Τα έργα τέχνης, όταν έχουν κάτι προσωπικό να σου πούνε, είναι σαν να σε καλούν. Για τις ταινίες μάλιστα τα πράγματα είναι συνήθως απλά. Το πόστερ (η ψυχή της ταινίας) και το τρέιλερ είναι αρκετά για να πάρεις την απόφαση. Συνειδητοποίησα πόσο ισχύει αυτό το βράδυ που έπεσα πάνω στον «Τιτανικό». Παρά την επιμονή γνωστών και αγνώστων, χρόνια τώρα, ουδέποτε μπήκα στον κόπο (είναι και τρεις ώρες!) να δω την ταινία. Και είχα δίκιο. Αντί για το ναυάγιο του Τιτανικού, παρακολούθησα το ναυάγιο του Ερωτα.
Αξέχαστα εξοργιστική είναι η σκηνή με τον δύσμοιρο Τζακ να έχει ανεβάσει στη σχεδία τη Ρόουζ, σώζοντάς την από βέβαιο πνιγμό κι αυτός, δίπλα της, μέσα στο παγωμένο νερό να της δίνει κουράγιο, ενώ εκείνη ούτε για μια στιγμή δεν κάνει μια κίνηση, έστω συμβολική, για να μοιραστεί τη σχεδία μαζί του. Κι όταν φτάνουν οι ναυαγοσώστες, θα ξεκολλήσει τα δάχτυλά του Τζακ για να τον πάει στον πάτο!
Ο φτωχός καλλιτέχνης, αφού την έσωσε δύο φορές από τον θάνατο (ποιος θα το πίστευε, από έναν άνθρωπο της τάξης του, ίσως σχολίαζαν κάποιοι δημοσιογράφοι!), είναι φρόνιμο ν’ αδειάσει τη γωνιά, ώστε η αγαπημένη του να ζήσει, ν’ αραδιάσει πολλά παιδιά με κάποιον της τάξης της και να τον θυμηθεί ολίγον πριν αποδημήσει!
Για να φτιάξει η διάθεσή μου, έφερα αμέσως στο μυαλό μου κάποιες ταινίες με εραστές που τους χωρίζουν τάξεις, κοινωνικές ομάδες, χώρες, γλώσσες, φυλές… Με πηγές έμπνευσης από κλασικούς συγγραφείς (Σέξπιρ, αδελφές Μπροντέ, Τολστόι, Λόρενς κ.ά.) μέχρι τα αυθεντικά ερωτικά μελοδράματα του Ντάγκλας Σερκ και του Αλμοντοβάρ. Στο αριστουργηματικό «Οσα προστάζουν οι Ουρανοί» του Σερκ, η αστή ηρωίδα θα ερωτευτεί τον νεότερο και «κατώτερο κοινωνικά» κηπουρό της σε ανοιχτή σύγκρουση με την τάξη της, τη μικρή κοινωνία γύρω της αλλά και τα ίδια τα παιδιά της! Ώς το τέλος!
Τι να συμβαίνει άραγε σ’ όλα αυτά τα έργα, που ούτε καν υποψιάστηκε ο σκηνοθέτης-σεναριογράφος του «Τιτανικού»; Συμβαίνει απλά το θαύμα του Ερωτα όταν είναι ανατρεπτικός, επαναστατικός, όπως τον ύμνησαν ο Μπρετόν και οι σουρεαλιστές. Γιατί ο έρωτας κρίνεται πάντα στις κρίσιμες στιγμές, τις κρίσιμες αποφάσεις, όταν δοκιμάζεται ακόμα και η ίδια η ζωή των εραστών.
Και τότε, όταν όλα γύρω γίνουν εχθρικά και αδιέξοδα γι’ αυτούς, οι εραστές φεύγουν μαζί –πραγματικά ή μεταφορικά– αλλά πάντως μαζί. Κι αυτό που κάνει αυτά τα αθάνατα ερωτικά μελοδράματα να μας συγκινούν πάντα είναι ακριβώς η θρασύτητα της τόλμης των πρωταγωνιστών τους, το παράλογο θάρρος, η «λόξα» τους, η «παλαβομάρα» τους, το «αδιανόητο» της πράξης τους την κρίσιμη στιγμή – αυτή η craziness όπως την χαρακτήριζε ο Σερκ.
Γιατί, εκείνες ακριβώς τις στιγμές, δεν υπάρχει άλλη επιλογή από το «μαζί ώς το τέλος, το όποιο τέλος». Το απαιτεί η υπέρβαση της αληθινής τέχνης, αλλά και ο άγραφος νόμος του «τρελού έρωτα».
* σκηνοθέτης, διευθυντής Film Studies BA MA, New York College, Athens
