Το Ταμείο Ανάκαμψης (NextGenerationEU) είναι ένα καινοτόμο στοιχείο στη δημοσιονομική πολιτική της Ε.Ε. το οποίο, αν και προωθείται εφάπαξ, θα μπορούσε να αποτελέσει ένα καλό παράδειγμα για την ευρωζώνη, «η οποία εξακολουθεί να στερείται έναν μόνιμο δημοσιονομικό μηχανισμό σε διακρατικό επίπεδο για τη μακροοικονομική σταθεροποίηση σε βαθιές κρίσεις».
Αυτή η έμμεση αλλά σαφής παραίνεση να αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα το Ταμείο Ανάκαμψης, ή ένα παρόμοιο δημοσιονομικό εργαλείο, είναι το βασικό συμπέρασμα συνοπτικής μελέτης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που δημοσιεύτηκε χθες και συνυπογράφουν τέσσερις οικονομολόγοι της τράπεζας (Τζιοβανίνι, Χαουπτμάιερ, Λάιεν-Κίλινγκερ, Βαλέντα).
Οπως αναφέρουν χαρακτηριστικά στην κατακλείδα της ανάλυσής τους, «η αναθεώρηση του πλαισίου οικονομικής διακυβέρνησης της ευρωζώνης, που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο και αναβλήθηκε λόγω πανδημίας, αποτελεί πρώτης τάξεως ευκαιρία να τεθεί το ζήτημα».
Παρότι το Ταμείο Ανάκαμψης και η έκδοση κοινού χρέους αποτελούν πείραμα υψηλού πολιτικού ρίσκου για την Ε.Ε. (είναι γνωστή η γερμανική θέση ότι αποτελεί «εφάπαξ παρέκκλιση» από τον κανόνα), είναι σημαντικό ότι η ΕΚΤ προχωράει τη συζήτηση προς τη μονιμοποίηση του κοινού δημοσιονομικού μηχανισμού στήριξης, που συγγενεύει αρκετά με τη γαλλική πρόταση για κοινό προϋπολογισμό της ευρωζώνης.
Πέραν της παραίνεσης αυτής, η μελέτη της ΕΚΤ για το Ταμείο Ανάκαμψης επισημαίνει επίσης:
■ Οτι η επεκτατική δημοσιονομική πολιτική είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της ανάκαμψης στο μέλλον, αλλά παράλληλα οι δημοσιονομικοί κανόνες πρέπει να υποστηρίξουν τη μείωση του υψηλού δημόσιου χρέους σε «ανθηρές περιόδους».
■ Οτι η Ελλάδα θα έχει το μεγαλύτερο καθαρό όφελος από το Ταμείο Ανάκαμψης (ιδιαίτερα από τον πυρήνα του, τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας των 672 δισ. ευρώ), που αντιστοιχεί σχεδόν στο 9% του ΑΕΠ της.
■ Η κλείδα κατανομής των πόρων στηρίζει τις πιο ευάλωτες χώρες. Το 2021-2022 τα κεφάλαια θα μοιραστούν με βάση το κατά κεφαλήν ΑΕΠ και την ανεργία (εξ ου και το προβάδισμα της Ελλάδας), ενώ για το 2023 και μετά θα ληφθεί υπόψη η εξέλιξη του ΑΕΠ φέτος και το 2021.
■ Οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης αναμένεται μακροπρόθεσμα να ενισχύσουν κατά 5% το ΑΕΠ της ευρωζώνης. Το μεγαλύτερο μέρος των πόρων θα εκταμιευτεί στην τριετία 2021-2023.
