Οι έξι πρώτοι και τελευταίοι!

Το 1922, δυο-τρεις μήνες μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, έγινε μια δίκη στα γρήγορα και μετά μια εκτέλεση, επίσης στα γρήγορα, 6 ανθρώπων που θεωρήθηκαν υπεύθυνοι για το συγκλονιστικό αυτό γεγονός.

Ηταν να είναι παραπάνω από 6 και μάλιστα ένας από τους επιπλέον που γλίτωσαν τελευταία στιγμή ήταν ο Γεώργιος Βλάχος της «Καθημερινής», κυρίως για τα περίφημα κομμάτια του «Οίκαδε» και «Οι Πομερανοί». Το πιστεύετε ή όχι, τον Βλάχο τον έσωσε τελευταία στιγμή ο Δημήτρης Λαμπράκης των «Νέων» και του «Βήματος» – άλλοι καιροί, άλλοι εκδότες…

Εφταιγαν μόνο αυτοί ή μήπως ήταν οι πιο φταίχτες από όσους έφταιξαν για ό,τι έγινε στη Μικρά Ασία;

Τίποτα από τα δύο, ήταν τόσοι πολλοί οι φταίχτες, από αυτούς που κυβέρνησαν ή που βασίλευσαν στην Ελλάδα την τελευταία δεκαετία τότε, έως τους απλούς ψηφοφόρους, που το καλοκαίρι του 1920, μετά τις μοιραίες εκλογές που έδιωξαν τον Βενιζέλο και έφεραν τον Κωνσταντίνο, τραγουδούσαν στους δρόμους δυνατά χορεύοντας «έτσι θέλαμε και τον φέραμε…» πάνω στον ρυθμό του ύμνου των βασιλοφρόνων «του αετού ο γιος».

Οχι, δεν ήταν οι μοναδικοί φταίχτες αυτοί οι 6 για όλα όσα έγιναν στην αποκεί πλευρά του Αιγαίου, ούτε άλλωστε οι πιο φταίχτες από όλους τους φταίχτες. Αλλά στους Χατζανέστη, Γούναρη, Στράτο, Πρωτοπαπαδάκη, Μπαλτατζή, Θεοτόκη θα έπρεπε να στήσουν από ένα άγαλμα, μια και ήταν οι μοναδικοί υπεύθυνοι κρατούντες, κυβερνώντες ή διοικούντες που στη νεότερη ελληνική ιστορία πλήρωσαν για κάτι. Αντ’ αυτού εδώ και 98 χρόνια έχει χυθεί κι εγώ δεν ξέρω πόσο μελάνι, για να πειστούμε πως ούτε αυτοί δεν έφταιγαν. Μάλιστα έγινε και ένα δικαστήριο τα τελευταία χρόνια που τους αθώωσε τελικά. Ολοι ξεχνάμε ότι τις μάχες τις πιστώνονται ή τις χρεώνονται οι στρατηγοί και όχι οι λοχίες… Εν τω μεταξύ αυτά τα 199 –από το 1821– χρόνια έχουν γίνει καταστροφές, καταχρήσεις, δικτατορίες, διώξεις, εξορίες, πόλεμοι, εθνικές καταστροφές, εκλογικές ατιμίες… έχει γίνει ό,τι μπορεί να φανταστεί κανείς, αλλά ποτέ κανείς δεν έχει πληρώσει για τίποτα, μια και η επόμενη καταστροφή ή το επόμενο σκάνδαλο έσβηνε τη βρομιά του προηγούμενου ή λίγο ώς πολύ όλοι ήταν συνεννοημένοι –ή σχεδόν όλοι– στην κάλυψη της ατιμίας.

Οταν ένας «εθνάρχης» –που πάντα όμως θα τον κυνηγάει, για όσους ξέρουν, η υπόθεση Μέρτεν– διακηρύσσει πως «οι πρωθυπουργοί δεν πάνε στη φυλακή, πάνε σπίτι τους» –γιατί άραγε; Ισως γιατί συνέφερε και τον ίδιο– και ένας «χαρισματικός» συμπεραίνει πως «είπαμε να κάνει ένα δώρο στον εαυτό του αλλά όχι και 500 εκατομμύρια», τι περιμένεις; Να υπάρχει ποτέ χαΐρι και προκοπή σε αυτή τη χώρα;

Γι’ αυτό όταν ακούω για σκάνδαλα του στιλ Νovartis γελάω –άσχετα αν έχουν βάση ή είναι απλώς συκοφαντικά, γιατί και τα δύο μπορεί να ισχύουν– γιατί είμαι σίγουρος πως με τον ένα ή τον άλλο τρόπο κανείς δεν θα πληρώσει κανένα σπασμένο. Από τον τελευταίο ψηφοφόρο που το παίζει πάντα θύμα έως τον κάθε κυβερνήτη αυτής της χώρας που είθισται να είναι άμοιρος ευθυνών. Αλλού μπορεί να κάνει και χαρακίρι, εδώ δεν περισσεύει ούτε η ντροπή ούτε η τσίπα.