκλονιστική συνέπεια. Ετσι μεθοδεύτηκαν όλα τα μέτρα που αφορούν την Παιδεία. Ετσι προωθήθηκαν οι ρυθμίσεις για τις διαδηλώσεις. Ετσι έγινε η διαχείριση της μεγάλης «επένδυσης» του Ελληνικού. Ετσι έγινε η διαχείριση των ελληνοτουρκικών. Ετσι γίνεται η διαχείριση της πανδημίας.
Στην πράξη όμως οι εμπνευστές του «παιγνίου» αδιαφορούν για τις συνέπειες, προφανώς επειδή υποβαθμίζουν τα διδάγματα από το παραμύθι «του βοσκού με τα πρόβατα και τον αιμοσταγή λύκο».
* δημοσιογράφος, συγγραφέας
