ΛΟΣ ΑΝΤΖΕΛΕΣ
Το όνομα του Τομ Χανκς έχει ακουστεί πολύ τον τελευταίο καιρό, όταν έγινε γνωστό πως αυτός και η ελληνικής καταγωγής σύζυγός του Ρίτα Γουίλσον είχαν προσβληθεί από τον κορονοϊό – γεγονός που επέστησε την προσοχή των παγκοσμίων αρχών σχετικά με την ασθένεια.
Γιατί φυσικά ο ηθοποιός είναι παγκόσμιο ίνδαλμα του κινηματογράφου για πολλές γενιές και τέσσερις ολόκληρες δεκαετίες. Ταυτισμένος με ηρωικούς ρόλους («Φιλαδέλφεια», 1993· «Φόρεστ Γκαμπ», 1994· «Απόλλων 13», 1995· «Η διάσωση του Στρατιώτη Ράιαν», 1998· «Ναυαγός», 2000· «Κώδικας Da Vinci», 2006· «Η γέφυρα των κατασκόπων», 2015· «Sully», 2016· «The Post: Απαγορευμένα Μυστικά», 2018), o Χανκς έχει λατρευτεί από θεατές σε όλη την υφήλιο ως αρχετυπικός πρωταγωνιστής που αφοσιώνεται με ψυχή και σώμα σε αυτό που αγαπάει, έτοιμος να θυσιάσει ακόμα και τη ζωή του, αλλά που πάντα καταφέρνει να βγει νικητής κατά των κακών δυνάμεων.
Δεν είναι σύμπτωση ότι ο ίδιος ηθοποιός έχει τιμηθεί πολλές φορές με τα μεγαλύτερα βραβεία του Χόλιγουντ, Οσκαρ και Χρυσές Σφαίρες, ούτε περνάει απαρατήρητο το γεγονός ότι η φήμη του έχει πολλαπλασιαστεί μέσα από τους ρόλους του ως άνθρωπος καλοκάγαθος, με υψηλό ήθος, αφοσιωμένος στην οικογένεια, άψογος επαγγελματίας και πάνω από όλα άξιος της εμπιστοσύνης και της λατρείας που έχει χαρεί από το κοινό εδώ και πολλά χρόνια.
Εμείς όμως οι Ελληνες διεκδικούμε μια παραπάνω μοιρασιά της φήμης του, αφού για χάρη της Ρίτας Γουίλσον, ο 63χρονος Χανκς έχει βαφτιστεί χριστιανός ορθόδοξος, ενώ από πέρυσι αυτός και η οικογένειά του έχουν αποκτήσει τιμητικά την ελληνική υπηκοότητα!
Στη νέα ταινία του «A Beautiful Day in the Neighborhood», o Χανκς βρίσκεται στο στοιχείο του. Υποδυόμενος τον Φρεντ Ρότζερς, αγαπητό τηλεπαρουσιαστή παιδικού προγράμματος από το 1968 ώς το 2001, στην Αμερική, ο ηθοποιός κατάφερε να απαθανατίσει το ήπιο και ταπεινό πνεύμα του φημισμένου Μίστερ Ρότζερς, που ήθελε να βλέπει τα παιδιά σαν αγγέλους μιας χαμένης αθωότητας.
• Σας ήταν γνώριμο το πρόσωπο του Μίστερ Ρότζερς; Ηταν εύκολο για σας να τον ερμηνεύσετε;
Ναι, στον βαθμό που κατάφερνα να τιθασεύσω τα άγρια άλογα του δικού μου νου. Δεν είμαι σαν τον Μίστερ Ρότζερς. Δεν μπαίνω σε ένα δωμάτιο όπως αυτός, δεν μιλάω αργά, μου αρέσει να είμαι αυθόρμητος και νομίζω ότι προτιμώ να ξελογιάζω το κοινό μου παρά να το ηρεμώ…
Είμαι 63 χρόνων, δεν υπάρχει τίποτα που μπορεί να με προσβάλει – απολύτως τίποτα. Κάνει γκελ πάνω μου και πέφτει πάνω σου (γέλια). Ωστόσο, όλοι έχουν μια γνώμη και μια εικόνα για τον Μίστερ Ρότζερς και αυτό μεγάλωσε την ευθύνη της ερμηνείας μου. Μπορεί ακόμα να φαίνεται γελοίος ένας τύπος που μιλάει αργά σε μαριονέτες, μπορείς εύκολα να τον διακωμωδήσεις. Αλλά φυσικά αυτό θα ήταν το ανάθεμα της ταινίας. Επρεπε, αντίθετα, να βρω μια ισορροπία ανάμεσα στον δικό μου τρόπο δουλειάς και τον συγκεκριμένο ρόλο.
• Παρόλο που φαινόταν ήρεμος, ξέρουμε ότι ο Φρεντ Ρότζερς είχε κρίσεις θυμού. Θα έλεγα πως κι εσείς δείχνετε μια καλοσύνη προς τους άλλους. Υπάρχει όμως κάτι που σας θυμώνει;
Δεν θέλω να επιμείνω στην ηλικία μου των 63 χρόνων… σχεδόν δεν θυμάμαι πια τα παιδικά μου χρόνια (γέλια). Θυμάμαι πως μετακινούμαστε πολύ, ότι δεν προκαλούσα προβλήματα στο σπίτι ή στο σχολείο. Το χειρότερο που μου συνέβη ήταν ότι πήρα D στη Χημεία. Και ο μόνος λόγος που δεν πήρα μηδέν ήταν ότι η κ. Ντάναμ είχε δει την παράστασή μου το προηγούμενο βράδυ. Ηταν ψηλή, είχε κοτσίδες και φορούσε άσπρη ποδιά – ο πιο φοβερός άνθρωπος στον πλανήτη!
Πριν ξεκινήσει το μάθημα άρχισε να με επαινεί, λέγοντας «όλοι σας είχατε την ευκαιρία να δείτε την πολύ ωραία παράσταση της “Δωδέκατης Νύχτας” του Σέξπιρ όπου έπαιζε ο δικός μας κύριος Χανκς…». Δεν ήξερα ότι γνώριζε το όνομά μου καν! Από τότε με βοηθούσε με τους βαθμούς μου και πέρασα το μάθημα, ευλογημένη η κ. Ντάναμ! Πάντα συναντούσα καλοσύνη όταν την χρειαζόμουν πραγματικά. Οταν όμως κάποιος εκμεταλλεύεται την καλοσύνη, θυμώνω. Οποιος έχει γνωρίσει αυτή την πλευρά μου, θα πει ότι δεν είμαι καλός όσο δείχνω. Γιατί όταν συμβαίνει κάτι τέτοιο, γίνομαι αδυσώπητος, και δεν χαρίζω κάστανα!
• Είναι ενδιαφέρουσα η αντίθεση της προσέγγισης του Φρεντ Ρότζερς και του Γουόλτ Ντίσνεϊ, ως προς τα παιδικά προγράμματα.
Ο Ντίσνεϊ ήταν πάνω από όλα ένας επιχειρηματίας που ήθελε να φτιάχνει πολύ όμορφες ταινίες, αλλά και ταινίες που φέρνουν κέρδη με το τσουβάλι. Ηταν επικεφαλής μιας εταιρείας την οποία ήθελε να επεκτείνει όλο και περισσότερο. Είχε βέβαια μια φιλοσοφία φιλική προς την οικογένεια, δεν στόχευε όμως στο να εκπαιδεύσει ή να φωτίσει κανέναν. Ηθελε να ψυχαγωγήσει κόβοντας εισιτήρια. Ο Μίστερ Ρότζερς δεν ήταν επιχειρηματίας, αλλά κάτι σαν ιερέας στον τομέα του.
• Οι ηθοποιοί συχνά αναφέρονται στην εμπειρία τους ως κάτι ξεχωριστό από την εμπορική διαδικασία μιας ταινίας. Δεδομένων όλων των δραματικών γεγονότων που συμβαίνουν στον κόσμο αυτήν τη στιγμή, θεωρείτε ότι η ταινία σας αυτή έχει τη δυνατότητα να απευθυνθεί στις ψυχικές ανάγκες του θεατή;
Στόχος μας πρέπει να είναι πάντα η αποδοχή μιας ταινίας ως αυθεντική εκπροσώπηση της παρούσας κατάστασής μας και της ταυτότητάς μας. Πιστεύω ότι η ταινία αυτή, άσχετα από τον βαθμό επιτυχίας της, είναι μια φωνή του λαού. Δεν έχω εμπιστοσύνη στους σκηνοθέτες που λένε πως θα αλλάξουν τη γνώμη του κόσμου γύρω από κάποιο θέμα. Δεν είναι στο χέρι μας να αλλάξουμε τη γνώμη των άλλων. Για να γίνει αυτό, πρέπει να επηρεαστούμε συναισθηματικά, όχι εγκεφαλικά.
• Στην εποχή των κοινωνικών δικτύων, έχουμε και τα ανεπιθύμητα φαινόμενα της αγένειας και του εκφοβισμού. Πώς νομίζετε ότι θα τα αντιμετώπιζε κάποιος σαν τον Φρεντ Ρότζερς;
Ο Μίστερ Ρότζερς ασχολούνταν με μικρά παιδιά. Τα προβλήματά μας τώρα έχουν να κάνουν με ενήλικες που παίρνουν αποφάσεις σύμφωνα με την προσωπική νοοτροπία τους. Στην περίπτωση αυτή, νομίζω ότι ο Μίστερ Ρότζερς θα προσπαθούσε πάλι να αγγίξει τα μικρά παιδιά, πριν να έχουν κινητά στα χέρια τους… θα προετοίμαζε τα παιδιά για όλα αυτά που θα αντιμετώπιζαν αργότερα και θα ενστάλαζε την ιδέα της καλοσύνης μέσα τους.
• Η ταινία καταπιάνεται επίσης με το θέμα της πατρικής σχέσης μεταξύ δύο ανδρών. Τι σκέψεις έχετε σχετικά με τον πατέρα σας αλλά και τη σχέση σας με τα παιδιά σας;
Στο σπίτι μου υποκρινόμασταν πως δεν αισθανόμασταν τίποτα. Δεν συζητιόταν τίποτα, κανείς ποτέ δεν ρωτούσε «Πώς αισθάνεσαι γι’ αυτό;». Ο πατέρας μου πέρασε το μεγάλο κραχ, τον πόλεμο και τα συμβάντα της δεκαετίας του 1950, και δεν είχε επιλογή παρά να… τσουλήσει με τα γεγονότα.
Είναι διαφορετικά τα πράγματα τώρα και νομίζω ότι έχει σημασία να διατηρείς κάποιους στόχους σχετικά με την ανατροφή των παιδιών. Το πιο σημαντικό και έξυπνο πράγμα που ξεστόμισε ο Μίστερ Ρότζερς ήταν «Εϊ, σ’ αγαπώ και μου αρέσεις έτσι όπως είσαι, δεν χρειάζεται να κάνεις τίποτα παραπάνω για να με εντυπωσιάσεις…».
Η σχέση πατέρα – γιου πάει πίσω ώς τον Κήπο της Εδέμ και είναι πάντα φορτισμένη. Το ίδιο και η σχέση μητέρας – κόρης. Υπάρχουν όλων των ειδών ιστορίες γύρω από το θέμα, είτε μιλάνε για άριστες είτε για καταστροφικές σχέσεις. Γιατί τα παιδιά δεν διαλέγουν τους γονιούς τους. Κι αν, ως γονιός, ξεχνάς ότι και εσύ δεν είχες επιλογή, τότε κάνεις μεγάλο λάθος!
• Παίζατε με μαριονέτες όταν ήσασταν παιδί, όπως ο Μίστερ Ρότζερς;
Ναι, έπαιζα με φιγούρες που δεν μιλούσαν, αλλά που είχαν καταπληκτικές περιπέτειες. Εκανα πολλές ταινίες στο μυαλό μου τότε.
Οταν είσαι παιδί, σπιρτόκουτα, μαξιλάρια και κουβέρτες φτιάχνουν το τοπίο του παιχνιδιού σου… Το μόνο παιχνίδι που θυμάμαι πως ήθελα να αγοράσω ήταν ο Μέιτζορ Ματ Μέισον. Κόστιζε 1,95 δολάρια στο φαρμακείο. Οταν όμως μάζεψα το ακριβές ποσό και πήγα να το αγοράσω απογοητεύτηκα γιατί δεν είχα υπολογίσει τον φόρο. Το έβαλα πίσω στο ράφι, λοιπόν, ώσπου να βρω 6 ακόμα σεντς. Το αγόρασα την επόμενη μέρα και μου φάνηκε κάτι το καταπληκτικό! Αυτό συμβαίνει όταν διαλέγεις εσύ τι θέλεις…
• Ο Μίστερ Ρότζερς ήταν καλός στο να ηρεμεί το κοινό του. Εσείς έχετε ανθρώπους που σας ηρεμούν;
Εχω την καλύτερη σύζυγο στον κόσμο, που ξέρει να με διαβάζει σαν ανοιχτό βιβλίο. «Σε ενοχλεί κάτι;» θα με ρωτήσει. «Μπα, όχι» θα της πω, αλλά στο τέλος το συζητάμε. Η γλυκιά παρουσία των παιδιών μου και των εγγονιών μου είναι πάντα καταπραϋντική… Μπορεί να μην κάνω απολύτως τίποτα, αλλά η κάθε στιγμή μαζί τους με συνεπαίρνει. Εξάλλου, νομίζω ότι έχω πλέον μάθει πώς να μην κουβαλώ τα προβλήματα της δουλειάς μου στο σπίτι.
• Η σκηνοθέτρια Μαριέλ Χέλερ είπε ότι εσείς της δώσατε την ευκαιρία να σκηνοθετήσει την ταινία και ότι τη φωνάζατε «μπος» στο γύρισμα. Πώς βλέπετε τη συνεργασία σας μαζί της, με μια νέα σκηνοθέτρια;
Η Μαριέλ ήταν φίλη των μεγάλων μου παιδιών. Οταν τη γνώρισα και μου είπε πως είναι σκηνοθέτρια, δεν έδωσα σημασία, αλλά αργότερα είδα την ταινία της «Diary of a teenage girl» και κατάλαβα ότι δεν ήταν σκηνοθέτρια που απλά διηύθυνε την κίνηση στο γύρισμα αλλά είχε συγκεκριμένους στόχους. Το θέμα της ταινίας της ήταν τολμηρό και μου έκανε εντύπωση ο χειρισμός της με ελάχιστο προϋπολογισμό. Από τότε αρχίσαμε να επικοινωνούμε, ψάχνοντας για ιδέες που μας άρεσαν. Δεν είναι όμως η πρώτη γυναίκα που αποκαλώ «μπος».
Εχω δουλέψει με την Πένι Μάρσαλ, τη Νόρα Εφρον, τη Σάλι Φιλντ, τη Λίλι Ζάνουκ, τη Λίζα Τσολοντένκο… Για μένα είναι σκηνοθέτριες όπως όλοι οι επικεφαλής σε μια ταινία. Ετσι φωνάζω και τον Σπίλμπεργκ, «μπος»… Αυτά που έχουν σημασία είναι τα παράγωγα της συνεργασίας: Συμφωνείς; Εμπιστεύεσαι; Αισθάνεσαι ελεύθερος; Δημιουργικός;
Η Χέλερ είναι μια πάρα πολύ τολμηρή σκηνοθέτρια. Νομίζω πως η ταινία είναι εξαιρετική σε δύο σημεία. Ανοίγει όπως ακριβώς και το τηλεοπτικό πρόγραμμα του Μίστερ Ρότζερς. Κανείς δεν θα τολμούσε να το κάνει αυτό, αλλά δείτε πόση πληροφορία μάς δίνει έτσι. Το άλλο σημείο έχει να κάνει με τη σκηνή στο κινέζικο εστιατόριο, όπου σωπαίνουμε για ένα λεπτό διαλογισμού. Της είπα: «Είσαι σίγουρη ότι θες να το δοκιμάσεις;» Επέμεινε και είχε δίκιο. Αυτό λέγεται έξυπνη και τολμηρή σκηνοθεσία. Της αξίζει λοιπόν να τη φωνάζουμε «αφεντικό».
• Ο Φρεντ Ρότζερς ήταν θρησκευόμενος. Ποια είναι η σχέση σας με την πνευματικότητα;
Στην εφηβεία μου πήγα σε διάφορες Εκκλησίες. Από μικρή ηλικία είχα μια γενική άποψη για τα όμοια και ανόμοια στοιχεία μεταξύ των Εκκλησιών. Υπάρχει όμως μεγάλη διαφορά μεταξύ θρησκευτικής και πνευματικής ζωής. Η θρησκευτική ζωή έχει να κάνει με παραδόσεις, δόγμα και γιορτές, ενώ η πνευματική ζωή απευθύνεται στη σχέση σου με το σύμπαν ή τον Θεό – όπως θες να το πεις… Για τον Φρεντ Ρότζερς έμαθα ότι, ενώ ήταν χειροτονημένος ιερέας του Πρεσβυτεριανισμού και είχε βαθιά πίστη, στην τηλεόραση δεν ανέφερε ποτέ τον Θεό.
Ποτέ δεν είπε «Ο Θεός να σε φυλάει», «Ο Θεός ο Παντογνώστης», «Να είσαι καλός γιατί ο Θεός έτσι το θέλει…» Το μόνο που είπε ήταν ότι όλοι μπορούμε να προσευχόμαστε, θρησκευόμενοι ή όχι. Η πιο απλή προσευχή είναι αυτή: «Σ’ ευχαριστώ, Θεέ μου». Ισως σας φανεί παράξενο, αλλά κι εγώ αυτό το ευαγγέλιο ακολουθώ, γιατί καλύπτει απολύτως τα πάντα, από τα προσωπικά μέχρι το τρελό αυτό μυστήριο του «γιατί συμβαίνουν όλα αυτά;». Κι όταν πάω στην εκκλησία, το χαίρομαι όχι γι’ αυτά που απαγγέλλουμε –στην Ελληνορθόδοξη Εκκλησία απαγγέλλουμε πολύ– αλλά γιατί με βάζει σε διαλογισμό. Και νομίζω ότι είναι καλό για την ψυχή να διαλογίζεται το μεγάλο αυτό μυστήριο.
Αλλά κι όταν βλέπω ταινίες, θέλω να μου δίνεται κάποιο ψήγμα για τους λόγους που τα πράγματα είναι όπως είναι, για τις πράξεις των ανθρώπων. Ποιες είναι οι συνθήκες που οδηγούν στο να υποφέρουν καλοί άνθρωποι… Δεν σας λέω ότι τώρα βρίσκομαι σε αυτή την περίοδο της ζωής μου, γιατί πάντα με απασχολούσε το ίδιο θέμα, ακόμα και όταν δεν το συνειδητοποιούσα. Πάντα ερευνούσα αυτή την πληγή και τον φόβο που υπάρχει μέσα μας από τα παιδικά μας χρόνια, ψάχνοντας να βρω απαντήσεις σε αυτά που δεν καταλαβαίνω.
