Ευφυής, διορατικός, ακούραστος, πάντα με φρέσκες ιδέες, πάντα στην αιχμή της πρωτοπορίας, ο Κώστας Τσόκλης, που «παραμένει πιστός στον συνεχή του αγώνα, να δώσει νέα μορφή και νόημα στον κόσμο των εικόνων του», γιορτάζει τα 90 χρόνια του με την έκθεση «Κώστας Τσόκλης. Ζωγραφική. Ορια και υπερβάσεις», στο Ιδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη.
Πενήντα πολύτιμα και αντιπροσωπευτικά έργα της εξελικτικής του πορείας από το 1955 έως πρόσφατα αποκαλύπτουν το στίγμα των προσωπικών του κατακτήσεων. Η έκθεση ξεκινάει με τα πορτρέτα της μητέρας και του πατέρα του (1955-1957) και συνεχίζει με τα πολυσυζητημένα έργα του «Το σκιάχτρο» (1960), «Ερείπια αρχαίας πόλης» (1960), «Δύο καρέκλες» (1967), «Ενας κουβάς γεμάτος μέρα κι ένας άλλος γεμάτος νύχτα» (1990), «Μικάντο» (1975), «Μαύρες κηλίδες» (2003), «Κόκκινα δέντρα» (2008), «Μολυβένια σύννεφα» (1988), «Ο αναπαυόμενος οδοιπόρος» (1988), «Γένεσις» (1992), «Αρτεμις–Κάλι» (1997), «Παραλλαγές κοσμογονίας» (2017), τα πορτρέτα του Αλέξανδρου Ιόλα, του Hλία Πετρόπουλου και της συζύγου του Ελένης (1995) μεταξύ των άλλων.
Οπως επισημαίνει ο επιμελητής της έκθεσης Τάκης Μαυρωτάς, διευθυντής Εικαστικού Προγράμματος του Ιδρύματος Θεοχαράκη: «Ο Τσόκλης, στα 90 του χρόνια, συναντά για μία ακόμη φορά τον αγέραστο εαυτό του στην 122η ατομική του έκθεση, σε μια σύνοψη αντιπροσωπευτικών κορυφαίων του έργων, με τόση ομορφιά, που σχεδόν σου κόβεται η ανάσα, πείθοντάς μας ότι η τέχνη του είναι αδιαμφισβήτητα αχώριστη από τη ζωή του. Οπως ο ίδιος μου εξομολογήθηκε: “Σε όσους καθρέφτες κι αν κοίταξα, πάντα τον εαυτό μου έβλεπα μέσα. Κάποτε μακιγιαρισμένο, άλλοτε γερασμένο ή τραυματισμένο, χαρούμενο ή λυπημένο, μα τον εαυτό μου. Και δεν μπορώ να πω πως πάντα μου αρέσει. Κι όμως, μ’ αυτό το πρόσωπο υποστηρίζω την ύπαρξή μου”».
Ασφαλώς θα θέλαμε σελίδες ολόκληρες για το βιογραφικό του Κώστα Τσόκλη, που γεννήθηκε στην Αθήνα το 1930, αποφοίτησε από την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών το 1954 και σπούδασε στη Ρώμη με κρατική υποτροφία. Από το 1960 έως το 1985 έζησε στο Παρίσι, όπου έγινε γνωστός με τα προοπτικά του «Αντικείμενα-Καταστάσεις». Το 1986 εκπροσώπησε την Ελλάδα στην Μπιενάλε της Βενετίας, όπου παρουσίασε τη «ζωντανή ζωγραφική» (living painting), που συνδυάζει τη ζωγραφική με τη βιντεο-προβολή.
Εχει πραγματοποιήσει μόνιμες εικαστικές επεμβάσεις σε δημόσιους χώρους, όπως το «Υπόγειο Πάρκο» που βρίσκεται στο μετρό της Αθήνας, ο «Πύθωνας» στο Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών, η «Γένεση» στη Fattoria di Celle στην Ιταλία, ή πρόσκαιρες, όπως στην Πλάκα της Αθήνας, στο χωριό Μοναστήρια της Τήνου, στη Σπιναλόγκα της Κρήτης κ.ά. Το 2003 βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών, ενώ το 2004 ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας τού απένειμε τον Χρυσό Σταυρό του Τάγματος του Φοίνικος. Τον Μάιο του 2011 εγκαινιάστηκε στον Κάμπο της Τήνου το Δημοτικό Μουσείο Κώστα Τσόκλη.
«Προσπάθησα πάντα να είμαι συνεπής με τον ρόλο του καλλιτέχνη όπως εγώ τον αντιλαμβάνομαι, ως παρατηρητή δηλαδή, ως καταγραφέα», δηλώνει ο ίδιος και συνεχίζει: «Και καθώς πολλά από αυτά που έπεφταν στην αντίληψή μου, δεν μου άρεσαν ή τραυμάτιζαν την ευαισθησία μου, έβρισκα τρόπους έμμεσους να εκφράσουν τη δυσαρέσκεια, την αγανάκτηση ή την αντίθεσή μου. Κι ας μην ξεχνάμε ότι υπάρχουν ανέξοδες χαρές και πολυέξοδες λύπες».
Ο ίδιος επίσης δηλώνει πως «η ζωγραφική, σήμερα για μένα, δεν είναι παρά μια ανάμνηση» και εξηγεί: «Εάν ψάξεις καθ’ όλη τη διάρκεια του 20ού αιώνα να βρεις τους ζωγράφους και τους αριθμήσεις, και από την άλλη, αν αριθμήσεις αυτούς που συνέβαλαν στην ανανέωση της τέχνης, τότε οι ζωγράφοι δεν ξεπερνούν τους πέντε ή δέκα, ενώ οι άλλοι είναι εκατοντάδες για να μην πω χιλιάδες… Η μόνη μας ελπίδα είναι να δούμε ξανά τα υπάρχοντα πράγματα. Πρέπει να ξεχάσεις την τέχνη, αν θέλεις να κάνεις τέχνη. Δεν θα κάνουμε ποτέ πρωτοποριακή τέχνη, όσο η παιδική μας ηλικία προηγείται της ωριμότητάς μας. Εάν δεν ξαναγίνουμε σαν ένα παιδί, που με έκπληξη βλέπει τον κόσμο, δεν θα κάνουμε ποτέ πρωτοποριακή τέχνη».
? INFO: Ιδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη, Βασ. Σοφίας 9, τηλ. 210-3611206. Διάρκεια μέχρι 8 Νοεμβρίου. Την έκθεση συνοδεύει δίγλωσσος κατάλογος.
