Το αν και πόσο δίκαιη θα είναι η μετάβαση των λιγνιτικών περιοχών της χώρας -Δυτική Μακεδονία και Μεγαλόπολη- στη μετα-λιγνιτική εποχή μόνο εκ του αποτελέσματος μπορεί να κριθεί. Κι αυτό δεν θα το μάθουμε πριν από το 2028, οπότε θα σβήσει και η τελευταία λιγνιτική μονάδα. Το βασικό πρόβλημα του master plan της απολιγνιτοποίησης που παρουσίασε χθες ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Κωστής Χατζηδάκης είναι ότι κινείται στα όρια της έκθεσης ιδεών και των καλών προθέσεων.
Κι αυτό διότι από τις 16 «εμβληματικές επενδύσεις» -κατά τον βαρύγδουπο χαρακτηρισμό- που παρουσίασε χθες ο υπουργός, η μόνη για την οποία υπάρχει απτό ενδιαφέρον συμμετοχής -από τη γερμανική RWE- είναι αυτή για τη δημιουργία φωτοβολταϊκών πάρκων (ισχύος 2,3 GW στη Δυτική Μακεδονία και 0,5 GW στη Μεγαλόπολη μαζί με τη ΔΕΗ). Αυτό άλλωστε είχε φροντίσει να το διαφημίσει ο πρωθυπουργός, όταν σε συνέντευξή του στην Bild, τον περασμένο Ιούνιο, είχε δηλώσει ορθά-κοφτά ότι από τη βίαιη απολιγνιτοποίηση «θα επωφεληθούν και γερμανικές εταιρείες».
Χρηματοδότηση
Ολες οι υπόλοιπες «εμβληματικές» επενδύσεις είναι προς το παρόν σχέδια επί χάρτου για τα οποία δεν είναι αποσαφηνισμένο ποιος θα τις κάνει και με ποια χρηματοδότηση. Αλλά -το κυριότερο- τίποτε δεν τεκμηριώνει ότι, ακόμη κι αν υλοποιηθούν οι επενδύσεις αυτές, θα αναπληρώσουν τις περίπου 4.000 άμεσες θέσεις εργασίας και τις πολλαπλάσιες περιφερειακές που θα χαθούν από το πρόωρο κλείσιμο των μονάδων.
«Ανθρακες ο θησαυρός», είναι το χαρακτηριστικό σχόλιο του προέδρου της ΓΕΝΟΠ/ΔΕΗ Γιώργου Αδαμίδη στην «Εφ.Συν.» για το πολυδιαφημισμένο σχέδιο «δίκαιης μετάβασης». «Είναι μια καλογραμμένη έκθεση ιδεών, με ωραία γραφήματα, που δεν μπαίνει καν στον κόπο να απαντήσει στο βασικό ερώτημα:
Αυτές οι επενδύσεις μπορούν να αναπληρώσουν το 40% του ΑΕΠ της Δυτικής Μακεδονίας, που σήμερα προέρχεται από τη λειτουργία των μονάδων;», λέει ο κ. Αδαμίδης. Εξηγεί μάλιστα ότι, σύμφωνα με επιστημονική τεκμηρίωση, κάθε σημερινή θέση εργασίας στις μονάδες της ΔΕΗ επιδρά στη συνολική απασχόληση στις περιοχές με έναν συντελεστή 3,8. Που σημαίνει ότι οι 3.700 θέσεις εργασίας τακτικού προσωπικού της ΔΕΗ τροφοδοτούν τουλάχιστον άλλες 10.000 σε διάφορες παραγωγικές δραστηριότητες.
Παρά τις ισχυρές αντιρρήσεις της ΓΕΝΟΠ/ΔΕΗ, που έχουν διατυπωθεί και στη διαβούλευση επί του σχεδίου απολιγινιτοποίησης, ο υπουργός Περιβάλλοντος ισχυρίστηκε και χθες ότι οι θέσεις εργασίας που θα δημιουργηθούν ξεπερνούν αυτές που χάνονται. Εκανε λόγο για 8.000 νέες θέσεις εργασίας μόνο από τις 16 «εμβληματικές επενδύσεις».
Για ποιες επενδύσεις γίνεται λόγος; Εκτός από τα φωτοβολταϊκά στη Δυτική Μακεδονία και τη Μεγαλόπολη, το σχέδιο αναφέρει: μονάδα παραγωγής υδρογόνου (Solaris), μονάδα αποθήκευσης ενέργειας στη Δυτ. Μακεδονία (Eunice), πρότυπη φαρμακοβιομηχανία, έξυπνες μονάδες υδροπονίας, βιομηχανικό πάρκο ηλεκτροκίνησης, οικοσύστημα οινικού τουρισμού, πεδίο ενεργειακής έρευνας και τεχνολογίας, κλινική φυσικής αποκατάστασης, θεματικό πάρκο ψυχαγωγίας και εκπαίδευσης, μονάδα διαχείρισης αποβλήτων και κέντρο επεξεργασίας βιομάζας στη Δυτική Μακεδονία και επιχειρηματικό πάρκο στη Μεγαλόπολη.
Εξαιρετική ασάφεια υπάρχει και ως προς τη χρηματοδότηση του σχεδίου. Οι υπουργικές εξαγγελίες παρακάμπτουν το γεγονός ότι η συμφωνία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τον Ιούλιο για το Ταμείο Ανάκαμψης «πετσόκοψε» στο 1/3 τους ευρωπαϊκούς πόρους για τη «Δίκαιη Μετάβαση», με αποτέλεσμα και η Ελλάδα να χάσει 1 δισ.
Χρονοδιάγραμμα
Παρ’ όλα αυτά ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, όπως και ο πρόεδρος της Συντονιστικής Επιτροπής Σχεδίου Δίκαιης Μετάβασης, Κωστής Μουσουρούλης, υποστήριξαν ότι οι εθνικοί και κοινοτικοί πόροι για το σχέδιο θα φτάσουν τα 5 δισ. ευρώ.
Ενώ το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης του σχεδίου μετάβασης είναι «χαλαρό», το πότε θα κλείσει κάθε μονάδα είναι σαφέστατο. Εχουν κλείσει ήδη οι μονάδες 1 και 2 του Αμυνταίου, το 2021 θα κλείσουν η Μεγαλόπολη 3 και η Καρδιά 3 και 4, το 2022 4 μονάδες του Αγ. Δημητρίου, το 2023 η μονάδα 5 Αγ. Δημητρίου, η Μεγαλόπολη 4 και η μονάδα της Φλώρινας, ενώ ώς το 2028 θα μείνει η νέα μονάδα Πτολεμαΐδα 5, που έχει κοστίσει σχεδόν 2 δισ., χωρίς να υπάρχει περίπτωση να αποσβέσει το κόστος της.
