Η βολική μούμια του Συμφώνου Σταθερότητας

Μπορεί να μην το ομολογεί κανείς, αλλά η αλήθεια είναι ότι το Σύμφωνο Σταθερότητας ψυχορραγεί. Ανεπαρκές για να αντιμετωπίσει τις υπέρογκες απαιτήσεις μιας απροσδόκητης γενικευμένης κρίσης. Ακαμπτο σαν την ψυχρή επιφάνεια του γρανίτη, για να προσαρμοστεί στην πραγματικότητα που ανακύπτει από τις υπέρμετρες μειώσεις στα δημόσια έσοδα, τις διογκωμένες δημόσιες δαπάνες και τις ανάγκες για δανεικά που θα καλύψουν τα απρόσμενα δημόσια ελλείμματα.

Για τους Γερμανούς «εφευρέτες» του, ο μοναδικός αποδεκτός τρόπος για να αντιμετωπίσουν τις κατασκευαστικές ατέλειες του δημιουργήματός τους είναι να «παγώσουν» τον χρόνο για όσο διάστημα κρίνουν απαραίτητο για να επουλώσουν τις «αμυχές» τους. Στο υπολογιστικό μυαλό τους η αλληλεγγύη σταματά μόλις δεν τη χρειάζονται. Το είδαμε στον τρόπο που διαχειρίστηκαν το τεράστιο οικονομικό κόστος της ενοποίησης. Το βιώσαμε με τον τρόπο που ενίσχυσαν τις τράπεζες και τις βιομηχανίες τους, προκειμένου να αντιμετωπίσουν την κρίση των τοξικών στεγαστικών δανείων.

Το αντιμετωπίζουμε σήμερα. Για τη Γερμανία, το Σύμφωνο Σταθερότητας είναι ένα πλαίσιο με την ελαστικότητα ενός μπαλονιού και την προσαρμοστικότητα του υγρού όσον αφορά την ίδια, αλλά συμπαγές, αλύγιστο και αδιαπραγμάτευτο όσον αφορά τους άλλους. Κριτήριο για τη στάση τους, η οικονομική και πολιτική δύναμη της απέναντι πλευράς. Οταν κρίνουν ότι ο συνομιλητής μπορεί να δυσκολέψει τον στόχο τους, υποδύονται τους καλοπροαίρετους ακροατές. Στην περίπτωση που τον θεωρούν αδύναμο, διαχειρίσιμο και ευάλωτο, τότε με όπλο το Σύμφωνο Σταθερότητας συμπεριφέρονται με την ακαμψία και τη σκληρότητα του μαρμάρου. Αν όλα αυτά δεν είναι σαν τον επικήδειο του Συμφώνου Σταθερότητας που επινοήθηκε για να υπηρετεί την αλληλεγγύη και την ευημερία όλων των συμβαλλόμενων πλευρών, τότε τι είναι;

Οι προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ευρωπαϊκή οικονομία αποκαλύπτουν ότι φέτος καμία ευρωπαϊκή χώρα δεν πληροί τις δεσμεύσεις του Συμφώνου Σταθερότητας και ότι οι περισσότερες χώρες θα χρειαστούν πολλά χρόνια για να επανέλθουν. Για παράδειγμα, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Κομισιόν, το γερμανικό δημόσιο χρέος αναμένεται να αυξηθεί φέτος στο 76% του ΑΕΠ. Το 2019 η Γερμανία είχε καταφέρει να εκπληρώσει τα προβλεπόμενα από το Σύμφωνο Σταθερότητας για πρώτη φορά από το 2002, περιορίζοντας το δημόσιο χρέος στο 60% του ΑΕΠ. Η «τρύπα» στα δημόσια έσοδα λόγω κορονοϊού κινείται μεταξύ 82 και 100 δισ. ευρώ. Ομως όταν πάρουν μπροστά οι μηχανές της παγκόσμιας ανάκαμψης θα επανέλθει. Οι υπόλοιποι «εταίροι» της όμως;

Στη Γαλλία, η συρρίκνωση του ΑΕΠ για το 2020 που συνολικά αναμένεται να φτάσει το -8% θα εκτινάξει στα ύψη τόσο το δημοσιονομικό έλλειμμα όσο και το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ. Η γαλλική οικονομία τα τελευταία χρόνια κατέγραφε υπερβάσεις στο δημοσιονομικό έλλειμμα και όλα δείχνουν ότι αυτό θα συνεχιστεί για πολύ καιρό. Τι θα γίνει όταν το Βερολίνο ξαναθυμηθεί τους κανόνες;

Στην Ιταλία, το χρέος εκτιμάται ότι θα προσεγγίσει το 150% του ΑΕΠ. Αν δανειστεί τα 37 δισ. ευρώ από τον ΕΜΣ, τότε μπορεί να φτάσει στα επίπεδα του 160% του ΑΕΠ. Φυσικά ούτε λόγος να γίνεται για το έλλειμμα του προϋπολογισμού, το οποίο λόγω των αυξημένων δημόσιων δαπανών και της μείωσης των εσόδων μπορεί να διπλασιαστεί. Υπενθυμίζεται ότι το 2019, είχε ενεργοποιηθεί η διαδικασία για την επιβολή κυρώσεων λόγω υπερβολικού ελλείμματος. Τι θα γίνει άραγε το 2021, το 2022; Ποιος στην Ε.Ε. θα τολμήσει, στα χρόνια που έρχονται, να της μιλήσει για ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς και περιορισμό του χρέους;

Η Γερμανία. Η χώρα της Μέρκελ και του Σόιμπλε, αξιοποιώντας το «πάγωμα του χρόνου», θα επουλώσει γρήγορα τις αμυχές της και αμέσως μετά θα εξαπολύσει την επίθεση. Θα έχουμε μια επανάληψη του ίδιου έργου που το είδαμε τουλάχιστον δύο φορές στα προηγούμενα είκοσι χρόνια.

Και ενώ θα περίμενε κανείς ότι οι ηγέτες των μικρότερων και των πιο ευάλωτων οικονομικά χωρών θα άρπαζαν την ευκαιρία για να χαλαρώσουν τη θηλιά του Συμφώνου Σταθερότητας που η Γερμανία τούς έχει τυλίξει στον λαιμό και τη σφίγγει ή τη χαλαρώνει, ανάλογα με τις προτεραιότητες και τους σχεδιασμούς της, αυτοί σιωπούν επιδεικτικά.

Πάρτε για παράδειγμα τον δικό μας, τον κ. Μητσοτάκη. Λαλίστατος στο εσωτερικό ακροατήριο για τις προκλήσεις του κορονοϊού. Υποκριτικά συμπονετικός για τη μοίρα που περιμένει εκατομμύρια Ελληνες που θα δουν τον μισθό τους να πετσοκόβεται, την ανεργία να περνά το κατώφλι τους, τις συντάξεις να μειώνονται, τις δουλειές να συρρικνώνονται, τα ρολά να κατεβαίνουν. Αλαλος απέναντι στο μεγάλο αφεντικό. Σιωπηλός, άπραγος και συνειδητά αδιάφορος απέναντι στη μοναδική ευκαιρία που έχει παρουσιαστεί να διαπραγματευτεί τα δεσμά που επιβλήθηκαν στη χώρα, στο πλαίσιο των δανειακών συμβάσεων.

Η σιωπή και η απραξία άλλοτε υποδηλώνουν αδυναμία και άλλοτε αποδοχή. Στην περίπτωσή μας ισχύει μάλλον το δεύτερο, καθώς ο πρωθυπουργός και η κυβέρνησή του γνωρίζουν ότι η ύφεση προσφέρει μια μοναδική και ανεπανάληπτη ευκαιρία για να εφαρμόσουν το πρόγραμμά τους. Με την επίκλησή της μπορούν να δικαιολογήσουν την περικοπή των μισθών, την ακόμα μεγαλύτερη ελαστικοποίηση της εργασίας, την ανεργία, το κουτσούρεμα των συντάξεων, την εντατικοποίηση της εκποίησης του δημόσιου πλούτου, τους νόμους που καταστρέφουν το περιβάλλον, τις ανεμογεννήτριες, τους καζινάδες, την τσιμεντοποίηση, τη μετάλλαξη της Ελλάδας σε απέραντο ξενοδοχείο και εμπορικό κέντρο.

Η πανδημία όμως έδωσε στον κ. Μητσοτάκη και στην κυβέρνησή του και μία ακόμα ευκαιρία, που δεν πρόκειται να αφήσει αναξιοποίητη. Οικειοποιούμενος την αναγκαιότητα, σφετερίζεται όλα τα ηθικά επιχειρήματα εκείνων που αντιδρούν στις πολιτικές του. Ξαφνικά ένα πρωί, το επικοινωνιακό του επιτελείο θα αρχίσει να τον αγιοποιεί και να δαιμονοποιεί όλους εκείνους που αντιστέκονται και αντιδρούν στα σχέδιά του. Ποιος είπε ότι ο κ. Μητσοτάκης χρειάζεται νέα μνημόνια; Δεν θέλει μνημόνια για να μην του χαλάσουν την παράσταση. Του αρκεί το πεθαμένο Σύμφωνο Σταθερότητας ακόμα και σαν μούμια.

*Δημοσιογράφος, συγγραφέας