Το χρονικό της προαναγγελθείσης ανυπακοής στην απαγόρευση των εορτασμών του Πολυτεχνείου, εν μέσω μιας συγκυρίας που η εξουσία έχει, όχι τυχαία, χαρακτηρίσει «πόλεμο» προκειμένου να νομιμοποιήσει την κυριαρχία και αυθαιρεσία της, πέρα από τους όποιους συμβολισμούς επιδιώκει να υπηρετήσει, συγκροτεί κατά μία έννοια έναν διάλογο για την αντιπαράθεση απέναντι στην καθηγεμόνευση της νέας έννοιας του κράτους ως κρίσης.
Η «χρήση» της επετείου του Πολυτεχνείου –στον βαθμό που η εξουσία διαθέτει τον έλεγχο στην πληροφόρηση και την επιρροή πάνω στην κοινή γνώμη και την ψυχολογία της– εν μέρει ενισχύει την εικόνα όχι απλώς του «πολέμου», αλλά του «εμφυλίου πολέμου»: ότι το κράτος-κρίση (με αιχμή του δόρατος αφενός τον Χαρδαλιά και τους «οργανικούς του επιστήμονες», αφετέρου τον Χρυσοχοΐδη και τους λογής «δωσίλογούς» του) σταθερά επικαλείται ως κίνδυνο για την καθημερινότητα του πολίτη και του έθνους, της δημόσιας τάξης και της υγείας. Η εικόνα τούτη επικυρώνει τη διαδικασία για την κατασκευή ενός simulacrum (ομοιώματος) κοινωνίας και σχέσεων που τη διέπουν και η οποία, όπως επεσήμαινε και ο P. Bourdieu, μέσα από την επίδραση που ασκεί η εξουσία σε κάθε μικρό θύλακο και μικρο-λειτουργία της καθημερινότητας, του habitus του ανθρώπου και της κοινωνίας, εκτείνει μία souveraineté symbolique, μια συμβολική ηγεμονία-εξουσία.
Σε τούτη τη souveraineté symbolique, μπορούμε άραγε να αντιτάξουμε μία resistance symbolique (συμβολική αντίδραση); Οταν μάλιστα –έστω και δημοσκοπικά– είναι κατανοητό πως (για λόγους που δεν εμπίπτουν στην αναζήτηση αυτού του άρθρου) η τάξη των εργαζομένων πόρρω απέχει από το να εκβάλει και στην οργάνωση και στη διαπάλη για καλύτερα δικαιώματα και συνθήκες εργασίας, εκπαίδευσης κ.λπ., που απαιτούν μαζικότητα, κοινή και ομογενή συνείδηση για τα κοινά συμφέροντα (όχι σε κορπορατιβιστική βάση, όπως διασπαστικά έχει καταφέρει να τα αναγάγει ο «συμβιβασμός» συνδικάτων – εξουσίας).
Τουτέστιν, η «συμβολική αντίσταση» (εν προκειμένω η επέτειος του Πολυτεχνείου) μπορεί να αντιπαραβληθεί και να κλυδωνίσει τη souveraineté; Οταν αυτή, πέρα από το επιφαινόμενο-επιφανειακό simulacrum του ομορφοπλασμένου συμβολισμού της και της διαφημιστικού τύπου εικόνας της διακυβέρνησής της, ουδόλως είναι symbolique, αλλά πέρα για πέρα πραγματική, με τους κατασταλτικούς μηχανισμούς της, τη δικαιοσύνη της, τη χειραγώγηση των ΜΜΕ της και τον πλήρη έλεγχο του χρόνου και της κοινωνικοποίησης της εργασίας;
Επιπλέον, κάτω από τη φόρτιση της νοηματοδότησης του «εμφυλίου πολέμου» και της «κατάστασης εξαίρεσης», που έχει αποτυπώσει στο habitus το κράτος-κρίση, αυτή η εμπλοκή της «αντίστασης» πόσο «συμβολικό» φορτίο μπορεί να μεταδώσει στην κοινωνία;
Η πολιτική, εργασιακή, δικαιωματική πάλη και η κοινωνική δράση των ταξικών υποκειμένων οφείλει να στοχεύει πρώτα στην αποκαθήλωση και καταστροφή της εικόνας του «πολέμου» (και δη του «εμφυλίου») και η δημιουργία και επιβολή των (δικών της) συνθηκών της πολιτικής πάλης. Καμιά φορά η αντίσταση (ιδίως εάν με μια συγκεκριμένη αφαίρεση οπεραϊστικού τύπου θεωρήσουμε την κοινωνία ως έναν ευρύτερο εργασιακό χώρο) επιτάσσει διαφορετικές τακτικές εναντίον της υποταγής στους χρόνους και τις συνθήκες της souveraineté: αποχή, σαμποτάζ στη γραμμή παραγωγής, βραδύτητα και μη συμμετοχή, που αποδιοργανώνουν την ορθολογικότητά της.
Σε μια κοινωνία που σήμερα είναι περιορισμένη και ασφυκτιά σάμπως σε «φυλακή», η πάλη οφείλει να οργανώνεται όπως μέσα στη φυλακή: να διεκδικεί το «όχι» στην «περιθωριοποίηση», στην «ισοπέδωση» και «καταρράκωση». Να απαιτεί την «αποποινικοποίηση» (τόσο συμβολική του «εσύ φταις για τον εγκλεισμό» σου όσο και υλική, των προστίμων και των διώξεων). Αλλά και πάλη για βελτίωση και μετασχηματισμό των εξωτερικών συνθηκών που συντέλεσαν, έμμεσα ή άμεσα, στον εγκλεισμό: στη δημιουργία δομών κι ευκαιριών ώστε να αποφευχθεί η πιθανότητα κάποιος να βρεθεί «κλεισμένος», να εξαλειφθούν οι αιτιώδεις συνθήκες και σχέσεις για να καταλήξεις στη «φυλακή».
Και, φυσικά, πάλη για απελευθέρωση από τη «φυλακή». Οχι μόνο στην παρούσα συγκυρία, αλλά εν γένει μία πολιτική πάλη ενάντια σε εκείνο που κυοφορεί, παράγει και καλλιεργεί τη «φυλακή»: όχι μόνον τους φύλακες, αλλά και το δικαιικό-δικαστικό σύστημα, τα νομοθετικά και εκτελεστικά κίνητρα, τις οικονομικές προθέσεις που το γεννούν, τις στερεοτυπικές, ιδεολογικές, και προπαγανδιστικές εκφορές και απεικονίσεις του, όλα όσα μισαλλόδοξα «απονομιμοποιούν» ό,τι του αντιτίθεται και το παραβαίνει.
* Δημοσιογράφος, δρ Γλωσσολογίας/Φιλοσοφίας
