Θέλει πολλή δουλειά για να γίνει ένα φεστιβάλ θεσμός με ποιότητα και διεθνή εμβέλεια. Την καλλιτεχνική επιμέλεια του Mykonos Art Festival έχει φέτος ένας άνθρωπος με μεγάλη πείρα, ειδικά σε φεστιβάλ κυκλαδίτικων νησιών, ο Θέμης Ροδαμίτης. Εχει πίσω του ένα μεγάλο βιογραφικό, από το ιστορικό «Καφέ Παράσταση» μέχρι τις ραδιοφωνικές εκπομπές και τις διοργανώσεις πολιτισμού.
Δίνοντας έμφαση στους νέους του νησιού και στους ξένους που ζουν εκεί, ανάμειξε αυτό το ενδιαφέρον υλικό και μας παρουσιάζει έναν τόπο στο Αρχιπέλαγος που μαζί με τη μοναδική και ιστορική Δήλο αποτελούν σημείο αναφοράς. Ενα διεθνές κέντρο πολιτιστικού και τουριστικού προορισμού με ανοιχτό ορίζοντα στην παράδοση αλλά και στα διεθνή καλλιτεχνικά ρεύματα, όπως αυτά διαμορφώνονται σήμερα.
Τον βρήκα στο νησί τη βραδιά της πολύ επιτυχημένης συναυλίας του Χρήστου Θηβαίου και πραγματικά χάρηκα την κουβέντα μαζί του. Η Μύκονος είναι πάνω απ’ όλα ένα πανέμορφο νησί και αξίζει κάθε επιτυχία.
● Είμαστε στην Ανω Μερά της Μυκόνου, στο κτήμα του Νίκου Ασημομύτη…
Ο φίλος μου ο Νίκος έχει φτιάξει εδώ αυτά τα σαράντα στρέμματα, το «Βίωμα». Παράγει ένα σπουδαίο και εκλεκτό κρασί.
● Τι κάνετε φέτος στη Μύκονο, κ. Ροδαμίτη;
Φέτος το καλοκαίρι, ύστερα από 18 χρόνια που ήμουν καλλιτεχνικός διευθυντής στο Φεστιβάλ της Τήνου, ήρθα για να αναλάβω το Art Festival της Μυκόνου.
● Ηταν έκπληξη για μας το ότι φύγατε…
Ανακοίνωσα ότι φεύγω γιατί το όφειλα στους χιλιάδες φίλους του φεστιβάλ που συμπορευτήκαμε 18 χρόνια και γράψαμε, πιστεύω, μια ωραία ιστορία. Οφειλα να εξηγήσω. Γιατί θα μου έλεγαν ξαφνικά πώς έγινε και πας στη Μύκονο, γιατί; Για ποιο λόγο; Είχες κάποιο συμφέρον; Οχι. Στον δήμο αποφάσισαν από μόνοι τους, χωρίς να με ρωτήσουν, ότι το φεστιβάλ δεν θα γίνει. Δεν με ενημέρωσαν, ούτε με κάλεσαν στο δημοτικό συμβούλιο, δεν απάντησαν στα e-mails μου. Μου έγινε πρόταση από τη Μύκονο και την αποδέχτηκα με τη λογική τού ότι θα κάνουμε κάτι σημαντικό για πρώτη φορά στο νησί.
● Πείτε μας τι σχεδιάζετε…
Πρώτη φορά η Μύκονος κάνει εκδηλώσεις τέτοιας εμβέλειας και τόσο πολλές σε αριθμό. Για μένα είναι μια πρόκληση να πάω σε έναν τόσο διαφορετικό τόπο με μια τόσο διαφορετική κουλτούρα. Ηταν μια πρόκληση απέναντι σε όλο αυτό που λένε για τη Μύκονο, ότι είναι ένα τελείως τουριστικό νησί, ότι έχει «ξεφύγει». Εμείς θέλουμε μέσα από αυτό το δυναμικό που έχει η Μύκονος να δημιουργήσουμε ένα ρυάκι, έναν παραπόταμο πολιτισμού με ελπίδες για το μέλλον.
● Το «όλα μπορούν να γίνουν» είναι ζήτημα ανθρώπων ή οράματος; Η Μύκονος έχει συνδυαστεί με αυτό που λέμε γκλάμορους, ωστόσο διαπίστωσα και εγώ ότι το νησί έχει μια φοβερή ενέργεια και διψάει για κάτι πιο ουσιαστικό…
Οταν διεθνώς προβάλλεται μια εικόνα όπως την ξέρουμε κι εσύ προσπαθείς με τον τρόπο σου να αποκαλύψεις διάφορα μυστικά και να δημιουργήσεις ένα άλλο αφήγημα, έχει πολύ ενδιαφέρον. Ξαφνικά σηκώνεις μια πέτρα και κάτι βρίσκεις από κάτω και αρχίζεις να δημιουργείς ένα παζλ με διαφορετικά πράγματα, φτιάχνεις μια πραγματικότητα μέσα σε άλλη πραγματικότητα.
● Εκτός από τη Μύκονο, προηγουμένως στην Τήνο και πιο παλιά στη Σύρο και τη Δήλο, ασχοληθήκατε πάρα πολύ με τα φεστιβάλ, ποιο είναι το μυστικό -αν υπάρχει- για να γίνει ένα φεστιβάλ θεσμός και να έχει διεθνή ακτινοβολία;
Πρώτα απ’ όλα για να γίνει ένα επιτυχημένο φεστιβάλ πρέπει να ξέρεις πού πας και γιατί πας. Ποια είναι τα πλεονεκτήματα αυτού του τόπου, πού κρύβεται το παραμύθι του, ποιοι είναι οι άνθρωποί του, ποια είναι ιστορία του. Σε τι ξεχώρισε σ’ όλα αυτά τα χρόνια και… πώς αυτό θα το παντρέψεις με το σήμερα. Να γίνει το φεστιβάλ ζωή, καθημερινότητα, βηματισμός, πραγματικότητα.
● Μπορούν οι άνθρωποι που έχουν το όραμα να βρουν εύφορο έδαφος και να βρουν χρήματα σε συνεργασία με τους πολιτικούς; Ουσιαστικά μαζί κάνουν πολιτική πρόταση…
Μου αρέσει η λέξη πολιτική. Εγώ πολιτική κάνω, τις εκδηλώσεις τις χρησιμοποιώ, δεν κάνω εκδηλώσεις… τις βάζω μπροστά, για να κάνω πολιτική με την ευρεία έννοια της λέξης.
● Η πολιτική και ο πολιτισμός έχουν τα ίδια συνθετικά, πόσο κοντά είναι όμως;
Κάνω μια σειρά εκδηλώσεων με τον τίτλο «Πόλις, πολιτική, πολιτισμός», για μένα αυτά πάνε μαζί. Ο πολιτισμός είναι η σύνδεση όλων αυτών των πραγμάτων. Πρέπει να υπάρχει καθημερινός διάλογος, μια καθημερινή σχέση εμπιστοσύνης.
● Αν ακούσεις πολιτικούς να μιλάνε για τους καλλιτέχνες, θα σου πουν πως αυτά που λένε είναι πολύ ωραία αλλά δεν είναι εφαρμόσιμα, και αν ακούσεις τους καλλιτέχνες να μιλάνε για τους πολιτικούς θα πουν ότι δεν μπορούν οι πολιτικοί να μας καταλάβουν και δεν μας εμπιστεύονται για να κάνουμε μια καλλιτεχνική πρόταση. Πού είναι η αλήθεια;
Και τα δύο μέρη μπορεί να έχουν σε έναν βαθμό δίκιο. Ομως το μεγάλο πρόβλημα σε αυτές τις διοργανώσεις είναι το γενικότερο πρόβλημα της Ελλάδας. Υπάρχουν δύο Ελλάδες, μία μεγάλη Ελλάδα που είναι βαριά κουρασμένη, φοβάται το καινούργιο, την έκπληξη, την αλλαγή, και μια Ελλάδα δυναμική που θέλει να κάνει αλλαγές και της αρέσει το παιχνίδι. Σε αυτή την κατηγορία, τη δεύτερη, κυρίως είναι ένα μεγάλο μέρος καλλιτεχνών, οι οποίοι βρίσκουν δυσκολία γιατί δεν μπορείς να κάνεις πολιτισμό έξω από την κοινωνία, η κοινωνία είναι διαρθρωμένη έτσι, αλληλεξαρτώμενη έτσι, από τέτοιες σχέσεις. Είναι δεμένες γερά μες στον χρόνο, τόσο συμπαγείς που δεν μπορεί ο πολιτισμός να κάνει ρήγματα μεγάλα. Πρέπει να υπάρξει αντοχή, να καταλάβεις από την αρχή ότι είναι μακρύς ο δρόμος της δουλειάς ενός καλλιτεχνικού διευθυντή, πρέπει να έχεις μεγάλη υπομονή και δύναμη, και κυρίως να μην είσαι μόνος σου, να μη στηρίζεσαι μόνο στον εαυτό σου. Πρέπει να έχεις συμμάχους τους τοπικούς παράγοντες.
● Είχατε την τύχη να γνωρίσετε πολύ σημαντικούς ανθρώπους, σε φιλοσοφικό, πνευματικό, καλλιτεχνικό επίπεδο. Ποιοι σας λείπουν περισσότερο από αυτούς που έφυγαν;
Μου λείπει κατ’ αρχάς η Αλκη Ζέη, μου λείπει η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ, έφυγαν και οι δύο πρόσφατα. Είχαμε προσωπικές σχέσεις βέβαια, πολύ αγαπητικές, πολύ αγαπημένες σχέσεις, φίλες μου. Μου λείπει και ο Λεωνίδας Κύρκος, που στην πολιτική ήταν για μένα ο άνθρωπος που με έμαθε να υπομένω και να σκέφτομαι ότι καμιά φορά αυτό που φαίνεται πολύ μικρό μπορεί να είναι πολύ μεγάλο. Ο Πατρίκιος μου έμαθε επίσης πως στον τομέα του πολιτισμού πρέπει να τα δίνουμε όλα και να αφηνόμαστε στα μεγάλα, ενώ στην πολιτική πρέπει να μπορούμε να εκτιμάμε και τα πιο μικρά, όταν αυτά έχουν ένα νόημα να πάμε παρακάτω.
● Κύριε Ροδαμίτη, τι εύχεστε πραγματικά γι’ αυτό το καινούργιο φεστιβάλ της Μυκόνου που αναλάβατε φέτος;
Οραμά μου είναι να γίνει το νησί ένα διεθνές κέντρο συνάντησης πολιτισμών, πρωτότυπων συνθέσεων, εικαστικών, λογοτεχνικών, μουσικών, και να είναι ένα σημείο αναφοράς μες στο Αρχιπέλαγος, όπου θα μπορεί να προβάλλει τη χώρα μας σε οικουμενικό επίπεδο λόγω της εμβέλειας που έχει. Μέσα στο όραμά μου υπάρχουν βέβαια και πρέπει να αναδειχθούν οι καθημερινοί άνθρωποι και να εστιάσουμε στα μικρά, ταπεινά πράγματα. Χωρίς αυτά δεν υπάρχει οικουμενικότητα, αν δεν γνωρίζουμε τη γειτονιά μας δεν μπορούμε να κατανοήσουμε τον κόσμο. Δεν ξεχνώ ποτέ ότι και εδώ στο κτήμα αυτό που είμαστε τώρα, το πιο απλό πράγμα, το χώμα, το ζωάκι, το λουλούδι δεν μπορεί να λείπουν από το χαρτί των επιθυμιών και του οράματος για το φεστιβάλ και τον τόπο. Είναι το οξυγόνο της ζωής μας.
? Το φετινό φεστιβάλ υποστηρίζεται από το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού. Το φεστιβάλ οργανώνεται από τον ΠΑΚΟ «Γεώργιος Αξιώτης» σε συνεργασία με την ΚΠΕΠΠΑΜ, με την υποστήριξη του Δήμου Μυκόνου.
