Η Χημεία, αν και -δυστυχώς- διδάσκεται ως μάθημα «Β’ κατηγορίας», αποτελεί μια σπουδαία επιστήμη στον κλάδο των Θετικών Επιστημών. Η Χημεία μάς βοηθάει να κατανοήσουμε όλα όσα συμβαίνουν γύρω μας. Ακόμα και ο προβληματισμός που τώρα σας παραθέτω ενώ εσείς διαβάζετε και σκέφτεστε το άρθρο αυτό, είναι μια διεργασία που η Χημεία μπορεί να εξηγήσει ως ένα σύνολο αντιδράσεων που συμβαίνουν στο «κεφάλι» σας.
Η Χημεία μπορεί να εξηγήσει πολλά από όσα συμβαίνουν στο σώμα μας, στην κουζίνα μας, στη φαρμακευτική και στην ιατρική επιστήμη, αλλά ακόμα και στην κατανόηση των πιο απλών εννοιών όπως αυτή της αραίωσης!
Στο σχολείο, το μάθημα της Χημείας αρχίζει να διδάσκεται στη Β’ τάξη του Γυμνασίου. Οι μαθητές σε αυτή την τάξη έχουν αποκτήσει ερεθίσματα και την απαραίτητη νοητική ανάπτυξη για να κατανοήσουν τις θεμελιώδεις αρχές. Η διδασκαλία του μαθήματος ξεκινά με βασικές έννοιες της Χημείας, οι οποίες σε όγκο δεν είναι πολλές. Αυτό όμως αλλάζει δραματικά με την εισαγωγή τους στο Γενικό Λύκειο. Οσο προχωράνε τα παιδιά στις τάξεις, η ύλη και οι απαιτήσεις του μαθήματος αυξάνονται και αυτές.
Φέτος, γίνεται άλλη μια προσπάθεια να ενταχθεί στο Λύκειο η «Τράπεζα Θεμάτων Διαβαθμισμένης Δυσκολίας». Η εφαρμογή της διάταξης αυτής ισχύει πανελλαδικά (με τον νόμο υπ’ αριθμ. 4692/2020, άρθρο 9, ΦΕΚ 111/Α/12-6-2020). Συνεπώς στο τέλος της χρονιάς οι μαθητές θα κληθούν να απαντήσουν σε θέματα τα οποία κατά 50% θα προέρχονται από τους διδάσκοντες καθηγητές του μαθήματος και κατά 50% με τυχαία επιλογή θεμάτων από την Τράπεζα.
Η Τράπεζα Θεμάτων εισάγεται αρχικά στους μαθητές της Α’ τάξης του Γενικού Λυκείου και θα τους συνοδεύει στη Β’ και Γ’ τάξη του Λυκείου. Αυτό αποτελεί άλλη μια προσπάθεια να υπάρξει αμεροληψία και αξιοκρατία στην τελική βαθμολογία και αξιολόγηση των μαθητών, ανεξαρτήτως της ευκολίας ή της δυσκολίας των θεμάτων.
Σκοπός μου δεν είναι να κρίνω αυτό το μέτρο ούτε να παραθέσω τους προβληματισμούς περί της εφαρμοζόμενης εκπαιδευτικής πολιτικής της χώρας. Εξάλλου το επάγγελμά μου ως χημικού-εκπαιδευτικού με παρασύρει πρωτίστως στο κύριο μέλημά μου, που είναι η εκπαίδευση των παιδιών στο μάθημα της Χημείας, με απώτερο σκοπό να την αγαπήσουν και να την εντάξουν στη ζωή τους, όπως εγώ.
Στο πλαίσιο, λοιπόν, εφαρμογής της νέας διάταξης για την Τράπεζα Θεμάτων και της συνεχούς αυξανόμενης ύλης στο μάθημα της Χημείας, εκτιμώ ότι ένας μαθητής πρέπει να ξεκινήσει να ασχολείται μεθοδευμένα και οργανωμένα με το μάθημα της Χημείας από τις μικρές τάξεις, ώστε να αντεπεξέλθει με επιτυχία στις πανελλαδικές εξετάσεις. Επειδή η σωστή και επιτυχής διδασκαλία του μαθήματος της Χημείας δεν επιτρέπει τη λεγόμενη «παπαγαλία», αλλά απαιτεί πολύ περισσότερα, ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι καθοριστικός.
Η Χημεία είναι η επιστήμη που για να γίνει κατανοητή απαιτεί την πρακτική εφαρμογή και την παρατήρηση (μέσω του πειράματος1). Ενας μαθητής που εξακριβώνει με τη βοήθεια της παρατήρησης και της πρακτικής εφαρμογής μια «θεωρητική γνώση», αποκτά ένα πραγματικά συγκριτικό πλεονέκτημα. Η «παπαγαλία» (απομνημόνευση χωρίς πραγματική κατανόηση) κάποια στιγμή -είτε στο εγγύς μέλλον είτε αργότερα- θα αποκαλύψει τα κενά στη μάθηση. Η μεθοδική αναπαραγωγή ενός φαινομένου και η επιβεβαίωση και εξακρίβωση μιας γνώσης, εκτός από εντυπωσιασμό, παρέχει και εμπειρία στον εκάστοτε μαθητή.
Σίγουρα αυτά μπορεί να μοιάζουν δύσκολα για υλοποίηση από κάποιους εκπαιδευτικούς ή αδιανόητα και μη εφαρμόσιμα για κάποιες άλλες επιστήμες. Ωστόσο, η άρτια κατάρτιση ενός εκπαιδευτικού και η αγάπη για τη Χημεία είναι εφόδια που μπορούν να εφαρμοστούν στη σωστή εκπαίδευση του μαθήματος της Χημείας. Ανεξαρτήτως λοιπόν εκπαιδευτικών πολιτικών και επειδή είμαι σίγουρη ότι εκεί έξω υπάρχουν σπουδαίοι εκπαιδευτικοί τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα, καλώ όλους τους εκπαιδευτικούς που αγαπούν τη Χημεία να γίνουν «εμπνευστές» και όχι «καθηγητές».
1. Πείραμα χαρακτηρίζεται η οποιαδήποτε έμπρακτη δοκιμή ή εφαρμογή θεωρίας προς άσκηση ή μελέτη και γενικά ο κάθε έλεγχος της θεωρητικής γνώσης.
* δρ χημικού (MSc) (PhD)
Η επιστολή δημοσιεύτηκε στο φύλλο της «Εφ.Συν.» τη Δευτέρα 28/09/2020.
