Εχετε μήνυμα

 Η ταινία «Εχετε μήνυμα στον υπολογιστή σας» (1998), παρά τη διεκπεραιωτική σκηνοθεσία της Νόρα Εφρον, τον γλυκανάλατο χαρακτήρα της, τους χωρίς βάθος πρωταγωνιστικούς χαρακτήρες της και τις μικρής πειθούς ερμηνείες από το δίδυμο Μεγκ Ράιαν και Τομ Χανκς, καταφέρνει ωστόσο ν’ αναδείξει δύο σημαντικά ορόσημα της εποχής της.

Πρώτο, ότι για μεγάλο χρονικό διάστημα η επικοινωνία των δύο πρωταγωνιστών γίνεται αποκλειστικά μέσω ανταλλαγής ηλεκτρονικών μηνυμάτων (e-mails), κάτι πρωτόγνωρο τότε. Το ότι αυτό φαντάζει απολύτως φυσικό μόνο δύο δεκαετίες μετά ίσως μπορεί ν’ αποτελέσει έναν ασφαλή δείκτη τού πόσο γρήγορα προσαρμοζόμαστε στα νέα δεδομένα που ενσκήπτουν λόγω της αλματώδους τεχνολογικής ανάπτυξης.

Το δεύτερο σημείο αποτελεί έναν από τους βασικούς δραματουργικούς και σεναριακούς άξονες της ταινίας: οι δύο πρωταγωνιστές ανήκουν σε διαφορετικούς κόσμους, αν και φαινομενικά κινούνται στον ίδιο χώρο. Ιδιοκτήτρια ενός μικρού παιδικού βιβλιοπωλείου η κοπέλα, μεγαλοϊδιοκτήτης μιας τεράστιας αλυσίδας βιβλιοπωλείων το αγόρι. Και βέβαια, παρά το αίσθημα που αναπτύσσεται μεταξύ τους, το μεγάλο ψάρι καταπίνει το μικρό.

Και όμως, παρά την απαισιόδοξη, όσο και υπαρκτή απειλή που υφίσταται από την πίεση που ασκούν οι μεγάλες αλυσίδες στις μικρές επιχειρήσεις (όχι μόνο στον χώρο του βιβλίου, αλλά σε κάθε πτυχή της αγοράς), τα μικρά βιβλιοπωλεία όχι μόνο επέζησαν και εξακολουθούν να επιβιώνουν, αλλά κατάφεραν να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα. Αντιστέκονται σθεναρά στους «μεγάλους», αλλά και στο άλλο φαινόμενο της εποχής, την ιλιγγιώδη ανάπτυξη του ηλεκτρονικού εμπορίου που υπερβαίνει κάθε τοπικότητα.

Καθένα από αυτά συνεχίζει να προσφέρει βιβλία τυλιγμένα με το δικό του ξεχωριστό άρωμα: τις ιδιαίτερες πινελιές στο στήσιμο του χώρου, το προσωπικό μεράκι του βιβλιοπώλη, φυσικό και πνευματικό χώρο για την καλλιέργεια στενότερων διαπροσωπικών σχέσεων ανάμεσα στους βιβλιόφιλους, τη σταδιακή ανάπτυξη κλίματος αμοιβαίας εμπιστοσύνης, τη δυνατότητα και την πολυτέλεια (πλέον) διεξαγωγής μιας ανθρώπινης συζήτησης για έναν τίτλο που διάβασαν ή τους κίνησε το ενδιαφέρον να διαβάσουν, την ευχέρεια ανθρώπινης επαφής και ανταλλαγής απόψεων. Δηλαδή όλα αυτά που δυστυχώς λείπουν από τα απρόσωπα μεγαθήρια των μεγάλων, κάποιες φορές πολυεθνικών και υπερτοπικών, αλυσίδων.

Και αυτό ακριβώς γιορτάζουν. Μεθαύριο Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου, μας καλούν για 2η φορά στην Ημέρα Μικρών Βιβλιοπωλείων. Μας καλούν να συμμετάσχουμε στις εκδηλώσεις τους, να γίνουμε μέτοχοι της περιπέτειας της ανάγνωσης ενός βιβλίου, να ενταχθούμε σε μια μεγάλη Λέσχη Ανάγνωσης, να νιώσουμε τη μοναδικότητα της ατμόσφαιράς τους, να έρθουμε σε επαφή με αφορμή ένα βιβλίο, παρ’ όλους τους περιορισμούς λόγω του μικρού τους χώρου. Μας στέλνουν το δικό τους μήνυμα. Για όσους εξακολουθούν να πιστεύουν στους θεούς των μικρών πραγμάτων, τι το καλύτερο;

* (Ph.D.)², αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης